Στις 21 Ιανουαρίου 2022 έφυγε από τη ζωή πλήρης ημερών η Έλση Τορναρίτου-Μαθιοπούλου, επίτιμη καθηγήτρια των Πανεπιστημίων της Βόννης και της Κολωνίας στη Γερμανία, αφοσιωμένη μελετήτρια σε ολόκληρη τη μακρά ζωή της των καλλιτεχνικών και πνευματικών παραδόσεων του ελληνικού κόσμου. Η Έλση Τορναρίτου γεννήθηκε στη Λεμεσό της Κύπρου το 1928 και μεγάλωσε σε οικογενειακό περιβάλλον που χαρακτηριζόταν από την αγάπη για τα γράμματα. Θείος της από την πλευρά της μητέρας της ήταν ο σημαντικός Κύπριος ποιητής Γλαύκος Αλιθέρσης. Η Έλση Τορναρίτου σπούδασε κλασική φιλολογία και εν συνεχεία ιστορία και αρχαιολογία στο Πανεπιστήμιο Αθηνών στα χρόνια 1948-1954. Κατά τη διάρκεια των σπουδών της γνωρίστηκε και συνδέθηκε με ισόβια φιλία με την Ελένη Γλύκατζη (αργότερα Ahrweiler). Συνέχισε σπουδές φιλολογίας και αρχαιολογίας στο Πανεπιστήμιο της Βόννης, όπου το 1967 αναγορεύθηκε διδάκτωρ με διατριβή στην κλασική αρχαιολογία για τις απεικονίσεις της Αθηνάς στη γλυπτική του πέμπτου αιώνα π.Χ. Εξακολούθησε και αργότερα να μελετά τη γλυπτική της εποχής του Φειδία και των μεταφειδιακών εργαστηρίων παράλληλα προς τις φιλολογικές μελέτες προς τις οποίες είχε στραφεί εν τω μεταξύ.
Ασχολήθηκε επί μακρόν με την έρευνα των σχέσεων της πρώιμης νεοελληνικής γραμματείας με τα ρεύματα και τα πρότυπα της Ιταλικής Αναγέννησης και δημοσίευσε πρωτοποριακές μελέτες για κείμενα της Κρητικής και της Κυπριακής λογοτεχνίας. Με τα δημοσιεύματά της ταυτίστηκε κυρίως με τη μελέτη της Κυπριακής Αναγεννησιακής ποίησης του 16ου αιώνα, της οποίας διερεύνησε σε βάθος τις σχέσεις με τη λογοτεχνική παράδοση του Πετραρχισμού και του ευρωπαϊκού Μανιερισμού.
Μαζί με τον σύζυγό της, τον μαχητικό δημοσιογράφο του Βήματος και των Νέων, Βάσο Μαθιόπουλο συνδέθηκαν με τον πολιτικό χώρο της γερμανικής Σοσιαλδημοκρατίας και πήραν ενεργό μέρος στον αγώνα κατά της δικτατορίας στην Ελλάδα και στον αγώνα για τα δίκαια της Κύπρου μετά την τουρκική εισβολή.
Η Έλση Τορναρίτου-Μαθιοπούλου υπήρξε πολύτιμη συνεργάτιδα του ερευνητικού και εκδοτικού προγράμματος του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών, «Πηγές της Κυπριακής Γραμματείας και Ιστορίας», το οποίο εγκαινιάστηκε το 2008. Συνέβαλε ως ακαδημαϊκός σύμβουλος στον σχεδιασμό του προγράμματος και συμμετείχε σε αυτό με δύο εκδόσεις: το 2013 με την έκδοση και ελληνική μετάφραση του χρονικού του Φιλίππου Μεμπρέ για την πολιορκία και την άλωση της Λευκωσίας το 1570 (β΄ έκδοση 2015) και το 2018 με την έκδοση, Κυπριακή συλλογή Πετραρχικών και άλλων Αναγεννησιακών ποιημάτων, της οποίας η εμβριθέστατη εισαγωγή φέρει τη σφραγίδα της βαθιάς γνώσης της Έλσης για το ερευνητικό αυτό αντικείμενο στο οποίο αφιέρωσε τη ζωή της.
Η Έλση Τορναρίτου-Μαθιοπούλου αποτελούσε μια γνήσια πνευματική προσωπικότητα που διακρινόταν για τη σοβαρότητα και τη σεμνότητά της, όπως και τη γλυκύτητα του χαρακτήρα της, η οποία ήταν συνδυασμένη με τις παραδοσιακές αρετές της παλαιάς Κύπρου, τη φιλοξενία και την αγάπη για την πατρίδα. Χωρίς αμφιβολία αποτελούσε γνήσια επίγονο της μακραίωνης παράδοσης της κυπριακής λογιοσύνης της διασποράς, η οποία βίωνε και ακτινοβολούσε τη σύνθεση της παιδείας του ευρωπαϊκού και του ελληνικού κόσμου. Αυτή είναι η ανεκτίμητη κληρονομιά της Έλσης Μαθιοπούλου προς όλους εμάς, τους μεταγενέστερους Ελλαδίτες και Κυπρίους θεράποντες των επιστημών του ανθρώπου.
*Ακαδημαϊκός.
