Το περιβάλλον χρηματοδότησης των επιχειρήσεων πριν από την πανδημία ήταν γενικά ευνοϊκό, καθώς οι επιχειρηματίες επωφελήθηκαν από χαμηλά επιτόκια και μια αυξημένη προσφορά χρηματοδοτικών εργαλείων. Ωστόσο, η κρίση του COVID-19 έπληξε τα έσοδα και την κερδοφορία των μικρομεσαίων επιχειρήσεων (ΜΜΕ), δημιουργώντας έντονες ελλείψεις ρευστότητας στις επιχειρήσεις, απειλώντας την επιβίωση πολλών από αυτές.
Όπως αναφέρει η έκθεση Financing SMEs and Entrepreneurs: An OECD Scoreboard, ο όγκος δανεισμού σε πολλές χώρες παγκόσμια αυξήθηκε, για να καλύψει την αυξανόμενη ζήτηση από τις μικρές επιχειρήσεις, στην προσπάθεια τους να αναπληρώσουν την έλλειψη ρευστότητας, αναλαμβάνοντας περισσότερο χρέος. Οι δημόσιες πολιτικές που τέθηκαν σε εφαρμογή, με στόχο την ελάφρυνση της περιοριστικής ρευστότητας, είχαν διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο από αυτή την άποψη.
Όσον αφορά την περίπτωση της Κύπρου, η οικονομική στήριξη για νεοσύστατες και αναπτυσσόμενες επιχειρήσεις συνεχίζει να είναι μία από τις κύριες αδυναμίες του οικοσυστήματος του νησιού. Όπως δείχνει η έρευνα GEM National Report 2019/2020, τέτοιες επιχειρήσεις μπορεί να έχουν σχετικά επαρκή πρόσβαση σε οικονομική στήριξη από άτυπους επενδυτές, όπως μέλη της οικογένειας, φίλους ή συνάδελφους, όπως επίσης σε κρατικές επιδοτήσεις. Ωστόσο, η πρόσβαση σε χρηματοδότηση που υποστηρίζεται από τον ιδιωτικό τομέα, αν και βελτιωμένη, εξακολουθεί να παραμένει περιορισμένη και χαμηλότερη από τον μέσο όρο βαθμολογίας της υπόλοιπης Ευρώπης.
Η συμμετοχική χρηματοδότηση (crowdfunding) αναφέρεται ότι θα μπορούσε ενδεχομένως να καλύψει τις χρηματοοικονομικές ανάγκες ενός ελαφρώς μεγαλύτερου τμήματος του πληθυσμού των ΜΜΕ, επιτρέποντας να αντλήσουν κεφάλαια από ιδιώτες επενδυτές.
Τι είναι όμως η Συμμετοχική Χρηματοδότηση; Πρόκειται για μια εναλλακτική μέθοδο χρηματοδότησης για τις ΜΜΕ και τις νεοσύστατες επιχειρήσεις, όπου συγκεντρώνονται κεφάλαια για τη χρηματοδότηση έργων, ιδεών και επιχειρήσεων, παρέχοντας στους διοργανωτές εκστρατειών για την άντληση κεφαλαίων τη δυνατότητα να συγκεντρώνουν χρήματα από μεγάλο αριθμό ατόμων μέσω διαδικτυακής πλατφόρμας. Οι κύριοι «παίκτες» στη Συμμετοχική Χρηματοδότηση είναι ο ιδιοκτήτης μιας ιδέας/έργου/επιχείρησης, το κοινό/επενδυτές, και η πλατφόρμα. Ο ιδιοκτήτης διοργανώνει εκστρατεία συγκέντρωσης κεφαλαίων μέσω της διαδικτυακής πλατφόρμας και το κοινό επενδύει, με κάποιο αντάλλαγμα. Ανάλογα με το είδος της Συμμετοχικής Χρηματοδότησης, διαφοροποιείται και το αντάλλαγμα-όφελος του Κοινού στη διαδικασία αυτή. Τα κυριότερα είδη είναι αυτά της δανειοδότησης, ανταμοιβής, δωρεάς, έκδοσης μετοχών και τίτλων.
Τον Ιανουάριο 2020 η Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς Κύπρου (ΕΚΚ) εξέδωσε την Οδηγία ΟΔ87-10 για την ‘Παροχή Υπηρεσιών Συμμετοχικής Χρηματοδότησης σε κινητές αξίες’ (π.χ. μετοχών ή χρεογράφων). Βάσεε της συγκεκριμένης Οδηγίας, Κυπριακές Επιχειρήσεις Παροχής Επενδυτικών Υπηρεσιών (ΚΕΠΕΥ) έχουν τη δυνατότητα να αιτηθούν στην ΕΚΚ και να παρέχουν υπηρεσίες Συμμετοχικής Χρηματοδότησης επενεργώντας στην ουσία ως Πλατφόρμες ΣΧ με έκδοση κινητών αξιών αποκλειστικά. Στα πλαίσια αυτά, δημιουργήθηκε πολύ πρόσφατα η πρώτη κυπριακή πλατφόρμα που παρέχει υπηρεσίες Συμμετοχικής Χρηματοδότησης.
Το Κυπριακό Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο (ΚΕΒΕ), στα πλαίσια συμμετοχής του στο ευρωπαϊκό έργο «Blue Crowdfunding» που συγχρηματοδοτείται από το πρόγραμμα Interreg Med 2014-2020 (https://blue-crowdfunding.interreg-med.eu/), διοργανώνει στις 5-6 Απριλίου 2022 το διήμερο εργαστήρι με τίτλο Blue Crowdfunding Symposium: Opportunities for the Mediterranean Region – From lessons learned to implementation, που σκοπό έχει να εκπαιδεύσει άτομα που ενδιαφέρονται να επενεργούν ως σύμβουλοι Συμμετοχικής Χρηματοδότησης. Με τη συμμετοχή εμπειρογνωμόνων από διάφορες χώρες της Ευρώπης που προέρχονται από πλατφόρμες Crowdfunding, και το Ευρωπαϊκό Δίκτυο Crowdfunding Eurocrowd, οι συμμετέχοντες θα έχουν την ευκαιρία να εμβαθύνουν τις γνώσεις τους στον τομέα αυτό, ενώ όσοι επιθυμούν να ενταχθούν στο «Blue Crowdfunding Cluster» θα μπορούν να το πράξουν αφού αξιολογηθούν με βάση τις γνώσεις που έχουν αποκτήσει.
* Ανώτερη Λειτουργός, Τμ. Ευρωπαϊκών Θεμάτων & Προγραμμάτων, ΚΕΒΕ
