Είναι αλήθεια ότι από το 2016 όταν ο Κυριάκος Μητσοτάκης ανέλαβε την προεδρία της Νέας Δημοκρατίας, αλλά πολύ περισσότερο από το 2019 όταν εκλέχτηκε πρωθυπουργός στην Ελλάδα, τόσο στο εσωτερικό της χώρας όσο και στο εξωτερικό, διαφαινόταν ένας γενικότερος ενθουσιασμός για την επικείμενη διακυβέρνησή του. Άλλωστε, η θετική του προσέγγιση προς τις επιχειρήσεις και η υπόσχεσή του για μια σταθερή φορολογική πολιτική, καθώς και η δέσμευσή του να εκσυγχρονίσει τη χώρα, αποτέλεσαν πόλο έλξης ξένων κεφαλαίων. Επιπρόσθετα, διαχειρίστηκε πολύ καλά μια σειρά από πολύ σοβαρές κρίσεις όπως το μεταναστευτικό, η πανδημία, η προκλητικότητα της Τουρκίας κ.ά., ενώ προχώρησε μεταρρυθμίσεις όπως ο ψηφιακός μετασχηματισμός του κράτους. Επιπλέον, η έγκαιρη και ξεκάθαρη στάση του απέναντι στη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, αντιμετωπίστηκε θετικά τόσο από την Ευρωπαϊκή Ένωση όσο και από τις ΗΠΑ.
Πριν το σκάνδαλο με τις επισυνδέσεις, όλα συνηγορούσαν στο ότι ο Κυριάκος Μητσοτάκης θα ήταν για πολλά χρόνια ακόμη πρωθυπουργός. Τώρα όμως, το σενάριο αρχίζει να απομακρύνεται. Πολλά ερωτήματα σχετικά με το σκάνδαλο των παρακολουθήσεων παραμένουν αναπάντητα, ενώ σε εβδομαδιαία βάση προκύπτουν νέα στοιχεία. Ο χορός των δημοσιευμάτων στην Ελλάδα για το λογισμικό Predator, τις εκεί υποκλοπές και τη διασύνδεση της όλης υπόθεσης με τους επιχειρηματίες που δραστηριοποιούνται στην Κύπρο, συνεχίζεται.
Μόνο που αυτή τη φορά γίνεται συγκεκριμένη αναφορά σε πληροφορίες που -βάσει των όσων σημειώνονται σε δημοσίευμα- δείχνουν πώς ακριβώς οι δραστηριότητες ανθρώπων που μας απασχολούν στην Κύπρο από το 2017, μετέφεραν τις δραστηριότητές τους από το νησί μας στην Ελλάδα.
Το πρόσφατο μακροσκελές ρεπορτάζ της εφημερίδας «Το Βήμα», καταγράφει αναφορές, προβάλλοντας τη θέση ότι ο κυπριοποιημένος επιχειρηματίας Αβραάμ Σαχάκ Άβνι φέρεται να άρχισε τον Σεπτέμβριο του 2019 τις προσπάθειές του για δραστηριοποίηση επί ελλαδικού εδάφους.
Ιδεολογικά, η Νέα Δημοκρατία από το 2016 προσπαθεί να μετακινηθεί προς τον χώρο του παραδοσιακού κέντρου, προσπαθώντας να δημιουργήσει έτσι τον πιο ισχυρό κεντροδεξιό πόλο. Οι εμπνευστές του επιτελικού κράτους, αρκετοί υπουργοί και άλλα πολιτικά στελέχη σε οργανισμούς, που τοποθετήθηκαν από τον Κυριάκο Μητσοτάκη, έχουν σαφείς καταβολές κυρίως από το παλιό ΠΑΣΟΚ και λιγότερο από ένα άλλο κόμμα του κέντρου (που δεν υφίσταται πλέον) Το Ποτάμι. Αυτό, ως γεγονός, για την πλειονότητα των παραδοσιακών ψηφοφόρων της φιλελεύθερης παράταξης δεν αποτελεί ευχάριστη εξέλιξη.
Στο σημείο αυτό, έχει ενδιαφέρον να σημειώσουμε δυο σημαντικές παρεμβάσεις των δυο πρώην πρωθυπουργών, του Αντώνη Σαμαρά και του Κώστα Καραμανλή. Ο πρώτος, με μια πολύ ξεκάθαρη τοποθέτησή του στο 14ο συνέδριο της Νέας Δημοκρατίας πριν λίγους μήνες, δήλωσε ότι: «Κεντροδεξιά χωρίς δεξιά δεν υπάρχει», θέλοντας έτσι να επικρίνει τις «μετεγγραφές» στελεχών στη Νέα Δημοκρατία, αλλά και τη «μετατόπιση» της ιδεολογίας της προς το κέντρο. Διευκρινίζοντας, ωστόσο, ότι πρέπει να ανοιχτεί το κόμμα σε όλους τους χώρους, αλλά να μη χάσει την πολιτική του ταυτότητα. Ο Κώστας Καραμανλής, πριν δυο μήνες με δηλώσεις του στα Ανώγεια της Κρήτης, οι οποίες χαρακτηρίστηκαν αριστοτεχνικά αμφίσημες, έκανε επισημάνσεις για τις υποκλοπές, ωστόσο, δημιουργήθηκαν απορίες ως προς το θέμα που επέλεξε για να σπάσει την πολυετή πολιτική αφωνία του. Με μεγάλο ενδιαφέρον περιμένουμε την ομιλία του Αντώνη Σαμαρά στην εκδήλωση για το «Ίδρυμα Αντώνης Σαμαράς» στις 7 του Δεκέμβρη.
Η πιθανότητα μετεκλογικής συμμαχίας της Νέας Δημοκρατίας με το ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ, είναι επί της ουσίας μηδενική, αφού η υπόθεση των παρακολουθήσεων αφορούσε τον αρχηγό του. Ταυτόχρονα, θα είναι πολύ δύσκολο και για τον ΣΥΡΙΖΑ να δημιουργήσει μετεκλογική συμμαχία με το ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ. Παρ’ όλο που θα προσπαθήσει να επιτύχει μια συμφωνία με το ΠΑΣΟΚ, τα δύο κόμματα είναι σχεδόν απίθανο να συγκεντρώσουν πλειοψηφικό αριθμό εδρών. Θα μπορούσαν ενδεχομένως να την επιτύχουν μέσω μιας εντελώς παράδοξης συμμαχίας με το ΚΚΕ, το ΜΕΡΑ25 ή ακόμη και με την Ελληνική Λύση.
Στις πιο πιθανές περιπτώσεις, ίσως η Νέα Δημοκρατία αντικαταστήσει τον Κυριάκο Μητσοτάκη με έναν αρχηγό, που το ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ θα είναι πρόθυμο να συνεργαστεί μαζί του ή ακόμη και ένα άλλο πιο προχωρημένο ενδεχόμενο θα ήταν μια ευρύτερη συμμαχία μεταξύ των κομμάτων, κατά τα πρότυπα της οικουμενικής κυβέρνησης ή εθνικής ενότητας, με αρχηγό κάποιον τεχνοκράτη. Έχουν ήδη ακουστεί τα ονόματα του Μαργαρίτη Σχοινά και του Γιάννη Στουρνάρα. Κανένα όμως από τα παραπάνω σενάρια δεν φαντάζει τρομερά αξιόπιστο.
Οι ώριμες χώρες λειτουργούν με βάση μηχανισμούς και θεσμούς που δεν αλλάζουν, όποιος και αν τις κυβερνά. Συμβούλια Εθνικής Ασφαλείας, κέντρα διαχείρισης κρίσεων, κυβερνητικές επιτροπές αποτελούν θεσμικούς πυλώνες του κράτους οι οποίοι στελεχώνονται από πολιτικά αλλά και υπηρεσιακά πρόσωπα. Στην Ελλάδα δεν υπάρχει τέτοια παράδοση. Κάθε πρωθυπουργός λειτουργούσε με τον δικό του τρόπο. Τα πρόσωπα μέτραγαν, όχι οι θεσμοί. Η συνταγή είναι κακή, δεν αντέχει στις κρίσεις και συχνά οδηγεί σε περιπέτειες. Είναι καιρός οι ηγέτες μας να εμπιστευθούν θεσμούς, όχι απλώς πρόσωπα εμπιστοσύνης. Για να γίνουμε μια κανονική ευρωπαϊκή χώρα.
*Καθηγητής Ευρωπαϊκού Πανεπιστημίου Κύπρου.
