Η μάχη μεταξύ του μονοασφαλιστικού, του πολυασφαλιστικού ή του μικτού συστήματος υγείας, παρά το γεγονός ότι το ΓεΣΥ έχει ήδη εφαρμοστεί με μόνο ασφαλιστικό φορέα τον Οργανισμό Ασφάλισης Υγείας, μάλλον δεν πρόκειται να κοπάσει εύκολα αφού οι υποστηρικτές των δύο τελευταίων επιλογών επιμένουν με έμμεσο ή και άμεσο (σε κάποιες περιπτώσεις) τρόπο, σε διαφοροποιήσεις των όσων σήμερα βρίσκονται σε εφαρμογή. 

Μάλιστα, μεταξύ των κύκλων που επιδιώκουν την αλλαγή του ΓεΣΥ, επικρατέστερη επιθυμία είναι η εφαρμογή ενός μικτού συστήματος, με την παράλληλη λειτουργία του Οργανισμού Ασφάλισης Υγείας ο οποίος θα αναλάβει εκ των πραγμάτων και κυρίως λόγω του ύψους των ασφαλίστρων που θα προσφέρει ως ημικρατικός Οργανισμός, την κάλυψη των χαμηλότερων εισοδηματικών στρωμάτων και των χρόνιων ασθενών για τους οποίους οι δαπάνες υγείας αναπόφευκτα είναι ψηλές, και την ένταξη των ιδιωτικών ασφαλιστικών εταιρειών για όσους θα έχουν την οικονομική δυνατότητα να τις επιλέξουν. Κάτι το οποίο μάλλον προσομοιάζει με την κατάσταση που επικρατούσε στην Κύπρο, στην προ ΓεΣΥ εποχή.

Η απόφαση για εφαρμογή του μονοασφαλιστικού συστήματος υγείας στην Κύπρο, δεν λήφθηκε βεβαίως αβασάνιστα. Πέραν από το γεγονός ότι τόσο ο αρχικός σχεδιασμός (βάσει του νόμου που είχε ψηφιστεί το 2001) προνοούσε μονοασφαλιστικό σύστημα, (γι’ αυτό άλλωστε και ιδρύθηκε και άρχισε τη λειτουργία του ο ΟΑΥ από τότε), πέραν από τα πορίσματα όλων των μελετών που κατά καιρούς έχουν διενεργηθεί, η κυπριακή Κυβέρνηση το 2015 είχε ζητήσει μια νέα μελέτη από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ:

Η πρώτη έκθεση του ΠΟΥ, δεν περιελάμβανε ειδική σύσταση/πρόταση, κατ’ απαίτηση της Κυβέρνησης, η οποία υπενθυμίζεται προωθούσε μέχρι το 2016 το πολυασφαλιστικό σύστημα. Το 2017 ωστόσο και αφού ο πόλεμος για το χαρακτήρα του ΓεΣΥ βρισκόταν ήδη σε εξέλιξη, η Κυβέρνηση επανήλθε και ζήτησε από τον ΠΟΥ ξεκάθαρη τοποθέτηση για το ποιο θα ήταν το καταλληλότερο για την Κύπρο σύστημα Υγείας. 

Το αίτημα του τότε υπουργού Υγείας Γιώργου Παμπορίδη, υπεβλήθη στη διευθύντρια του τομέα Ευρώπης του ΠΟΥ στις 30 Μαρτίου 2017, δηλαδή πριν την ψήφιση του νόμου για το ΓεΣΥ από τη Βουλή (Ιούνιος 2017). Η απάντηση του ΠΟΥ έφθασε στιο υπουργείο Υγείας στις 17 Απριλίου 2017. Μάλιστα η διευθύντρια του ΠΟΥ Ευρώπης, ανέφερε στην επιστολή της ότι «δεν παρατηρούμε τις οποιεσδήποτε διαφοροποιήσεις για να μας οδηγήσουν (τον Απρίλιο του 2017) σε αλλαγή των συστάσεων που είχαμε δώσει το 2015».

Συγκεκριμένα, το 2015 η Κυβέρνηση της Κύπρου ζήτησε από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ευρωπαϊκός τομέας) να διενεργήσει μελέτη για τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματα τριών διαφορετικών συστημάτων υγείας τα οποία θα μπορούσαν να εφαρμοστούν: 

⦁    Μονοασφαλιστικό σύστημα με τον ΟΑΥ ως μόνο ασφαλιστικό φορέα (αυτό που ισχύει σήμερα δηλαδή). 

⦁    Πολυασφαλιστικό που περιλαμβάνει ανταγωνισμό μεταξύ πολλών ασφαλιστικών ιδιωτικών εταιρειών (δηλαδή ο κάθε πολίτης θα είναι ασφαλισμένος σε όποιο ιδιωτικό φορέα επιθυμεί σε ελεγχόμενο περιβάλλον). 

⦁    Μικτό σύστημα και ανταγωνισμό μεταξύ του ΟΑΥ και ιδιωτικών ασφαλιστικών εταιρειών. (Δηλαδή ο πολίτης θα έχει το δικαίωμα να είναι ασφαλισμένος είτε στον κρατικό φορέα, είτε σε ιδιωτικές ασφαλιστικές εταιρείες).

Αρχίζοντας από την τελευταία επιλογή, δηλαδή «μικτό σύστημα και ανταγωνισμό μεταξύ ΟΑΥ και ιδιωτικών ασφαλιστικών εταιρειών», ο ΠΟΥ ανέφερε ξεκάθαρα: «Δεν συστήνουμε την επιλογή 3».

Για τη δεύτερη επιλογή δηλαδή, πολυασφαλιστικό που περιλαμβάνει ανταγωνισμό μεταξύ πολλών ιδιωτικών ασφαλιστικών εταιρειών, ο ΠΟΥ ανέφερε: «Υπάρχουν αντιρρήσεις για την εφαρμογή αυτής της επιλογής».

Για την πρώτη επιλογή, που ήταν το μονοασφαλιστικό σύστημα με τον ΟΑΥ ως μόνο ασφαλιστικό φορέα, ο ΠΟΥ ανέφερε: «Αυτή την επιλογή προτείνουμε για την Κύπρο».

Στην ανάλυση πλεονεκτημάτων και μειονεκτημάτων της κάθε επιλογής ο ΠΟΥ ανέφερε στην επιστολή του: Η τρίτη επιλογή, δηλαδή το μικτό σύστημα που προνοεί ανταγωνισμό μεταξύ του ΟΑΥ και των ιδιωτικών ασφαλιστικών εταιρειών, σύμφωνα με τον ΠΟΥ, δεν ενδείκνυται αφού δημιουργεί ανισότητες μεταξύ των ανθρώπων και παρουσιάζει σοβαρά προβλήματα στην εφαρμογή του γενικά. 

Όπως επεσήμανε ο ΠΟΥ, «το συγκεκριμένο σύστημα δεν εφαρμόζεται γενικά από τα κράτη και τα διεθνή παραδείγματα είναι πολύ λίγα και παρουσιάζουν σοβαρά προβλήματα». 

Ξεκάθαρη η σύσταση προς την Κύπρο

Στην επιστολή που έλαβε ο Γιώργος Παμπορίδης το 2017 ο ΠΟΥ ανέφερε για τα τρία συστήματα:

1. «Δεν συστήνουμε την «επιλογή 3» (μικτό σύστημα): «Δεν είναι καθόλου κοινό σύστημα διεθνώς και τα λίγα παραδείγματα που εντοπίσαμε έχουν σοβαρά προβλήματα: 

⦁    Δεν παρουσιάζει δυνατότητα διαχείρισης κινδύνου. 

⦁    Προάγει ανισότητα στην κατανομή κινδύνου όπου ο κρατικός ασφαλιστικός φορέας, καλύπτει δυσανάλογα τους γηραιότερους, τους πιο ασθενείς και τους πιο φτωχούς. 

⦁    Αφήνει περιθώρια για σημαντική οικονομική πίεση προς τον κρατικό ασφαλιστικό φορέα, και δημιουργεί ανισότητες στην οικονομική προστασία και στην πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας μεταξύ των πολιτών. 

⦁    Ανάμεσα στις τρεις επιλογές, η «επιλογή 3» είναι αυτή με τη μεγαλύτερη πιθανότητα να καταλήξει σε ασθενείς διαφορετικών ταχυτήτων, διαφορετικές ευκαιρίες πρόσβασης σε υπηρεσίες υγείας, χαμηλότερη οικονομική προστασία των ασθενών και υποδεέστερη πρόσβαση για τους γηραιότερους, τους πιο ασθενείς και τους πιο φτωχούς. 

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΗ:Θωμάς Aντωνίου: Οι επιθέσεις στο ΓεΣΥ έρχονται κατά κύματα

2. Για την «επιλογή 2», δηλαδή το πολυασφαλιστικό σύστημα, ο ΠΟΥ ανέφερε: «Έχουμε αντιρρήσεις για την “επιλογή 2”, η οποία ενέχει σοβαρές τεχνικές προκλήσεις σε σύγκριση με την “επιλογή 1” (μονοασφαλιστικό) και αυξάνει την πολυπλοκότητα του συστήματος υγείας και της διακυβέρνησής του, με δυνητικά μεγαλύτερο κόστος στις συναλλαγές και -ελλείψει περαιτέρω παρεμβάσεων- χαμηλότερο επίπεδο διαφάνειας. Λίγες χώρες έχουν καταφέρει, ο ανταγωνισμός μεταξύ των ασφαλιστικών φορέων να λειτουργεί καλά ως προς τη διάθεση απαραίτητων ωφελημάτων για την υγεία. Αντίθετα, με τις λίγες χώρες που κατάφεραν να εφαρμόσουν με αποτελεσματικότητα, η Κύπρος δεν έχει εμπειρία σε αυτού του είδους τη διακυβέρνηση, ούτε διαθέτει τα συστήματα πληροφόρησης για διάθεση δεδομένων και τους μηχανισμούς πληρωμής παρόχων για εξειδικευμένη προσαρμογή του κινδύνου». 

Με απλά λόγια το πολυασφαλιστικό σύστημα παρουσιάζει:

•    Πολυπλοκότητα

•    Υψηλό κόστος

•    Πιέσεις στις δημόσιες δαπάνες.

•    Για να λειτουργήσει πρέπει να υπάρχουν συστήματα παροχής, προς τους ασφαλιστικούς φορείς, δεδομένων των ασθενών, ώστε να μπορεί να αξιολογηθεί ο κίνδυνος ασφάλισής τους.

3. Για την «επιλογή 1», δηλαδή με μοναδικό ασφαλιστικό φορέα τον ΟΑΥ, ο ΠΟΥ ανέφερε: «Κατά την άποψή μας η “επιλογή 1” είναι η λιγότερο ριψοκίνδυνη για καθολική κάλυψη των πολιτών και είναι αυτή την επιλογή που προτείνουμε για την Κύπρο»: «Ενώ η “επιλογή 1” δεν είναι χωρίς κίνδυνο, οι κίνδυνοι που ενέχει σχετίζονται με την εφαρμογή παρά με το σχεδιασμό. Προσφέρει το σημαντικό πλεονέκτημα ενός ενιαίου σχεδίου για ισότητα, αποτελεσματικότητα και χαμηλότερο κόστος συναλλαγών. 

⦁    Μέγιστη δυνατή επιλογή παρόχων υπηρεσιών υγείας για τους δικαιούχους εφόσον όλοι οι παροχείς θα είναι συμβεβλημένοι με έναν μόνο οργανισμό. 

⦁    Επιτυγχάνεται η καλύτερη δυνατή διαχείριση κινδύνου, αφού υπάρχει μόνο μια δεξαμενή ασφαλιζομένων προάγοντας την ισότητα.

⦁    Παρέχει δυνατότητα εφαρμογής ενιαίου συστήματος πληροφορικής για διαφάνεια, έλεγχο κόστους και βελτίωση της ποιότητας.

⦁    Παρέχει δυνατότητα εφαρμογής ενιαίων μεθόδων αμοιβής των παροχέων υπηρεσιών, κάτι που θα επιτρέψει την πιο αποτελεσματική συγκράτηση του κόστους. 

⦁    Απαιτεί σημαντικό σχεδιασμό στη διακυβέρνηση για να εξασφαλισθεί η αποτελεσματικότητα».

ΔΙΑ ΤΑΥΤΑ

Γιατί μονοασφαλιστικό

Στην προ μονοασφαλιστικού ΓεΣΥ, εποχή, οι πολλοί στοιβάζονταν στις λίστες αναμονής του δημοσίου, κάποιοι άλλοι, όταν προέκυπτε σοβαρή ανάγκη, έδιναν ό,τι είχαν και δεν είχαν για να εξυπηρετηθούν από τον ιδιωτικό τομέα και οι λίγοι, είχαν εύκολη και πλήρη πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας. Η εφαρμογή ενός πολυασφαλιστικού συστήματος, δεν θα εξαφάνιζε σχεδόν καθόλου τις τρεις κατηγορίες πολιτών, αφού η επιλογή του ασφαλιστικού φορέα/ταμείου θα γινόταν με βάση τις οικονομικές δυνατότητες του καθενός. Κάποιοι λένε ότι οι υπηρεσίες θα μπορούσαν να καθοριστούν από το νόμο και τα ασφάλιστρα θα είναι ελεγχόμενα. Θα μπορούσαν, αλλά ως «το ελάχιστο» και όχι το «πλήρες», το οποίο μπορεί να τύχει διαφορετικών ερμηνειών αναλόγως βαλαντίου. Το μικτό σύστημα το οποίο κάποιοι θέλουν να προωθήσουν, μας επιστρέφει ξεκάθαρα στην προτέρα κατάσταση, αυτούς του δημόσιου και εκείνους του ιδιωτικού τομέα. Όπου φτωχός κι η μοίρα του δηλαδή.