Τα δεδομένα αλλάζουν άρδην στην αγορά εργασίας με την ψηφιακή και πράσινη μετάβαση. Αυτό καταδεικνύει έρευνα του CIIM με θέμα «Εργασιακά δεδομένα τα επόμενα δέκα χρόνια, επιπτώσεις λόγω Covid-19 αλλά και προοπτικές», η οποία εκπονήθηκε με πρωτοβουλία του ευρωβουλευτή Λουκά Φουρλά. Η έρευνα έτυχε μεγάλης προβολής και μελέτης αφού αφορά όλους τους υφιστάμενους εργαζόμενους αλλά και τους μελλοντικούς επαγγελματίες. Τα ευρήματα της έρευνας κτύπησαν κόκκινο καμπανάκι σε όσους ασχολούνται με την εκπαίδευση και την αγορά εργασίας. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η παραδοχή του προέδρου της Μαθηματικής Εταιρείας Κύπρου στο ΡΙΚ ότι τα παιδία μας, ναι επιζητούν να προετοιμαστούν για αυτές τις αλλαγές, ωστόσο το εκπαιδευτικό σύστημα είναι ακόμη ανέτοιμο να τους καθοδηγήσει προς τα νέα δεδομένα. Τα νέα δεδομένα φαίνεται πως δεν καθιστούν το πτυχίο και το μεταπτυχιακό ως το κυριότερο κριτήριο πρόσληψης. Αυτό που απαιτείται είναι η γνώση του αντικειμένου, η εξάσκηση και η επικοινωνία του. Κοντολογίς, αυτό που απαιτεί ο εργοδότης από τον υποψήφιο είναι να μπορεί πρακτικά να εξασκήσει το αντικείμενο του. Αυτό και αν πρέπει να κτυπήσει καμπανάκι στην Κύπρο αφού η απόκτηση πτυχίου και μεταπτυχιακού θεωρείται ως το κλειδί που ανοίγει τις πόρτες εργοδότησης.
Η ΕΕ παρακολουθώντας τις εξελίξεις ενθαρρύνει την πρακτική άσκηση των νέων προς απόκτηση γνωσιολογικών δυνατοτήτων με διάφορα προγράμματα ανταλλαγής νέων επαγγελματιών. Για παράδειγμα το πρόγραμμα «Νέοι επιχειρηματίες» δίνει την ευκαιρία σε ένα νέο να ταξιδέψει σε μια χώρα της Ευρώπης εκτός από αυτή καταγωγής του και να αποκτήσει την εμπειρία που χρειάζεται στον τομέα που τον ενδιαφέρει.
Τομείς της επαγγελματικής κατηγορίας STEM (επιστήμη, τεχνολογία, μηχανική, μαθηματικά), φαίνεται να είναι αυτοί που θα πρέπει να εστιάσουν οι επαγγελματίες. Τα επαγγέλματα υγείας φαίνεται πως θα έχουν μεγάλη ζήτηση στην Ευρώπη. Αντίθετα τα γραφειακά επαγγέλματα φαίνεται ότι δεν θα είναι τόσο δημοφιλή, ενώ προβλέπεται και μείωση του εργατικού δυναμικού λόγω γήρανσης.
Σύμφωνα με την έρευνα η ψηφιακή μετάβαση αλλά και η ανάγκη αυτοματοποίησης θα έχει ως αποτέλεσμα τον κίνδυνο εξαφάνισης 24 εκατομμύριων θέσεων εργασίας βρίσκονται σε κίνδυνο εξαφάνισης. Η πανδημία του κορωνοϊού έχει παίξει σημαντικό ρόλο στην αλλαγή του σκηνικού στην αγορά εργασίας με τους πάροχους εξ αποστάσεως υπηρεσιών να γίνονται πολύ δημοφιλείς στην αγορά εργασίας λόγω της ευελιξίας που εντοπίζεται στην εξ αποστάσεως εκτέλεση εργασιών.
Η ανάγκη ανάπτυξης συγκεκριμένων δεξιοτήτων αυξάνεται και ο τεχνολογικός αναλφαβητισμός φαίνεται ότι θα είναι ένα μεγάλο πρόβλημα που θα κληθούν να αντιμετωπίσουν οι εργαζόμενοι την επόμενη δεκαετία. Η έρευνα λοιπόν δίνει κάποιες κατευθυντήριες για το πως αναμένεται να εξελιχτεί η αγορά εργασίας. Η εξειδίκευση είναι το κλειδί νοούμενου ότι η τεχνική νοημοσύνη θα κατέχει σημαντική θέση στην αγορά εργασίας. Τα επαγγέλματα του μέλλοντος λοιπόν είναι αυτά θα απαιτούνται εξειδικευμένες γνώσεις, θα συνδέονται άμεσα με τη χρήση νέων τεχνολογιών αλλά και αυτά που όσο το δυνατό περισσότερο θα μπορούν να διεκπεραιώνονται εξ αποστάσεως χωρίς να απαιτείται η φυσική παρουσία. Η πανδημία οδήγησε πολλούς διεθνείς οργανισμούς να κλείσουν τα γραφεία τους μειώνοντας έτσι την ανάγκη φυσικής παρουσίας, ενθαρρύνοντας την εκτέλεση εργασιών από απόσταση και βοηθώντας την πράσινη μετάβαση όπου απαιτείται η μείωση ενέργειας και κόστους. Το παράδειγμα αυτό θα ακολουθήσει και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή η σκοπεύει να κλείσει το 50% των κτηρίων που χρησιμοποιεί στις Βρυξέλλες.
Η φιλοδοξία της Ευρωπαϊκής Ένωσης να καταστεί κλιματικά ουδέτερη ήπειρος μέχρι το 2050 ανοίγει το δρόμο στη δημιουργία νέων «πράσινων» θέσεων εργασίας. Η πράσινη μετάβαση φαίνεται ότι θα δημιουργήσει πολλές ευκαιρίες απασχόλησης. Η εξειδικευμένη επαγγελματική κατάρτιση είναι το κλειδί αφού η τεχνολογία, η πληροφορική, η ρομποτική προβλέπεται να αναδιαρθρώσει το είδος και τη σύνθεση των επαγγελμάτων.
Η κλεψύδρα έχει γυρίσει ανάποδα, ο χρόνος εξαντλείται και αν θέλουμε να προλάβουμε το τρένο της νέας εποχής πρέπει να προχωρήσουμε τάχιστα σε εκείνες τις αλλαγές στο εκπαιδευτικό σύστημα που θα επιτρέπουν στα παιδιά μας να βλέπουν το μέλλον τους πιο αισιόδοξα και χωρίς ανασφάλειες.
*Κοινοβουλευτική Συνεργάτιδα στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.
