Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή (ΕΕ), μέσω της Γενικής Διεύθυνσης Επικοινωνιακών Δικτύων, Περιεχομένου και Τεχνολογιών, δημοσίευσε πρόσφατα μελέτη που παρουσιάζει μια επισκόπηση της ανάπτυξης, της υιοθέτησης και της χρήσης της τεχνολογίας και των εφαρμογών Τεχνητής Νοημοσύνης (ΤΝ) στον τομέα της υγειονομικής περίθαλψης, στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Ο κύριος στόχος αυτής της μελέτης, η οποία εκπονήθηκε από ομάδα επαγγελματιών της PwC Κύπρου και της PwC Λουξεμβούργου, ήταν να στηρίξει την ΕΕ στον εντοπισμό και στην αντιμετώπιση των ζητημάτων εκείνων που ενδέχεται να εμποδίζουν την ευρύτερη υιοθέτηση των τεχνολογιών ΤΝ στον τομέα της υγείας.
Από τη μελέτη διαφαίνεται ότι, όσον αφορά την υιοθέτηση τεχνολογιών ΤΝ στα νοσοκομεία, επί του παρόντος αυτή περιορίζεται σε έναν πολύ μικρό αριθμό τομέων εφαρμογής, όπως π.χ., στην ιατρική απεικόνιση. Η έλλειψη εμπιστοσύνης από το ιατρικό προσωπικό αλλά και από τους ασθενείς όσον αφορά στη λήψη αποφάσεων με γνώμονα την ΤΝ φαίνεται να εμποδίζει την ευρύτερη υιοθέτησή της, ενώ η σωστή και δομημένη ενσωμάτωση των νέων τεχνολογιών στις υφιστάμενες κλινικές πρακτικές αποτελεί επίσης σημαντική πρόκληση.
Οι κύριες επιστημονικές δραστηριότητες στον τομέα της ΤΝ στην υγειονομική περίθαλψη προέρχονται κυρίως από τα μεγαλύτερα κράτη μέλη της ΕΕ. Τα κράτη αυτά έχουν αναπτύξει διασυνοριακές επιστημονικές συνεργασίες, με σκοπό την παραγωγή πρωτότυπης έρευνας. Επιπλέον, η συμμετοχή πανεπιστημιακών νοσοκομείων φαίνεται να αποτελεί πλεονέκτημα καθώς ενισχύει τη διάχυση της ιατρικής γνώσης στην ανάπτυξη σχετικών τεχνολογιών.
Η μελέτη τονίζει την ανάγκη για περαιτέρω οικονομική στήριξη και ενίσχυση της ανάπτυξης τεχνολογιών ΤΝ, έτσι ώστε να εφαρμοστούν στην κλινική πράξη. Ένα παράδειγμα είναι η οικονομική στήριξη για την απόκτηση των δικαιωμάτων Πνευματικής Ιδιοκτησίας (IP), που αφορούν τις ήδη ανεπτυγμένες τεχνολογίες. Το τελευταίο έχει αναδειχθεί ως πρόβλημα μέσα από την μελέτη και στηρίζεται περαιτέρω από το γεγονός ότι πέραν του 80% των πατεντών τεχνολογιών ΤΝ στον τομέα της υγείας στην ΕΕ, προέρχονται από δύο μόνο πολυεθνικές εταιρείες με βάση την ΕΕ.
Συνοπτικά, η μελέτη έχει επισημάνει 6 κατηγορίες δράσεων στις οποίες προτείνεται να επικεντρωθεί η ΕΕ. Αυτές περιλαμβάνουν:
Την ανάπτυξη ρυθμιστικού και νομικού πλαισίου που να υποστηρίζει την περαιτέρω ανάπτυξη και υιοθέτηση της ΤΝ, στοχεύοντας ιδιαίτερα στον τομέα της υγειονομικής περίθαλψης και στα ηθικά θέματα που τον αφορούν.
Πρωτοβουλίες που στοχεύουν στην προσέλκυση περαιτέρω ιδιωτικών επενδύσεων στον τομέα.
Δράσεις και πρωτοβουλίες που θα επιτρέψουν την πρόσβαση, τη χρήση και την ανταλλαγή δεδομένων υγειονομικής περίθαλψης με σκοπό τη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης.
Πρωτοβουλίες για την ανάπτυξη ψηφιακών δεξιοτήτων των επαγγελματιών στον τομέα της υγείας και για την εκπαίδευση των προγραμματιστών τεχνητής νοημοσύνης σχετικά με τις τρέχουσες κλινικές πρακτικές και ανάγκες.
Δράσεις για την αντιμετώπιση ζητημάτων κουλτούρας και την οικοδόμηση εμπιστοσύνης στη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης στον τομέα της υγειονομικής περίθαλψης.
Πολιτικές που στηρίζουν την αξιοποίηση της έρευνας και την εφαρμογή των αποτελεσμάτων της στην κλινική πράξη.
Η Κύπρος βρίσκεται στη 19η θέση στην ΕΕ όσον αφορά την παραγωγή πρωτότυπης έρευνας στον τομέα της ΤΝ στην υγειονομική περίθαλψη, ενώ συνεργάζεται ερευνητικά στον συγκεκριμένο τομέα με τουλάχιστον 10 χώρες της ΕΕ, με πρώτες την Ελλάδα, την Ιταλία και τη Γαλλία. Στην Κύπρο υπάρχουν τουλάχιστον 20 νεοφυείς εταιρείες που ασχολούνται με τεχνολογίες υγείας εκ των οποίων οι πέντε ασχολούνται με την ανάπτυξη τεχνολογιών ΤΝ. Ορισμένα από τα προβλήματα που αναφέρθηκαν από τις νεοφυείς επιχειρήσεις της Κύπρου οι οποίες συμμετείχαν στην έρευνα, αφορούν την έλλειψη πρόσβασης σε ιατρικά δεδομένα όπως και την ανάγκη για ανάπτυξη των ψηφιακών δεξιοτήτων των επαγγελματιών υγείας στην Κύπρο. Οι συγκεκριμένες προκλήσεις φαίνεται να εμποδίζουν και την υιοθέτηση τεχνολογιών ΤΝ από τα νοσοκομεία στην Κύπρο, η οποία μέχρι σήμερα είναι από περιορισμένη έως ανύπαρκτη. Η εισαγωγή του ηλεκτρονικού φακέλου υγείας όπως και η ενίσχυση των ψηφιακών δεξιοτήτων των επαγγελματιών υγείας στην Κύπρο είναι δύο από τις δράσεις οι οποίες δύνανται να ενισχύσουν σημαντικά τη θέση της Κύπρου σε αυτόν τον τομέα, επιφέροντας έτσι σημαντικά οφέλη στο δημόσιο και ιδιωτικό σύστημα υγείας της Κύπρου και ως αποτέλεσμα στην ποιότητα ζωής των πολιτών.
Εκ μέρους της PwC Κύπρου η μελέτη εκπονήθηκε από κοινή ομάδα του Εργαστηρίου Δεδομένων και Τεχνητής Νοημοσύνης, με επικεφαλή την Ανώτερη Διευθύντρια Χριστίνα Ορφανίδου και της ομάδας Συμβουλευτικών Υπηρεσιών Υγείας, με επικεφαλή τον Επιχειρησιακό Διευθυντή Πόλυ Διονυσίου, ενώ τη συνολική εποπτεία του έργου είχε ο Συνέταιρος Συμβουλευτικών Υπηρεσιών, Βασίλειος Βραχίμης.
* Ανώτερη Διευθύντρια, Ομάδα Ανάλυσης Δεδομένων και Τεχνητής Νοημοσύνης, PwC Κύπρου.
