Ενώ πλησιάζουν τα 120 χρόνια από την γέννηση του Αδάμ Αδάμαντος (1904-1959) και δυναμώνουν οι φωνές που απαιτούν αυτοκριτική για τη διαγραφή του το 1952 από το ΑΚΕΛ, του οποίου ήταν ένας από τους ιδρυτές, βρήκα στο διαδίκτυο, με το οποίο σπάνια ασχολούμαι, δύο ομιλίες για τη ζωή και τη δράση του κορυφαίου της Αριστεράς και της Κύπρου του εικοστού αιώνα.
Η μια, του πρώην γενικού γραμματέα της ΠΕΟ Παύλου Μ. Δίγκλη στην παρουσίαση του βιβλίου μου “ Αδάμ Αδάμαντος και Τάσσος Παπαδόπουλος, ηγέτες και ιστορία ” που έγινε στις 7.6.2011 στο Σπίτι της Ευρωπαϊκής Ένωσης στη Λευκωσία. Η άλλη, από τον Παύλο Καραγιώργη σε εκδήλωση της Αριστερής Πτέρυγας, πιο πρόσφατα (12.3.2020) στη Λευκωσία, που αποτελεί «αντιγραφή ολόκληρων σελίδων» από το πρώτο βιβλίο μου για τον Αδάμαντος.
Εκείνο που μου έκανε εντύπωση δεν ήταν η μακρά ανάγνωση από το “ Αδάμ Αδάμαντος – το αηδόνι της Αμμοχώστου ” που εξέδωσα το 2002. Ήταν το ότι ο ομιλητής ξέχασε (;) να αναφέρει την πηγή των πολύ συγκινητικών αφηγήσεων που διάβασε. Και το ότι στο τέλος της ομιλίας του, έγινε αυτάρεσκα αποδέκτης πολλών συγχαρητηρίων και ευχαριστιών από τους ακροατές του, περιλαμβανομένου κι’ ενός πρώην υπουργού του ΑΚΕΛ (που είχε γίνει μέλος της ευρύτερης οικογένειας Αδάμαντος), ο οποίος ανέφερε , αυτά που παραθέτω συνοπτικά: «Γνωρίζω πολλά για τον Αδάμαντος αφού … κτλ. Κι’ όμως έμαθα σήμερα από τον φίλο Παύλο πράγματα αρκετά και σημαντικά που δεν τα είχα υπόψη. Τον συγχαίρω και τον ευχαριστώ». Είμαι βέβαιος ότι γνώριζε και ο πρώην υπουργός και γαμπρός της οικογένειας Αδάμαντος στη Δερύνεια Νεοκλής Συλικιώτης ποιος τα είχε καταγράψει και εκδώσει σε βιβλίο πεντακοσίων σχεδόν σελίδων, κάτω από φοβερά αντίξοες συνθήκες, μια εικοσαετία πιο πριν…
Διευκρινίζω ότι στα δύο βιβλία μου για τον Αδάμαντος περιέλαβα αποσπάσματα από τις δεκάδες, μεγάλης ιστορικής αξίας συνεντεύξεις, που είχα πάρει, κυρίως από Αμμοχωστιανούς που διέμεναν μετά την τραγωδία του 1974 από την μια άκρη της ελεύθερης Κύπρου ως την άλλη, οι οποίοι είχαν γνωρίσει και συνεργαστεί με τον υπέροχο εκπαιδευτικό, δήμαρχο, πολιτικό Αδάμ Αδάμαντος στις δεκαετίες του ‘30, του ’40 και του ‘50…
Προσδοκία μου είναι να μπορέσω μια μέρα να εκδώσω ολοκληρωμένες αν όχι όλες, τις πιο σημαντικές από τις συγκλονιστικές εκείνες αφηγήσεις, σε ένα ακόμα βιβλίο για την ευρύτητα και εμβρίθεια σκέψης, διορατικότητα, εντιμότητα και τόλμη του πιο φωτισμένου Κύπριου αριστερού που προέβλεψε, προειδοποίησε, πολεμήθηκε, εξοντώθηκε από ηγετίσκους του κόμματός του όπως ο Εζεκίας του οποίου τα πορτρέτα κοσμούν ακόμα τα οικήματα της Αριστεράς!!!…
Προσδοκία, χρέος, μικροσκοπική συμβολή στον αγώνα ενάντια στη λήθη, στην καταγραφή ξεχασμένων ή άγνωστων πτυχών της πρόσφατης κυπριακής ιστορίας. Αφού την Ιστορία τη γράφουν οι νικητές που προβάλλουν σε όλους τους χώρους και όλες τις εποχές ό,τι και όπως τους συμφέρει…
Στα 120 χρόνια από την γέννηση του Αδάμ Αδάμαντος, λοιπόν, 70 και πλέον χρόνια από την διαγραφή του από το κόμμα του, γιατί διαβλέποντας τους κινδύνους για την πατρίδα, είπε την αλήθεια σε μια μυωπική κοινωνία για το ζήτημα της ένωσης, για να αποτραπεί, όπως τόνιζε, η καταστροφή (…), ζήτημα για το οποίο δικαιώθηκε, θα κάνει, έστω και τώρα το ΑΚΕΛ μια χωρίς περιστροφές αυτοκριτική για το έγκλημα που, κάτω και από την πίεση και προπαγάνδα της σκοταδιστικής Δεξιάς, διαπράχθηκε τότε σε βάρος του Αδάμαντος, αλλά και σε βάρος της Αριστεράς και της Κύπρου; Ή θα προβεί σε μια γενικόλογη ανακοίνωση του τύπου, «πρόσφερε και ο Αδάμος πολλά, αναγνωρίζουμε την προσφορά του, κανείς δεν περιττεύει…». Κάτι τέτοιο δεν θα είναι αυτοκριτική.
Προσπαθώντας να δικαιολογήσει την απόφαση για την διαγραφή του Αδάμαντος ο Νεοκλής Συλικιώτης τόνιζε με στόμφο στην ίδια εκδήλωση, ότι εκ των υστέρων, λέμε όλοι διάφορα. Και ότι την απόφαση εκείνη πρέπει να την δούμε μέσα στις συνθήκες που λήφθηκε… Λέτε, κύριε… Η διαφορά είναι ότι ο σαφώς καλύτερος όλων σας Αδάμ Αδάμαντος- κι’ εκείνων που σας διόρισαν στα ανώτατα κομματικά ή υπουργικά αξιώματά σας- είναι ότι – τα είχε πει από τότε!!! Τι είχε πει; Yποστηρίζοντας με σθένος τη γραμμή της Αυτοκυβέρνησης – Ένωσης διακήρυττε ότι στις συνθήκες της Κύπρου, της Ελλάδας, του κόσμου εκείνης της εποχής, η άκρατη ενωσιολογία της Δεξιάς και της Αριστεράς δεν οδηγούσε στην λευτεριά της πατρίδας… Θα αναγνωρίσετε ότι είχε δίκιο στις διορατικές προβλέψεις και αγωνιώδεις προειδοποιήσεις του; Και ότι ήταν σοβαρότατο σφάλμα η διαγραφή του;
*Συγγραφέας, μέλος του ΑΚΕΛ 1977-1991, ανυπότακτος Αριστερός.
