Το Γενικό Σύστημα Υγείας, επτά χρόνια μετά την εφαρμογή του (1η Ιουνίου 1999), είναι εγκλωβισμένο σε οριζόντιους περιορισμούς και κανόνες που δεν σχετίζονται με τη δομή, τη φιλοσοφία και την αρχιτεκτονική του.
Ταλαιπωρούν ασθενείς, οδηγούν σε λίστες αναμονής, σε αχρείαστες πράξεις και σε κάποιες περιπτώσεις έχουν δημιουργήσει ένα φαύλο κύκλο από τον οποίο «χρειάζεται επειγόντως να βγούμε».
Με απλά λόγια, το ΓεΣΥ, «είναι εγκλωβισμένο σε κανονισμούς» και ο ΟΑΥ, όπως τονίζουν οι οργανωμένοι ασθενείς, έχει εγκλωβιστεί σε συνθήματα για «καταχρήσεις» και στρεβλωμένες πολιτικές τοποθετήσεις για τη βιωσιμότητα του.
Το ΓεΣΥ, τόνισε στον «Φ» ο γραμματέας της Ομοσπονδίας Συνδέσμων Ασθενών Κύπρου και εκπρόσωπος των ασθενών στο Διοικητικό Συμβούλιο του Οργανισμού Ασφάλισης Υγείας Μίλτος Μιλτιάδους, «είναι η μεγαλύτερη κοινωνική κατάκτηση και είναι ευλογία για όλους τους πολίτες. Αυτό το λέμε και το επαναλαμβάνουμε και φέτος με τη συμπλήρωση 7 χρόνων από την εφαρμογή του. Ούτε η αρχιτεκτονική, ούτε η φιλοσοφία, ούτε και η δομή του δεν χρειάζονται αλλαγή. Αντιθέτως αν τα αλλάξεις αυτά, θα «βγάλεις την ψυχή» του Συστήματος».
«Αν πρέπει να πούμε κάτι για το ΓεΣΥ για τη φετινή επέτειο, είναι ότι πρέπει να το απεγκλωβίσουμε», είπε και εξήγησε:
«Πρέπει να το απεγκλωβίσουμε από εσωτερικούς κανόνες, περιορισμούς και κριτήρια, τα οποία είχαμε εφαρμόσει κατά τα πρώτα χρόνια προκειμένου να διαχειριστούμε ή και να καταστείλουμε φαινόμενα καταχρήσεων ή λανθασμένης χρήσης του Συστήματος από παρόχους και δικαιούχους οι οποίοι είχαν μπει σε ένα εντελώς άγνωστο για όλους μας περίπλοκο περιβάλλον. Ο έλεγχος του συστήματος και των καταχρήσεων πρέπει να περάσει, με δομημένο και συντονισμένο τρόπο, στον έλεγχο της ιατρικής πράξης και των αποτελεσμάτων, και σε αυτό θα πρέπει να παίξουν, το συντομότερο, τον ρόλο τους το Εθνικό Κέντρο Κλινικής Τεκμηρίωσης και ο Ηλεκτρονικός Φάκελος του Ασθενούς».
Πρέπει «να απεγκλωβιστεί και ο ίδιος ο ΟΑΥ από τη στάση που τηρεί σε πολλές περιπτώσεις, εξαιτίας επιθέσεων και αυθαίρετων υπολογισμών και υποδείξεων, κυρίως από πολιτικούς ή και επαγγελματικούς κύκλους, για τα οικονομικά της Υγείας στην Κύπρο, και να αρχίσει να επενδύει στον κύπριο ασθενή».
«Αυτό το λέμε διότι διαπιστώνουμε πως ενώ το ΓεΣΥ διαθέτει ένα πολύ ισχυρό Ταμείο το οποίο ξεπερνά κατά πολύ το προβλεπόμενο ασφαλές όριο για τη βιωσιμότητα του και δημιουργεί συνεχώς πλεονάσματα, στην πράξη, παρατηρείται δυσκολία και δισταγμός είτε στην προσφορά νέων υπηρεσιών (πάντα εντός πλαισίου της νομοθεσίας) είτε στην επέκταση υφιστάμενων υπό τον φόβο επίκλησης στρεβλωμένων δεδομένων από κάποιους».
Για παράδειγμα, είπε ο κ. Μιλτιάδους, «ενώ υπάρχει οικονομική δυνατότητα εφαρμόζονται κανόνες, περιορισμοί στις επισκέψεις νοσηλευτών σε κλινήρεις ασθενείς, τις συνεδρίες φυσιοθεραπείας σε ασθενείς που χρειάζονται πολύ περισσότερες από τις προσφερόμενες κ.ο.κ. Πάντοτε πρέπει να υπάρχουν όρια αλλά πιο σημαντικό είναι το ΓεΣΥ να λειτουργεί προς όφελος του ασθενούς και όχι στη βάση του «χρειάζομαι 5, κρατώ στην άκρη 9 για να μην μου πει κανένας τίποτα».
«Να σταματήσουμε να λέμε μόνο συνθήματα για καταχρήσεις και για τη βιωσιμότητα του ΓεΣΥ. Αν θέλουμε να βελτιωθεί το Σύστημα πρέπει να δούμε τα πραγματικά προβλήματα μέσα από τα μάτια των ασθενών. Τα υπόλοιπα είναι πολιτικές κορώνες ή/και σκοπιμότητες».
«Οι έλεγχοι για αποτροπή ή και πρόληψη των καταχρήσεων είναι αναγκαίοι. Από την άλλη όμως, οι περιορισμοί, εξισώνουν στην πραγματικότητα αυτούς που θέλουν να ξεγελάσουν το Σύστημα, επαγγελματίες και δικαιούχους με εκείνους που πραγματικά χρειάζονται τις υπηρεσίες υγείας του ΓεΣΥ και τους επαγγελματίες που σέβονται και λειτουργούν ορθά εντός του».
Για παράδειγμα, «ενώ δεν υπάρχουν ενδοκρινολόγοι κατευθύνονται, μέσω κανόνων και περιορισμών σε γιατρούς της συγκεκριμένης ειδικότητας χιλιάδες χρόνιοι ασθενείς τη στιγμή που θα μπορούσαν να εξυπηρετηθούν από τους προσωπικούς τους γιατρούς οι οποίοι παράλληλα, δεν έχουν το δικαίωμα συνταγογράφησης συγκεκριμένων εργαστηριακών και διαγνωστικών εξετάσεων που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε ασφαλή διάγνωση χωρίς να υπάρχει ανάγκη για παραπομπή των ασθενών τους σε άλλους γιατρούς διαφόρων ειδικοτήτων».
Το ζητούμενο, «δεν είναι η χαλάρωση των ελέγχων αλλά η εφαρμογή πιο αποτελεσματικών και στοχευμένων μηχανισμών».
Σε κάποιες περιπτώσεις δημιουργείται φαύλος κύκλος
Κάποιοι άλλοι κανόνες αφορούν τις κινήσεις των γιατρών εντός του Συστήματος. «Ο ΟΑΥ εφαρμόζει την πρακτική των μονάδων ανά ειδικότητα και νοσηλευτήριο. Όταν ο γιατρός ή το νοσηλευτήριο ξεπεράσουν τις καθορισμένες μονάδες, αρχίζουν να επιβάλλονται εκπτώσεις στο ύψος της αποζημίωσης τους. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα, είτε οι επισκέψεις των ασθενών να μεταφέρονται σε μελλοντικό χρόνο (λίστες αναμονής), είτε οι πάροχοι να καταχωρούν μεταχρονολογημένα τα αιτήματα τους για αποζημίωση και ήδη έχουμε δει περιπτώσεις κατά τις οποίες η καθυστερήσεις αυτές έχουν επηρεάσει τους ίδιους τους ασθενείς.
Παράλληλα, εάν ο γιατρός βλέπει εκπτώσεις στις αποζημιώσεις του, λανθασμένα μεν αλλά αυτό γίνεται, προσπαθεί να αυξήσει το εισόδημα του προχωρώντας σε πράξεις οι οποίες ενδεχομένως να είναι και αχρείαστες. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα, να αυξάνεται ο όγκος πράξεων των γιατρών της ειδικότητας του και να επηρεάζεται έτσι η τιμή μονάδας στη βάση της οποίας υπολογίζονται οι αποζημιώσεις. Κάπου εδώ δημιουργείται η στρέβλωση αφού πλέον οι γιατροί προσπαθούν να συγκρατήσουν το εισόδημα τους προχωρώντας σε προσφορά περισσότερων υπηρεσιών και εγκλωβιζόμαστε σε μια κατάσταση που δεν οδηγεί πουθενά».
Παρόμοια στρέβλωση εντοπίζεται και στην περίπτωση των νοσηλευτηρίων. Όταν υπάρχει ο κίνδυνος των εκπτώσεων, είτε δίνονται εξιτήρια πριν την ώρα τους, είτε γίνονται αχρείαστες πράξεις προκειμένου να συγκρατηθούν οι αποζημιώσεις. Δεν υποστηρίζουμε ότι δεν πρέπει να υπάρχουν όρια, εκείνο που λέμε είναι ότι ήρθε η ώρα να δούμε το πως επενεργούν τα υφιστάμενα όρια στην πρακτική εφαρμογή του ΓεΣΥ».
«Ο ρόλος της ΟΣΑΚ στο διοικητικό συμβούλιο του ΟΑΥ, είναι τεράστιος. Πολύ συχνά εκφράζουμε την έντονη διαφωνία ή και διαμαρτυρία μας όταν διαπιστώνουμε ότι πλήττονται τα συμφέροντα και τα δικαιώματα των ασθενών, ωστόσο αντιλαμβάνεστε ότι τα πράγματα δεν είναι ποτέ απλά ιδιαίτερα όταν μιλάμε για ένα τόσο μεγάλο και πολύπλοκο σύστημα».
Τι κερδίσαμε από το ΓεΣΥ:
«Το ΓεΣΥ μέσα σε επτά χρόνια λειτουργίας κατάφερε να προσφέρει καθολική πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας σε περισσότερους από ένα εκατομμύριο δικαιούχους.
Συνέβαλε ουσιαστικά στη μείωση των ιδιωτικών δαπανών υγείας, περιόρισε σχεδόν πλήρως τις ανικανοποίητες ανάγκες και διασφάλισε δωρεάν πρόσβαση σε ενδονοσοκομειακές υπηρεσίες.
Τα τελευταία χρόνια, έχουν ενταχθεί στο Σύστημα σοβαρές υπηρεσίες όπως η χορήγηση εξειδικευμένων φαρμάκων, η αποστολή ασθενών στο εξωτερικό ενώ σταδιακά δημιουργούνται και τα μητρώα για χρόνιους ασθενείς.
Πάγια θέση μας παραμένει η επιτάχυνση ένταξης περισσότερων θεραπειών στους καταλόγους του ΓεΣΥ, ώστε να μειωθεί η ανάγκη ονομαστικών αιτημάτων και η ταλαιπωρία ασθενών και γιατρών».
Μεγαλύτερα προβλήματα, εντοπίζονται στα βασικά φαρμακευτικά σκευάσματα: το Παρατηρητήριο Δικαιωμάτων Ασθενών της ΟΣΑΚ δέχεται συχνά παράπονα για ελλείψεις φαρμάκων, ενώ ανοιχτό παραμένει το ζήτημα των αυξημένων συνεισφορών σε συγκεκριμένα φάρμακα».
Ως ΟΣΑΚ, «έχουμε εντοπίσει αρκετά προβλήματα και στρεβλώσεις, εμείς πρώτοι φωνάζουμε και θα συνεχίσουμε να φωνάζουμε και να διαμαρτυρόμαστε εκεί και όπως πρέπει μέχρι που να γίνουν οι απαραίτητες διορθώσεις. Απαίτηση μας, ο κάθε ασθενής να λαμβάνει ότι χρειάζεται τη στιγμή που το χρειάζεται, χωρίς εμπόδια και περίπλοκες διαδικασίες».
