Κάτι πολύ σημαντικό, που όμως δεν είναι γενικά αντιληπτό, είναι ότι οι τράπεζες έχουν μια συγκεκριμένη αποστολή στην οικονομία και στην κοινωνία γενικά. Πρέπει να δανείζουν παραγωγικά και βάσει μελέτης βιωσιμότητας και αξιολόγησης της ικανότητας αποπληρωμής του δανείου. Έτσι, μόνο, βοηθούν τη βιώσιμη ανάπτυξη της οικονομίας και συνεισφέρουν στην ευημερία μιας χώρας. Όχι, όπως γινόταν στην Κύπρο για δεκαετίες τώρα, που τα δάνεια προσφέρονταν απλόχερα και στην ουσία μόνο βάσει των εξασφαλίσεων που μπορεί να είναι διαθέσιμες (collateral lending).

Οι εξασφαλίσεις δεν αντικαθιστούν την ικανότητα αποπληρωμής και δεν μπορεί να είναι ο απώτερος σκοπός ενός δανείου. Είναι μόνο μια υπαλλακτική λύση, σε περίπτωση όπου, λόγω απρόβλεπτων καταστάσεων, δεν επαληθεύονται οι προβλέψεις στην αξιολόγηση του κινδύνου από την τράπεζα που θα χορηγήσει το δάνειο. Όμως, η αξιολόγηση δεν επιτρέπεται να παρακάμπτεται. Άμα αυτό γίνεται συστηματικά, όπως στην Κύπρο, οδηγεί με μαθηματική ακρίβεια σε σπατάλες των οικονομικών πόρων της χώρας και φέρνει οικονομικές κρίσεις. Και, όπως συμβαίνει τώρα στη χώρα μας, επιφέρει πτωχεύσεις και την υποδούλωση του κόσμου μέσω χρέους.

Στρατηγικοί χρηματοδότες

Άρα, είναι το λιγότερο προσβολή της νοημοσύνης μας όταν οι τράπεζες, οι εποπτικές αρχές που σφύριζαν αδιάφορα και οι δικηγόροι τους, που μας προκάλεσαν αυτή την τεραστίων διαστάσεων κρίση ιδιωτικού χρέους, να μας λένε τώρα ότι θα είναι “ηθικός κίνδυνος” να γίνουν εκπτώσεις στα δάνεια αυτών που δεν μπορούν να τα εξυπηρετήσουν.

Αυτά τα ίδια δάνεια που έπρεπε να γνωρίζουν οι τράπεζες, αν έκαναν, ως ήταν καθήκον τους, μελέτη πιστωτικού κινδύνου όταν τα έδιναν, ότι δεν είχαν ικανότητα αποπληρωμής. Και που τώρα, βολικά, και για να καλύψουν τα δικά τους λάθη όταν πρόσφεραν αυτές τις χρηματοδοτήσεις χωρίς αξιολόγηση, αποκαλούν τους δανειζόμενούς τους σαν «στρατηγικούς κακοπληρωτές». Θα ήταν πιο σωστό και δίκαιο αν αποκαλούσαν τους εαυτούς τους «στρατηγικούς χρηματοδότες».

 

Ο πραγματικός ηθικός κίνδυνος

Όμως, όλοι περίπου, συμπεριλαμβανομένης της πολιτικής μας ηγεσίας που τους υποβοηθά, δεν θεωρούν “ηθικό κίνδυνο” να προσφέρουν τα δάνεια, με τεράστιες εκπτώσεις, σε ξένα Ταμεία – γύπες! Σε αυτούς, δηλαδή, που εκτός εποπτείας θα απαιτήσουν το μέγιστο δυνατό, μέσω των εξασφαλίσεων, για να μεγιστοποιήσουν έτσι το δικό τους κέρδος, εις βάρος των Κυπρίων. Αυτό και αν είναι ανήθικο. Ιδίως άμα προτάσσεται προς τα θύματά τους, από αυτούς τους ίδιους (δικηγόρους, λογιστές, τραπεζικούς, πολιτικούς και απούσες εποπτικές αρχές) που μας έχουν δημιουργήσει το πρόβλημα για δικό τους όφελος και πλουτισμό.

 

Ετεροβαρή δανειστικά συμβόλαια

Οι πράξεις των τραπεζών δεν είναι απλά συμβόλαια μεταξύ δύο μερών. Και δεν μπορεί κανένα συμβόλαιο να είναι ετεροβαρές. Με ποια λογική, επομένως, δικαιούται τάχα η τράπεζα να πωλεί σε τρίτους τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις που προκύπτουν έναντι ενός δανείου και να μην μπορεί και ο δανειζόμενος (η άλλη πλευρά του συμβολαίου) να κάνει το ίδιο; Και με ποιο δικαίωμα δεν δίνεται η ευκαιρία στον ίδιο τον δανειζόμενο να προσπαθήσει να το αναχρηματοδοτήσει στην ίδια μειωμένη αξία που πωλείται σε ξένα ταμεία;

 

Στο ίδιο έργο θεατές

Δεν μπορεί η ευημερία των Κυπρίων να τίθεται σε δεύτερη μοίρα και να θεωρείται παράπλευρη ζημιά από τους επιτήδειους που εξακολουθούν να θέλουν να πλουτίζουν εις βάρος τους. Με το ξεπούλημα των δανείων σε ξένα Ταμεία και χωρίς να μειώνεται το ιδιωτικό χρέος, συνεχίζουν να φτωχοποιούν τον κόσμο και να θεωρούν ότι με προσέλκυση ξένων επενδυτών τάχα μπορεί να κλείσουν την τρύπα που δημιουργούν στην οικονομία. Όμως, αυτό ακριβώς πολύ φοβούμαι θα είναι και το τελειωτικό και ίσως μοιραίο πλήγμα στην προοπτική ανάκαμψης της ήδη βαριά λαβωμένης κυπριακής οικονομίας.

* Οικονομολόγος