Όπως έχει διαφανεί εντονότερα τα τελευταία χρόνια, υπάρχει μια αυξητική τάση όσον αφορά τη χρήση κρυπτοπεριουσιακών στοιχείων (Crypto Assets) στις χρηματοοικονομικές δραστηριότητες, τόσο από φυσικά, όσο και νομικά πρόσωπα. Η απουσία ρύθμισης του συγκεκριμένου τομέα για μεγάλο χρονικό διάστημα ανέδειξε περιστατικά κατάχρησης κρυπτοπεριουσιακών στοιχείων για σκοπούς ξεπλύματος παράνομου χρήματος (ΞΠΧ) και χρηματοδότησης της τρομοκρατίας (ΧΤ).
Ένεκα και αυτών των ζητημάτων, η αναγκαιότητα για ρύθμιση του εν λόγω τομέα είναι επιβεβλημένη και για αυτό το λόγο σε διεθνές επίπεδο, εντονότερα τα τελευταία δύο χρόνια, διαφαίνεται μια προσπάθεια ρύθμισης και καθορισμού προτύπων για τον τομέα των κρυπτοπεριουσιακών στοιχείων και ειδικότερα για τους παρόχους υπηρεσιών αναφορικά µε κρυπτοπεριουσιακά στοιχεία (Crypto Assets Services Providers) που διεκπεραιώνουν μεταφορές εικονικών περιουσιακών στοιχείων.
Λαμβάνοντας υπόψη τα διεθνή πρότυπα της Ομάδας Χρηματοοικονομικής Δράσης (FATF), σε ευρωπαϊκό επίπεδο ενεργοποιούνται πλέον μηχανισμοί εποπτείας και απαιτήσεων, ειδικότερα η εφαρμογή προληπτικών μέτρων για την παρεμπόδιση των αδικημάτων του ξεπλύματος παράνομου χρήματος και χρηματοδότησης της τρομοκρατίας.
Με την ενσωμάτωση της 5ης Ευρωπαϊκής Οδηγίας για την πρόληψη και καταπολέμηση των αδικημάτων της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες και χρηματοδότησης της τρομοκρατίας (Οδηγία EE 2018/843) στην Κύπρο το 2020, η Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς Κύπρου (ΕΚΚ) καθορίζεται ως αρμόδια Εποπτική Αρχή για την εποπτεία των ΠΥΚΣ, οι οποίοι υπόκεινται σε υποχρεώσεις εγγραφής των δραστηριοτήτων τους από τον Σεπτέμβριο του 2021, με εξαίρεση τις οντότητες που εδρεύουν σε άλλο κράτος-μέλος και οι οποίες είναι εγγεγραμμένες σε εθνική αρμόδια αρχή του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου υπό το αντίστοιχο ρυθμιστικό πλαίσιο όπως καθορίζεται από την 5η Ευρωπαϊκή Οδηγία.
Η ΕΚΚ, λαμβάνοντας υπόψη τα συμπεράσματα της εθνικής αξιολόγησης των κινδύνων σε σχέση με τα κρυπτοπεριουσιακά στοιχεία και τους ΠΥΣΚ, τον Σεπτέμβριο του 2021 έχει δημοσιοποιήσει δήλωση πολιτικής για την εγγραφή και τις δραστηριότητες των ΠΥΣΚ, ειδικότερα όσον αφορά τις υποχρεώσεις τους για πλήρη συμμόρφωση με το πλαίσιο καταπολέμησης των ΞΠΧ και ΧΤ και καθοδήγηση για μετριασμό των κινδύνων που απορρέουν από το συγκεκριμένο τομέα.
Υποχρεώσεις συμμόρφωσης των παρόχων υπηρεσιών αναφορικά µε κρυπτοπεριουσιακά στοιχεία
Οι ΠΥΚΣ υπόκεινται στις ίδιες υποχρεώσεις/ απαιτήσεις για την πρόληψη των αδικημάτων ξεπλύματος παράνομου χρήματος και χρηματοδότησης της τρομοκρατίας, ειδικότερα:
Εφαρμογή διαδικασιών «Γνώριζε τον πελάτη σου» (KYC) και μέτρων δέουσας επιμέλειας.
Αξιολόγηση και εκτίμηση του κινδύνου που απορρέει από τα χαρακτηριστικά κάθε πελάτη.
Προσδιορισμός του οικονομικού προφίλ των πελατών και προσδιορισμός της πηγής των κεφαλαίων των πελατών.
Παρακολούθηση των συναλλαγών των πελατών και
Εντοπισμός και αναφορά ύποπτων συναλλαγών.
Εφαρμογή του «ταξιδιωτικού κανόνα» (travel rule)
Σε μια προσπάθεια ευθυγράμμισης του καθεστώτος διαφάνειας όσον αφορά τη μεταφορά χρηματικών ποσών για τους ΠΥΣΚ σε ευρωπαϊκό επίπεδο, από τον Οκτώβριο 2021 έχει δρομολογηθεί η τροποποίηση του υφιστάμενου κανονισμού για τις μεταφορές χρηματικών ποσών (ΕΕ 2015/847), όπου συγκεκριμένες πρόνοιες όσο αφορά τις μεταφορές των κρυπτοπεριουσιακών στοιχείων θα ενσωματωθούν.
Παράλληλα, εν αναμονή της εν λόγω ρύθμισης σε μια προσπάθεια εφαρμογής των προϋποθέσεων του «κανόνα για τις μεταφορές χρήματος» (travel rule) της σύστασης 15 της FATF, σε τοπικό επίπεδο η ΕΚΚ στη δήλωση πολιτικής της για τους ΠΥΚΣ έχει δώσει σχετική καθοδήγηση για υιοθέτηση των σχετικών απαιτήσεων.
Ειδικότερα, οι ΠΥΣΚ καθίστανται υπόχρεοι να συλλέγουν και να καθιστούν προσβάσιμα δεδομένα που αφορούν τους εντολείς και τους δικαιούχους των μεταφορών των κρυπτοπεριουσιακών στοιχείων, για ποσά άνω των 1000 ευρώ όταν διενεργούν συναλλαγές που εμπίπτουν στα όρια που έχουν καθοριστεί, σε παραστατικό νόμισμα (fiat currency) είτε σε κρυπτοστοιχείο (crypto assets) μέσω: (α) παραδοσιακής ηλεκτρονικής μεταφοράς ποσών ή (β) μεταφοράς κρυπτοπερουσιακών στοιχείων μεταξύ ΠΥΚΣ ή μεταξύ παρόχου και άλλης υπόχρεης οντότητας.
Οι πάροχοι θα καλούνται να λαμβάνουν τα απαραίτητα μέτρα για να διασφαλίζουν ότι οι μεταφορές συνοδεύονται από το όνομα του εντολέα και του δικαιούχου, τον αριθμό του λογαριασμού τους, εφόσον υπάρχει και τη διεκπεραίωση της συναλλαγής, τη διεύθυνση, τον επίσημο αριθμό προσωπικού εγγράφου του εντολέα, τον αναγνωριστικό αριθμό πελάτη ή την ημερομηνία και τον τόπο γέννησής του.
Η εφαρμογή των συγκεκριμένων διαδικασιών θα διασφαλίσει την ιχνηλασιμότητα των μεταφορών κρυπτοπεριουσιακών στοιχείων και κατά συνέπεια θα καταστήσει ευκολότερο τον εντοπισμό πιθανών ύποπτων συναλλαγών.
Εν κατακλείδι, είναι σαφές ότι το υφιστάμενο ρυθμιστικό πλαίσιο δεν θα εξαντλήσει τους κινδύνους που ενέχουν οι επενδύσεις σε κρυπτοπεριουσιακά στοιχεία, αλλά θα μετριάσει σε μεγάλο βαθμό ορισμένους κινδύνους που εγκυμονεί ο τομέας λόγω της ανωνυμίας των στοιχείων, που αφήνουν χωρίς ιδιαίτερη προστασία τόσο τους επενδυτές αλλά και άλλους παρόχους. Είναι απαραίτητο, λοιπόν, οι ΠΥΚΣ να διαμορφώσουν τις απαιτούμενες πολιτικές, διαδικασίες και πρακτικές που θα εφαρμόζουν, λαμβάνοντας πάντοτε υπόψη τα ρυθμιστικά πρότυπα και τις απαιτήσεις που έχουν τεθεί ή που μελλοντικά θα τεθούν ωσότου να είναι σε θέση να συμμορφωθούν με τις υποχρεώσεις τους.
* Assistant Manager, KPMG Limited
Οι απόψεις και γνώμες που διατυπώνονται στο παρόν είναι αυτές του συγγραφέα και δεν εκπροσωπούν κατ’ ανάγκη τις απόψεις και γνώμες της KPMG Limited. Η επωνυμία και το λογότυπο της KPMG είναι εγγεγραμμένα εμπορικά σήματα, τα οποία χρησιμοποιούνται κατόπιν άδειας από τις ανεξάρτητες εταιρείες-μέλη του παγκόσμιου οργανισμού της KPMG.
