Σε συνέχεια του άρθρου μου («Φ» 13/3/26), αλλά και των προβλημάτων που εντάθηκαν τελευταία με τα γεγονότα του ΙΡΑΝ, ΗΠΑ και ΙΣΡΑΗΛ, θα προσπαθήσω να παρουσιάσω τις διάφορες απόψεις που εκφράστηκαν μέχρι 15/3/26. Υπενθυμίζω ότι κατά την άποψη μου, δύο είναι τα κυριότερα θέματα που πρέπει τώρα να αποφασίσει η κυβέρνηση μας να τα λύσει:
Α) Μη καταβολή του συμφωνηθέντος ενοικίου.
Β) Είναι κυρίαρχες ή όχι.
Σταχυολόγηση για τις Βρετανικές Βάσεις:
Πρόεδρος Νίκος Χριστοδουλίδης δήλωσε: «Τίποτε δεν αποκλείεται» («Φ» 8/3/26).
Αννίτα Δημητρίου, Πρόεδρος της Κυπριακής Βουλής και του ΔΗΣΥ: «Η παρουσία των βρετανικών βάσεων μας μετέτρεψε σε στόχο» («Φ» 9/3/26).
Νίκος Αναστασιάδης, πρώην Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας και του ΔΗΣΥ: «Δεν είναι ώρα να τεθεί ζήτημα Βρετανικών Βάσεων», (Ant1live 7/3/26).
Ο πρώην διευθυντής του Γραφείου του Προέδρου Ν. Αναστασιάδη, κ. Ανδρέας Ιωσήφ, εξήγησε ότι «με τη συμφωνία Αναστασιάδη – Κάμερον για τις βρετανικές βάσεις άλλαξε το καθεστώς αναπτύξεως της γης στις Βρετανικές Βάσεις στην Κύπρο», («Φ» 11/3/26)
Ο Γιαννάκης Ομήρου πρώην Πρόεδρος της Βουλής των Αντιπροσώπων σε άρθρο του για τις Βρετανικές Βάσεις («Φ» 15/3/26), αναλύει πως επιτεύχθηκε η απόφαση του Διεθνούς Δικαστηρίου της Χάγης και καλεί την Κυπριακή Κυβέρνηση: «να προχωρήσει αμελλητί και τάχιστα στη μελέτη όλων των νομικών και πολιτικών παραμέτρων του θέματος, συνεκτιμούμενες στο ευρύτερο πλαίσιο των στρατηγικών μας επιλογών, με στόχο μια πολιτική που θέτει θέμα απομάκρυνσης των Βρετανικών Βάσεων από την Κύπρο, στο πλαίσιο εφαρμογής του διεθνούς δικαίου, της κρατικής Κυριαρχίας και της αυτοδιάθεσης των λαών. Να ζητήσουμε σε πρώτο στάδιο διαβούλευση με τη Βρετανία για δραστική αναθεώρηση της Βρετανικής στρατιωτικής παρουσίας και για ένα χρονοδιάγραμμα που θα οδηγεί στον πλήρη τερματισμό της»
Ο κ. Αχιλλέας Αιμιλιανίδης νομικός και Πρύτανης της Νομικής Σχολής του Πανεπιστημίου Λευκωσίας, σε συνέντευξη στον «Φ» 15/3/26 τονίζει μεταξύ άλλων «Πρόκειται δηλαδή για ένα ιδιόμορφο καθεστώς και όχι για πλήρη κυριαρχία. Από την άλλη σε στρατιωτικά ζητήματα είναι σαφές, πως οι Βάσεις δεν έχουν οποιαδήποτε υποχρέωση να συνεργάζονται με τη Δημοκρατία και μπορούν να αποφασίζουν μόνες τους. Εκείνο που είναι το κρίσιμο όμως εν προκειμένω είναι πως οι Βάσεις δεν συνιστούν έδαφος της Κυπριακής Δημοκρατίας. Είναι έδαφος που δεν παραχωρήθηκε ποτέ στη νεοσύστατη Δημοκρατία και εξακολούθησε να παραμένει υπό την κυριαρχία του προηγούμενου αποικιακού καθεστώτος / κυρίαρχου, δηλαδή της Βρετανίας. Συνεπώς, δεν πρόκειται για βάσεις εντός του εδάφους ενός κράτους, όπως συμβαίνει σε πολλές άλλες περιπτώσεις, αλλά για έδαφος το οποίο ουδέποτε περιήλθε στην κυριαρχία της Δημοκρατίας, αν και σε αυτό διαμένει κυπριακός πληθυσμός. Το καθεστώς αυτό έχει επανειλημμένα επιβεβαιωθεί, τελευταία με τη Συμφωνία Αποχώρησης του Ηνωμένου Βασιλείου από την ΕΕ, η οποία συνιστά και πρωτογενές δίκαιο της ΕΕ. Οι βάσεις δεν είναι επομένως ευρωπαϊκό έδαφος, αν και με τη Συμφωνία Αποχώρησης υπήρξαν ειδικές ρυθμίσεις που να επιτρέπουν τη διατήρηση του υφιστάμενου καθεστώτος προς όφελος των πολιτών και της Κυπριακής Δημοκρατίας. Δεν υπήρχε άλλωστε άλλη επιλογή μια και διαφορετική προσέγγιση θα δημιουργούσε σκληρά ευρωπαϊκά σύνορα μέσα στο έδαφος της Κύπρου.
Το 2019 εκδόθηκε η απόφαση του Διεθνούς Δικαστηρίου για το Αρχιπέλαγος Chagos, με την οποία δικαιώθηκε ο Μαυρίκιος και ηττήθηκε η Βρετανία. Η απόφαση ήταν σαφής, πως η Βρετανία έχει υποχρέωση για πλήρη από-αποικιοποίηση και από απόψεως διεθνούς δικαίου η απόφαση συνιστούσε ένα ισχυρό προηγούμενο και για την Κύπρο. Αν και επισημάνθηκαν όμως, ακόμα και από τον τότε Γενικό Εισαγγελέα, οι αντιστοιχίες της απόφασης για το Chagos με την Κύπρο, το πολιτικό σύστημα την αγνόησε εξ ολοκλήρου. Οι διαπραγματεύσεις Ηνωμένου Βασιλείου – Μαυρικίου για το Chagos που ακολούθησαν την απόφαση, επιβεβαίωσαν πως το διεθνές δίκαιο δεν παύει να συνιστά αντικείμενο πολιτικής διαπραγμάτευσης και στο τέλος οι δύο πλευρές υποχρεώθηκαν να καταλήξουν σε μια συμβιβαστική φόρμουλα, ενώ τα προβλήματα συνεχίζονται και το θέμα δεν αποκλείεται να επανέλθει στην επικαιρότητα.»
Υ.Γ.: Ενώ ετοιμαζόταν το άρθρο αυτό, ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης δήλωσε στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στις Βρυξέλλες (21/3/26) ότι το θέμα των Βρετανικών Βάσεων θα ανοίξει με την λήξη της κρίσης στην Μέση Ανατολή. Το άρθρο αυτό είναι περιγραφικό για μερικές από τις απόψεις που εκφράστηκαν για τις βρετανικές βάσεις. Ελπίζω να συνεχίσω μετά που θα υπάρξει πράξης ή παράληψης της Κυπριακής Κυβέρνησης.
*Πρώην βουλευτής
