Οι περισσότεροι από εμάς βασίζουμε ολόκληρη τη ζωή μας στην προσπάθεια, στη θέληση. Δεν μπορούμε να συλλάβουμε την έννοια της δράσης χωρίς θέληση, χωρίς προσπάθεια, γιατί η ζωή μας βασίζεται σ’ αυτήν. Η κοινωνική μας ζωή, η επαγγελματική μας ζωή και η αποκαλούμενη «πνευματική» μας ζωή είναι μια σειρά προσπαθειών που πάντα καταλήγουν σ’ ένα ορισμένο αποτέλεσμα. Γιατί καταβάλλουμε προσπάθεια; Δεν είναι -για να το θέσω απλά- για να επιτύχουμε ένα αποτέλεσμα, για να γίνουμε κάτι, για να πετύχουμε ένα σκοπό; Αν δεν καταβάλλουμε προσπάθεια, νομίζουμε ότι θα αδρανοποιηθούμε. Έχουμε κάποια ιδέα για τον σκοπό μας, για τον οποίο παλεύουμε διαρκώς, και τούτη η προσπάθεια έχει γίνει μέρος της ζωής μας.
Όταν θέλουμε να αλλάξουμε κάτι στον εαυτό μας, όταν θέλουμε να φέρουμε μια ριζική αλλαγή μέσα μας, κάνουμε μια τεράστια προσπάθεια για να σβήσουμε τις παλιές συνήθειες, ν’ αντισταθούμε στις συνηθισμένες επιδράσεις που ασκεί το περιβάλλον γύρω μας κ.λπ. Έτσι, έχουμε συνηθίσει σε μια ατέλειωτη σειρά από προσπάθειες για να βρούμε ή να επιτύχουμε κάτι, αλλά και γενικότερα για να ζούμε. Νομίζω ότι θα κατανοήσουμε τη σημασία της ζωής όταν κατανοήσουμε και τι σημαίνει να κάνεις προσπάθεια. Μπορεί ποτέ η ευτυχία να έρθει με προσπάθεια; Έχετε δοκιμάσει ποτέ να προσπαθήσετε να γίνετε ευτυχισμένοι; Είναι αδύνατον, έτσι δεν είναι; Αγωνίζεσαι να νιώσεις ευτυχία, αλλά η ευτυχία δεν υπάρχει. Η χαρά δεν έρχεται με καταπίεση, με έλεγχο ή μέσα από διάφορες απολαύσεις. Μπορείς να δοκιμάζεις διάφορες απολαύσεις, αλλά στο τέλος μένει πάντα μια πικρή γεύση. Μπορεί να καταπιέζεσαι ή να ελέγχεις τον εαυτό σου, αλλά κάπου μέσα σου υπάρχει κρυμμένη σύγκρουση. Οπότε η ευτυχία δεν έρχεται με προσπάθεια, ούτε η χαρά με έλεγχο και καταπίεση. Κι ωστόσο όλη η ζωή μας είναι μια σειρά από καταπιέσεις, ελέγχους και θλιβερές απολαύσεις.
Επίσης, παλεύουμε συνέχεια με τα πάθη μας, με την απληστία μας και τη βλακεία μας, τα οποία μας καταβάλλουν. Και αγωνιζόμαστε, παλεύουμε, κάνουμε προσπάθειες με την ελπίδα να βρούμε την ευτυχία, να βρούμε κάτι που θα μας δώσει μια αίσθηση γαλήνης, ένα αίσθημα αγάπης, έτσι δεν είναι; Έρχεται όμως η αγάπη ή η κατανόηση με πάλη; Νομίζω ότι έχει μεγάλη σημασία να κατανοήσουμε τι εννοούμε μιλώντας για «πάλη», «αγώνα» ή «προσπάθεια».
Τι σημαίνει ψυχολογική προσπάθεια; Δεν σημαίνει ότι παλεύεις για να αλλάξεις αυτό που είσαι σε κάτι που δεν είσαι, ή σε κάτι που θα έπρεπε να είσαι ή που θα πρέπει να γίνεις; Που σημαίνει ότι παλεύουμε διαρκώς για ν’ αποφύγουμε να αντιμετωπίσουμε αυτό που είμαστε, η προσπαθούμε να ξεφύγουμε απ’ αυτό, ή να το μετατρέψουμε ή να το τροποποιήσουμε. Βλέπουμε λοιπόν ότι η προσπάθεια είναι πάλη ή αγώνας για να μεταμορφώσεις αυτό που είσαι σε κάτι που θα ήθελες να είσαι. Δεν ξέρω αν έχετε προσέξει ποτέ ότι, όταν κάνετε κάτι εύκολα και γρήγορα, δεν υπάρχει καμιά προσπάθεια, παρά μόνο μια ολοκληρωτική απουσία πάλης.
Καθώς όμως η ζωή μας είναι -στο μεγαλύτερο μέρος της- μια σειρά από μάχες, συγκρούσεις και αγώνες, δεν μπορούμε ούτε να διανοηθούμε μια ζωή, μια κατάσταση ύπαρξης, στην οποία να έχει σταματήσει εντελώς κάθε πάλη μέσα μας. Μόνο όταν έχεις επίγνωση της εσωτερικής σου ανεπάρκειας και ζεις μαζί της χωρίς φυγές, μόνο όταν την αποδεχθείς εντελώς, μόνο τότε ανακαλύπτεις μια ησυχία που δεν είναι φτιαχτή, αλλά είναι η ησυχία που έρχεται με την κατανόηση «εκείνου που είναι». Μόνο σ’ αυτή την κατάσταση της ησυχίας υπάρχει δημιουργική ζωή.
*Παθολόγος –Βελονιστής-Παραψυχολόγος (Πρόεδρος Παγκύπριου Ομίλου Παραψυχολογίας)
