Στη μεσαιωνική ταυτότητα της Λευκωσίας στρέφει το βλέμμα της η νέα έκθεση με τίτλο «Μεσαιωνική Λευκωσία: Γενέθλια Πόλη», που εγκαινιάζεται την Παρασκευή 27 Φεβρουαρίου, στο Παλαιό Δημαρχείο Λευκωσίας, στον Προμαχώνα D’Avila.
Η Λευκωσία των οχυρών και των πολιορκιών, των ευγενών και των ανθρώπων του μόχθου, των καλλιτεχνών και των λόγιων, της ανατολής και της δύσης ζωντανεύει στην έκθεση του Γραφείου Τύπου και Πληροφοριών (ΓΤΠ).
Η έκθεση αντλεί έμπνευση από τα ποιήματα της Νάσας Παταπίου και προτείνει μια ποιητική και εικαστική ανάγνωση της ιστορικής διαδρομής της πόλης. Μέσα από τρεις γυναικείες φωνές που αναδύονται από τον χρόνο, η Λευκωσία αποκτά πρόσωπο και σώμα, μνήμη και συναίσθημα· γίνεται αφηγήτρια της ίδιας της ιστορίας της.
Στον πυρήνα της βρίσκονται τρία εμβληματικά φορέματα, καθένα από τα οποία λειτουργεί ως αφηγηματικός άξονας για τη δική του ιστορία, αποκαλύπτοντας πτυχές της μεσαιωνικής κοινωνίας. Οι ιστορίες τους παραπέμπουν σε όσα προκαλεί ο πόλεμος και συνδέονται με όσα τραύματα και πληγές έζησαν οι Κύπριες κατά την Τουρκική εισβολή το 1974.
Τρεις ιστορίες διασχίζουν τα ενετικά τείχη, τα σοκάκια και τους αιώνες, αναδεικνύοντας τη «γενέθλια» δύναμη της πόλης— μια δύναμη που, παρά τις ιστορικές τομές και τις δοκιμασίες, εξακολουθεί να πάλλεται μέχρι σήμερα, καταθέτοντας στοιχεία στο παγκόσμιο ταμείο πολιτισμού.
Η Λευκωσία των Καλλινικισσέων, κατά τον Γρηγόριο Β΄ τον Κύπριο, ζωντανεύει μέσα από λόγο και εικόνα, συνθέτοντας ένα πολυεπίπεδο πολιτιστικό αφήγημα όπου η ιστορία συναντά τη σύγχρονη καλλιτεχνική ματιά.
Την επιμέλεια της έκθεσης υπογράφει ο Λάκης Γενέθλης, ο οποίος προσεγγίζει το υλικό ως ιστορική τεκμηρίωση αλλά και ως βιωματικό πεδίο: μια πρόσκληση να ξαναδιαβάσουμε την πόλη ως οργανισμό που γεννά, μεταμορφώνεται και επιμένει. Μέσα από έναν συνδυασμό κειμένου, οπτικού υλικού και εικαστικών εγκαταστάσεων, οι επισκέπτες αποκτούν μια ολοκληρωμένη εικόνα της μεσαιωνικής πόλης και κατανοούν καλύτερα το πολιτισμικό υπόβαθρο που διαμόρφωσε τη σύγχρονη Λευκωσία.
Τα εγκαίνια τελεί ο Δήμαρχος Λευκωσίας, Χαράλαμπος Προύντζος.
Η έκθεση φιλοδοξεί να λειτουργήσει ως μια ευκαιρία επαναπροσδιορισμού της σχέσης μας με τη Λευκωσία πέρα από γεωγραφικό ή διοικητικό χώρο και ως ζωντανό σώμα ιστορίας, πολιτισμού και συλλογικής μνήμης.
Οι τρεις γυναικείες μορφές
Τρεις γυναικείες μορφές του 16ου αιώνα πρωταγωνιστούν στην έκθεση:
• Η Έλενα Δενόρες Συγκλητικού με ρίζες από την Αγγλία, κατά το 1570 αιχμαλωτίστηκε και αφού απελευθερώθηκε, κατέφυγε ως πρόσφυγας στη Βενετία. Πρόκειται για τη μόνη γυναίκα από την Κύπρο, η ομορφιά της οποίας υμνήθηκε σε μαδριγάλιο από τον Ιταλό μουσικοσυνθέτη Τζιαντομένικο Μαρτορέτα.
• Η Λουκρητία Λασσέ με πατέρα φραγκικής καταγωγής και μητέρα Ελληνίδα της Κύπρου, κατά το 1570 η Λευκωσία έχασε τους δικούς της και η ίδια έζησε είκοσι χρόνια σκλάβα. Όταν απελευθερώθηκε με λύτρα, κατέφυγε στη Βενετία εκπληρώνοντας το τάμα της, αφιερώνοντας ένα έργο του σπουδαίου ζωγράφου του Ιωάννη του Κυπρίου με την Ανάσταση του Χριστού. Η εικόνα αυτή βρίσκεται σήμερα στο Μουσείο της Σέρβικης Ορθόδοξης Εκκλησίας στο Βελιγράδι.
• Η Κατερίνα Φλαγγή Ελληνίδα της Κύπρου, στην πολιορκία της Λευκωσίας το 1570, ως έφηβη που ήταν, έκοψε τα μακριά μαλλιά της, ντύθηκε με ανδρικά ρούχα και πολεμώντας έπεσε ηρωικά υπέρ πατρίδος.
Σύμφωνα με την ποιήτρια και ιστορικό Νάσα Παταπίου οι τρεις Λευκωσιάτισσες ηρωίδες των ποιημάτων φωτίζουν διάπλατα την ιστορία της Λευκωσίας, επειδή δεν σχετίζονται μόνο με πρόσωπα της εποχής που διαδραμάτισαν έναν σημαντικό ρόλο, αλλά είναι και άμεσα συνδεδεμένες με μέγαρα, προμαχώνες, ναούς και άλλα τοπόσημα της πρωτεύουσας, ενώ οι ίδιες αποτελούν τη ζώσα μαρτυρία των όσων προκαλεί ο πόλεμος και συνδέονται άμεσα με όσα τραύματα και πληγές ακολούθησαν το 1974. «Η αρχειακή έρευνα ανοίγει δρόμους, και η ποίηση είναι βέβαιο ότι διασώζει και μνημειώνει γεγονότα με πιο εύστοχο τρόπο από ό,τι η ίδια η ιστορία. Ας έχουμε όραμα και ας μην ακολουθούμε την πεπατημένη».
Στο πλαίσιο της έκθεσης προβάλλεται η ταινία παραγωγής ΓΤΠ «Γενέθλια Πόλη» σε σκηνοθεσία του Πέτρου Χαραλάμπους, μέσω της οποίας ζωντανεύουν οι ιστορίες των τριών γυναικών της Λευκωσίας του Μεσαίωνα.
Πού και πότε
- Λευκωσία, Παλαιό Δημαρχείο (Προμαχώνας D’ Avila). Εγκαίνια: Παρασκευή 27 Φεβρουαρίου, 5μ.μ. Διάρκεια: μέχρι 24 Ιουνίου (Τετάρτη έως Παρασκευή 4-7μ.μ. και Σάββατο έως Κυριακή 10π.μ.- 1μ.μ.). Πληροφορίες: 22801168, 22797000
