Η φωνή στην άλλη άκρη του τηλεφώνου είχε τη σπίθα της ικανοποίησης ότι θα εκπλήρωνε ένα καθήκον… Ήταν ο παλαιός δάσκαλος, επιθεωρητής και πολυγραφότατος συγγραφέας Παύλος Φ. Ιωαννίδης. Η ιστορία του θα μπορούσε να ειπωθεί από οποιονδήποτε της γενιάς του: Κατά τη διάρκεια μιας «τυπικής εκκαθάρισης» αρχείων από κάποια υπηρεσία στα μέσα της δεκαετίας του 1980, διέσωσε από την καταστροφή δύο προσωπικούς φακέλους αφυπηρετησάντων -τότε- δασκάλων, τους οποίους φύλαξε έκτοτε ανάμεσα στα χιλιάδες έγγραφα του προσωπικού του αρχείου. Κατά την τελευταία τακτοποίησή του, εντόπισε τους φακέλους, τους οποίους είχε ξεχάσει και επικοινώνησε μαζί μου για να τους παραδώσει.
Ο κ. Ιωαννίδης, συχνός επισκέπτης, μαζί με τον Γεώργιο Καμιναρίδη, του Αναγνωστηρίου του Κρατικού Αρχείου, όταν συνέγραφαν το μνημειώδες έργο τους για το Διδασκαλικό Κολλέγιο Μόρφου και γνώστης της δουλειάς που επιτελείται στο Κρατικό Αρχείο, θεώρησε καθήκον του να τους παραδώσει στο Κρατικό Αρχείο, ώστε να συντηρηθούν και να γίνουν κοινό κτήμα όλων των ενδιαφερομένων.
Παρόμοια, ο πρώην Δήμαρχος Έγκωμης, πρώην βουλευτής και πρώην Υπουργός, Πέτρος Στυλιανού, επισκέπτεται σε τακτικά χρονικά διαστήματα και παραδίδει για μόνιμη φύλαξη μέρος του προσωπικού του αρχείου στο Κρατικό Αρχείο. Επίσης, γίνονται συζητήσεις για την παραχώρηση προσωπικών αρχείων και άλλων προσωπικοτήτων, κάτι που μας χαροποιεί ιδιαίτερα.
Η παραχώρηση ιδιωτικών αρχείων για μόνιμη φύλαξη στο Κρατικό Αρχείο έχει σημαντικά θετικά στοιχεία. Αρχικά, στα αρχεία αυτά, ανάλογα βέβαια και με την επιθυμία του δωρητή τους, μπορεί να έχει πρόσβαση ο οποιοσδήποτε το επιθυμεί. Επιπρόσθετα, αυτά τυγχάνουν προληπτικής συντήρησης από το εξειδικευμένο προσωπικό του Κρατικού Αρχείου, ώστε να μπορούν να διατίθενται για μελέτη, χωρίς τον κίνδυνο περαιτέρω καταστροφής τους. Τέλος, τα αρχειοφυλάκεια του Κρατικού Αρχείου διαθέτουν τις ιδανικές συνθήκες για την ορθή διαφύλαξή τους.
Η αυξημένη βούληση για τη διάσωση διάφορων ιδιωτικών αρχειακών συλλογών, ιδιαίτερα τα τελευταία χρόνια, οφείλεται και στην προσπάθεια που κάνει το Κρατικό Αρχείο για την καλλιέργεια αρχειακής συνείδησης στο ευρύ κοινό. Η κατανόηση της μοναδικότητας κάθε αρχείου, της ζημιάς που πιθανή απώλειά του μπορεί να προκαλέσει, αλλά και της ανάγκης ορθής φύλαξης, είναι απαραίτητα στοιχεία για τη διάσωσή τους. Η απώλεια σημαντικών αρχείων από πυρκαγιές, πλημμύρες ή τον ανθρώπινο παράγοντα δεν αποτελούν πλήγμα μόνο για την παρούσα, αλλά και για τις μελλοντικές γενιές.
Η εξωστρέφεια στις δράσεις του Κρατικού Αρχείου, που σηματοδοτείται με τη διοργάνωση σεμιναρίων, τη θέσπιση συνεργασιών με διάφορους φορείς και η συνέχιση της εφαρμογής του Προγράμματος Διαχείρισης Αρχείων στη δημόσια υπηρεσία, αποσκοπούν στη διάσωση όλων των σημαντικών αρχείων της Κύπρου και τη ελαχιστοποίηση πιθανής απώλειάς τους από αστάθμητους παράγοντες. Για τον σκοπό αυτό, υπάρχει σύνδεσμος στην ιστοσελίδα του Κρατικού Αρχείου, με οδηγίες και συμβουλές για τις πρώτες ενέργειες που μπορεί να κάνει κάποιος, ο οποίος διαπιστώνει την καταστροφή αρχείων. Εκεί υπάρχουν και στοιχεία επικοινωνίας για περισσότερες πληροφορίες.
Ενέργειες όπως αυτές του κ. Ιωαννίδη, ο οποίος διέσωσε από σίγουρη καταστροφή δημόσια αρχεία, αλλά και του κυρίου Στυλιανού, ο οποίος παραχωρεί μέρος του αρχείου του για μόνιμη διαφύλαξη και το διαθέτει για μελέτη στο κοινό, είναι πολύ σημαντικές και πρέπει να επιβραβεύονται. Ιδιαίτερα στην ημικατεχόμενη πατρίδα μας, όπου μεγάλο μέρος των αρχείων της καταστράφηκαν κατά την τουρκική εισβολή ή απωλέσθησαν ως αποτέλεσμα της κατοχής.
*Αναπλ. Έφορος Κρατικού Αρχείου.
