Από τον Φεβρουάριο του 1959, όταν η συνθηκολόγηση με την Αγγλία και την Τουρκία διέκοψε, χωρίς περίσκεψη των συνεπειών, την πορεία της ΕΟΚΑ, άρχισαν να συντελούνται κοινωνικές διαφοροποιήσεις στο ιστορικό γίγνεσθαι του Κυπριακού Ελληνισμού. Διαφοροποιήσεις που άλλαζαν τον σχηματισμό του επιδιωκομένου κόσμου, όπως τον ήθελαν οι υπόγειοι θεωρητικοί που στρατηγούσαν τη διαφθορά της συνείδησης της κοινωνίας, επιχειρώντας να διαστρέψουν τη φυσιολογική υπόστασή της. Επρόκειτο περί επιδιώξεων εισαγομένων από ένα καταρρέον ιδεολογικό σύστημα που πολεμούσε να αλλάξει τον κόσμο, χωρίς να αντιλαμβάνεται την επερχόμενη δική του αλλοίωση. Και οι ενεχόμενοι στην αλλαγή στόχευσαν την Παιδεία. Υπέβαλλαν στη μαθητιώσα νεότητα φανατισμό, εξαρτώμενο από ξένες τάσεις και πολιτικοκοινωνικές ιδέες, πάθος εναντίον των αξιών και των πεποιθήσεων του λαού που αγωνιζόταν εναντίον των βρετανικών ιμπεριαλιστικών συμφερόντων και ακόμα μίσος εναντίον των αγωνιστών που ανέβαιναν τις βαθμίδες της αγχόνης τραγουδώντας ύμνους και απελευθερωτικά θούρια. Και ένα μέσον εξυπηρέτησης των σκοπών τους ήταν η γλώσσα. Μαθήτευσαν στην κομματική προπαγάνδα παρερμηνεύοντας τον Λένιν, ότι αν παραλλάξεις τη γλώσσα ενός λαού, θα καταφέρεις να διαστρεβλώσεις τις ιδέες του αποτραβώντας τον από τον κόσμο των πατρίων ιδεολογικών πεποιθήσεων. Έκαναν διεισδύσεις στα σχολεία «νεοφώτιστων» νεαρών, εισβολές ημιμαθών κηδεμόνων στους συλλόγους των σχολείων και επιχειρούσαν να επιβάλουν νοοτροπίες των κομματικών κομισσαρίων. Με την αμφισβήτηση ή ακόμα με την ύβρι, απογύμνωναν τις συνειδήσεις από προαιώνιες πεποιθήσεις και τρομοκρατούσαν παιδιά και εφήβους, διέλυαν τον παραδοσιακό σεβασμό προς τον δάσκαλο, εκμηδένιζαν την ετοιμότητα εθνικού αγώνα. Για παράδειγμα χαρακτήριζαν εχθρό του λαού όποιον μιλούσε για Ένωση με την Ελλάδα ή εμπνεόταν από εθνικά ιδεώδη. Έσβηναν τη μνήμη ηρωισμών ακόμα και πρόσφατων και μαύριζαν συνθήματα για ελευθερία.
Ταυτόχρονα κάλυπταν εντέχνως τις δικές τους θέσεις και συνεργάζονταν με την πλευρά όσων κερδοσκόπων γίνονταν «μπαλαντέρς» των «ανεξαρτησιακών», που βέβαια αποτελούσαν εξουσιαστικές παγίδες επιτηδείων. Στο Λάγκαστερ Χάους τον Φεβρουάριο του 1959 τάσσονταν εναντίον της Ζυριχικής συνθηκολόγησης, στις πρώτες προεδρικές εκλογές κατήλθαν με υποψήφιο τον Ιωάννη Κληρίδη, αλλά ευθύς μετά την εκλογή με 66% του Μακαρίου άλλαξαν στρατόπεδο, ασπάσθηκαν τις θέσεις του νέου προέδρου και ηγήθηκαν εκστρατείας εναντίον όσων συνέχισαν να αντιπολιτεύονται. Έγιναν οι λαδάδες της εποχής. Έχυναν λάδι στη φωτιά του διχασμού.
Έκτοτε παραμένουν εναντίοι των ιδεολογικών τους αντιπάλων. Δηλώνουν την παρουσία τους στη ζωή της πατρίδας με την αμφισβήτηση, τη διαστρέβλωση, την ύβρι. Αναζήτησαν και βρήκαν στόχους πολιτικής έκφρασης. Δανείστηκαν τη θεωρία του Στάλιν που διέτασσε: «Σ’ αυτό το δωμάτιο υπάρχει μια μαύρη γάτα. Κι αν δεν υπάρχει, να την εφεύρετε». Και βρήκαν τον αρχηγό της ΕΟΚΑ. Τον Γεώργιο Γρίβα που τον κατηγορούν σαν ένοχο του αθλίου χουντικού πραξικοπήματος, αν και ο στρατηγός ήταν ήδη νεκρός προ εξαμήνου. Με το ίδιο πάθος εχθρεύονται τους αγωνιστές της ελευθερίας της ΕΟΚΑ, παρόλον ότι Ακελιστές εντάχθηκαν στον αγώνα και συνεργάστηκαν με πρόσωπα που διεδραμάτισαν σημαντικούς ρόλους στην εξέλιξη του τετραετούς αγώνα κατά της αγγλοκρατίας. Οι μαρτυρίες ομαδαρχών ομάδων κρούσεως είναι δεδηλωμένες σε συνεντεύξεις ραδιοφώνων, τηλεοράσεων, εφημερίδων. Ακελιστές φιλοξενούσαν καταζητούμενους αντάρτες στα σπίτια τους. Κινδύνευαν μαζί τους.
Θεωρώ ιστορικά χρήσιμο να θυμίσω μια ιστορία από τον ήρωα Κυριάκο Μάτση που έπεσε στο κρησφύγετό του, στο Δίκωμο, αρνούμενος να παραδοθεί, την 19η Νοεμβρίου 1958. Ήταν δραπέτης από τα Κρατητήρια Κοκκινοτριμιθιάς, τομεάρχης Κερύνειας. Πήρε ένα γράμμα με το οποίο καταγγελλόταν ένας αριστερός σαν συνεργάτης των Άγγλων. Ρώτησε ένα βοηθό του αν ξέρει τον άνθρωπο και τον τόπο διαμονής του. Και του ζήτησε να τον οδηγήσει εκεί. Βράδυ, χτύπησε την πόρτα, άνοιξε ο άνθρωπος και ο επισκέπτης συστήθηκε: Είμαι ο Κυριάκος Μάτσης, δραπέτης, τομεάρχης Κερύνειας. Μπορούμε να μιλήσουμε; Ο άνθρωπος άνοιξε διάπλατα την πόρτα, έκατσε με τον ξένο κι εκείνος μίλησε: Αγαπητέ μου, πήρα μια επιστολή στην οποία κάποιος σε κατηγορεί ότι συνεργάζεσαι με τους Άγγλους. Ο άλλος έμεινε άναυδος. Όχι φίλε μου, απάντησε. Δεν είμαι προδότης. Θαυμάζω τον αγώνα που κάνετε και αναζητώ τρόπο να συνεργαστώ. Είμαι αριστερός αλλά είμαι και Έλληνας. Και μπορώ να το αποδείξω…
Έχεις περιβόλι με πορτοκαλιές, λεμονιές πίσω στο σπίτι σου, πάμε να το δούμε; Βγήκαν στην πίσω αυλή, ο Μάτσης άγγιξε μια λεμονιά. Δέχεσαι να κάνουμε εδώ ένα κρησφύγετο; Ρώτησε. Κι ο άνθρωπος δέχτηκε μετά χαράς. Σ’ εκείνο το μέρος έσκαψαν ένα πηγάδι. Έβγαζαν τη λεμονιά κατέβαινε αντάρτης στο πηγάδι κι οι άλλοι γύριζαν το δεντρί στη θέση του. Κι ήρθε η μέρα που ο Μάτσης έστειλε σ’ εκείνο το κρησφύγετο έναν δικό του. Τον αντάρτη Γρηγόρη Ευτυχίου που έμεινε εγκλωβισμένος στο πηγάδι 26 μέρες τρεφόμενος με λίγα παξιμάδια. Την ιστορία μου διηγήθηκε ο ίδιος ο μ. Γρηγόρης…
Τέτοιες ιστορίες γνωρίζω αρκετές. Ζήτησα συνεργασίες από αριστερούς τον καιρό της ΕΟΚΑ. Στη Γιαλούσα φύλακα του οπλισμού της Οργάνωσης διάλεξα στέλεχος του ΑΚΕΛ. Ακελιστής, με προσέλαβε στην υπηρεσία του και με εισήγαγε στον Ακάμα, όπου εγκατέστησαν οι Εγγλέζοι στρατόπεδο. Κάθε μέρα μ’ έπαιρνε εκεί σαν εργάτη. Είχε αναλάβει να βάψει τις παράγκες σαν εργολάβος. Έπρεπε να βρω τόπο για μολυβδοκόνδυλο. Θα το έκρυβα ανάμεσα στα δοχεία βενζίνης. Όταν γινόταν η έκρηξη εγώ θα ήμουν στα βουνά. Αρνήθηκα την αποστολή όταν μου είπαν πως ο εργολάβος, πατέρας 5 ανήλικων παιδιών, θα συμπεριλαμβανόταν στις «φίλιες απώλειες». Το σαμποτάζ δεν έγινε. Συνέπεσε κάθε νύχτα, να στήνουμε ενέδρα στου Χωματά όπου σκοτώθηκε ένας Άγγλος κι άλλοι να τραυματιστούν από τις χειροβομβίδες του Γιαννάκη Ζαχαρούδη και του Λεοντή Τσίρτου. Στη Λευκωσία Ακελιστής, ο Ανδρίκος Στυλιανού, με τις δυο αδελφές του, με βοηθούσαν στη φύλαξη των βομβών σε υδροσωλήνα στην είσοδο του διαμερίσματός τους. Γνώριζαν ότι αν ανακαλύπτονταν οι βόμβες, ποινή θα ήταν ο θάνατος στην κρεμάλα. Ήμασταν γείτονες, στην αυλή της Τιμοθέας, Θησέως 32. Μέναμε εκεί, καταζητούμενοι, με τον Αλέκο Μαυρομμάτη. Ήταν οι φύλακές μας!
Το άρθρο ας συγκαταλεχθεί σαν στοιχείο της αποστολής αποτροπής του διχασμού και της αδελφομαχίας που ανέλαβα ως Πρόεδρος των Συνδέσμων Αγωνιστών της ΕΟΚΑ. Γιατί νέος διχασμός θα αποβεί μοιραίος για την πατρίδα μας.
* Πρόεδρος των Συνδέσμων Αγωνιστών ΕΟΚΑ
