Μεταξύ των προβλημάτων που έχει αυτή η Δημοκρατία και πέρα από την ασυγχώρητη γραφειοκρατία, παρουσιάζονται τα τελευταία χρόνια και κάποια, σε αυξητική τάση, που αφορούν τη ζήτηση δημόσιων προσφορών για έργα υποδομής.
Προσπαθεί λοιπόν η εκάστοτε Κυβέρνηση να προωθήσει έργα υποδομής, που βοηθούν τόσο την ευρύτερη οικονομία, όσο και διάφορες κοινότητες/επαρχίες, αυξάνοντας τις προοπτικές ανάπτυξης τους προς όφελος των ιδίων των κατοίκων. Ανοίγονται οι προσφορές, αποφασίζει το κράτος/η Αρχή ποιος θα είναι ο προσφοροδότης που θα επιλεγεί και ξαφνικά εκείνος ο οποίος δεν κέρδισε τον διαγωνισμό καταθέτει προσφυγή στην Αναθεωρητική Αρχή Προσφορών ή στο Δικαστήριο, παγώνοντας την προσφορά μέχρι να εκδικαστεί η υπόθεση (έως και 2-3 χρόνια ή και περισσότερα κάποιες φορές). Παράδειγμα προς αποφυγή είναι οι κάμερες για την τροχαία κίνηση (10 χρόνια καθυστέρηση) και πιο πρόσφατα ακόμη ο δρόμος Πάφου-Πόλης, ένας δρόμος λαιμητόμος, ο οποίος (νέος δρόμος) αναμένεται να μειώσει τα δυστυχήματα/θύματα στη διακίνηση κλπ, ως επίσης ένας δρόμος που αποτελεί βασικό κριτήριο για την ανάπτυξη της περιοχής Πόλης/ευρύτερης περιοχής. Ευτυχώς έχει ξεπεραστεί το πρόβλημα, αφού ο πανταχού παρών Γενικός Ελεγκτής μείωσε τον αυτοκινητόδρομο από 4 σε 2 λωρίδες.
Με το δίκαιο τους λοιπόν οι κοινότητες/δήμοι που αναμένουν να ευεργετηθούν διαμαρτύρονται για τις ενστάσεις ενός μη επιλεγέντα προσφοροδότη και ο Θεός μόνο ξέρει πότε ένα πολυπόθητο και αναγκαίο για την οικονομία έργο θα προχωρήσει προς εκτέλεση. Εν τω μεταξύ, και μέχρι την έκδοση της απόφασης, το κόστος κατασκευής ανεβαίνει, όπως και οι επιπλέον απαιτήσεις του εργολάβου.
Προτείνεται λοιπόν κατά καιρούς από επηρεαζόμενους όπως το έργο ανατεθεί στον εργολάβο που επιλέγηκε μέσα από τη διαδικασία και εάν κατά την εκδίκαση της προσφυγής κερδίσει ο παραπονούμενος, να του καταβληθεί αποζημίωση από το κράτος.
Είναι και αυτή μια άποψη, όμως τι έχει να χάσει οποιοσδήποτε έχει ένσταση σε τέτοιες αναπτύξεις; Ίσως ορισμένες χιλιάδες ευρώ σε δικηγορικά έξοδα και τίποτε άλλο.
Η δική μας άποψη είναι ότι σε περίπτωση που ο εργολάβος που έχασε την προσφορά και κατέφυγε στο Δικαστήριο δεν επιτύχει, να καταβάλλει το κόστος της καθυστέρησης, που ίσως να ανέρχεται σε ορισμένα εκατομμύρια ευρώ, ως αποζημίωση προς το κράτος, για την αδικαιολόγητη του ένσταση. Ως εκ τούτου, οποιοσδήποτε έχει ένσταση θα πρέπει, μαζί με την αίτησή του στο Δικαστήριο, να υποβάλλει και τραπεζική εγγύηση που να εγγυάται την καταβολή της αποζημίωσης στο κράτος (ανάλογα με το έργο η εγγύηση ίσως να ξεπερνά ορισμένα εκατομμύρια) σε ύψος γύρω στο 5% του συνολικού κόστους του έργου.
Το πρόβλημα δεν παρουσιάζεται μόνο στα θέματα υποδομής, αλλά και άλλα πιο σημαντικά, όπως τα αεροδρόμια και το Λιμάνι Λεμεσού που έχουν παραχωρηθεί σε τρίτους (φανταστήκατε εάν χρειαζόταν αλλαγή ιμάντων στα αεροδρόμια μέσω προσφορών και με το σύστημα αυτό να αναμένουμε ίσως 1-2 χρόνια;). Παρομοίως για το Λιμάνι Λεμεσού. Ευτυχώς και που τα δύο αυτά έργα δόθηκαν σε ιδιώτες, αποφεύγοντας έτσι τις δημόσιες αντιπαραθέσεις.
Παρόμοιος προβληματισμός παρουσιάζεται και στους αρχιτεκτονικούς διαγωνισμούς, όπου ενώ παρουσιάζεται ένα χ ποσό ως προϋπολογισμός κόστους (βάσει του οποίου κερδίζεται ο διαγωνισμός), στο τέλος ή ακόμη και στην αρχή των προσφορών, αυτό το ποσό ξεπερνιέται κατά πολύ. Δεν φέρει, λοιπόν, ευθύνη ο αρχιτέκτονας που κέρδισε τον διαγωνισμό; Και γιατί να του ανατεθεί η εργασία εάν είναι καθ’ υπέρβαση των προϋπολογισθέντος κόστους;
Αυτό μας θυμίζει τη δική μας πρόταση για την εκτίμηση του «φιλέτου Κατάρ», όπου το υπολογισθέν κόστος της εκτίμησης ήταν €18.000 και υποβάλαμε δική μας πρόταση για €5.000 (για δικούς μας λόγους). Ακόμη και εδώ υποβλήθηκαν ενστάσεις, όχι δικαστικές όμως και έτσι η εκτίμηση προχώρησε. Ανεξάρτητα της κατάληξης του οικοπέδου Κατάρ, φαντάζεστε ότι θα μας περίμεναν οι Καταρινοί 1-2 χρόνια μέχρι να εκδοθεί η απόφαση; Είχαμε τότε και συνάδελφο, ο οποίος επέμενε στη Βουλή ότι η εκτίμηση των €70 εκ. ήταν πολύ χαμηλή και είχε έτοιμους αγοραστές για €140 εκ. Του υποβάλαμε λοιπόν την ερώτηση κατά πόσο θα αποζημίωνε το κράτος εάν ακυρώναμε την προσφορά του Κατάρ και αυτός δεν παρουσίαζε τη διπλάσια προσφορά από τους πελάτες του. Σιγή.
Κατ’ επέκταση, έχουμε και τους διάφορους οι οποίοι υποβάλλουν ενστάσεις για περιβαλλοντικά και άλλα έργα, που και πάλι παραμένουν ανεκτέλεστα (π.χ. νέος δρόμος αεροδρομίου Πάφου προς την Πάφο, που είναι μισοτέλειωτος τα τελευταία 6 χρόνια). Οι ενστάσεις αυτές -εκτός και εάν αποδειχθούν πλήρως δικαιολογημένες- θα πρέπει και αυτές να κοστολογούνται και να φέρουν οι παραπονούμενοι την ευθύνη αποζημίωσης του κράτους. Εάν οι ενστάσεις γίνονται από κυβερνητικά τμήματα – όπως εκείνο του Περιβάλλοντος – θα πρέπει να φέρουν προσωπική ευθύνη οι υπάλληλοι του Τμήματος; Στην περίπτωση των ενστάσεων για τη λεωφόρο Στροβόλου, που είχαν σχέση με συμφέροντα ορισμένων καταστηματαρχών, ποιος θα φέρει την ευθύνη της καθυστέρησης/μη υλοποίησης του έργου, όταν μάλιστα το κονδύλι της Ε.Ε. έχει χαθεί για το έργο αυτό;
Πρέπει όλοι μας να είμαστε υπεύθυνοι και όχι με «το ψύλλου πήδημα» και χωρίς επιπτώσεις να υποβάλλουμε ενστάσεις που κοστίζουν στην οικονομία.
