Ανεφάρμοστος έμεινε ο νόμος για την Ιατρικώς Υποβοηθούμενη Αναπαραγωγή του 2015, καθώς τα τελευταία οκτώ χρόνια δεν έχει καταρτιστεί ενιαίο μητρώο για τους δωρητές σπέρματος και ωαρίων, με κίνδυνο αυτοί ανεξέλικτα να προσφέρουν γενετικό υλικό σε κλινικές της Κύπρου. Την ίδια στιγμή, στη διάρκεια της οκταετίας, δεν πραγματοποιήθηκαν επιτόπιοι έλεγχοι σε εν λόγω κλινικές. Οι παραπάνω παραβιάσεις αναφέρθηκαν στην Επιτροπή Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων κατά τη διάρκεια εξέτασης θέματος σε σχέση με την άρση της ανωνυμίας του δότη σπέρματος/ ωαρίων και της εξισορρόπησης μεταξύ των δικαιωμάτων τους και των δικαιωμάτων του παιδιού που γεννιέται.

Όπως αναφέρθηκε εκ μέρους κλινικών υποβοηθούμενης αναπαραγωγής που λειτουργούν στην Κύπρο, δεν έχει καταρτισθεί ενιαίο μητρώο από το Συμβούλιο Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής του υπουργείου Υγείας. «Έχουμε εύλογες υποψίες ότι δότριες πηγαίνουν σε πολλαπλές κλινικές άλλων πόλεων της Κύπρου», σημειώθηκε και διευκρινίστηκε ότι ο κάθε δότης μπορεί να δωρίσει μόνο σε μια οικογένεια ώστε να εξασφαλιστεί ότι δεν θα γίνονται αιμομιξίες. Σημειώθηκε ακόμη ότι η μόνη δικλίδα ασφαλείας είναι μια υπεύθυνη δήλωση από τον δωρητή. Υπογραμμίστηκε, παράλληλα, ότι τα τελευταία οκτώ χρόνια δεν έχουν υποβληθεί σε οποιονδήποτε επιτόπιο έλεγχο.

Από πλευράς του υπουργείου Υγείας αναφέρθηκε ότι η κατάρτιση μητρώου είναι ευθύνη του Συμβουλίου Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής. Όμως, όπως διαφάνηκε στη διάρκεια της συζήτησης, το εν λόγω Συμβούλιο δρα σε εθελοντική βάση και χωρίς τα απαραίτητα υλικοτεχνικά μέσα και το αναγκαίο προσωπικό.

Από πλευράς της Επιτρόπου Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού, για το θέμα της άρσης της ανωνυμίας του δότη, σημειώθηκε ότι δεν φαίνεται να έχει ρυθμιστεί ικανοποιητικά σε εθνικό επίπεδο, ενώ δεν υπάρχει ενιαία πολιτική σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Η Επίτροπος εισηγείται σταδιακή απαγόρευση της ανώνυμης δωρεάς, ώστε να επιτευχθεί άρση της ανωνυμίας για μελλοντικές δωρεές γαμετών. Η ταυτότητα του δότη να μην αποκαλύπτεται τη χρονική στιγμή της δωρεάς, αλλά όταν το παιδί συμπληρώσει ορισμένη ηλικία που θα καθοριστεί. Να εναπόκειται στο παιδί αν θα έχει πρόσβαση σε πληροφορίες που αφορούν την ταυτότητα του δότη ή αν θα έχει επικοινωνία μαζί του, αφότου προηγηθεί συμβουλευτική και στήριξη. Η άρση της ανωνυμίας δεν θα δημιουργεί οποιεσδήποτε νομικές υποχρεώσεις στους δότες (κηδεμονίας, κληρονομικών). Το δικαίωμα επικοινωνίας να παραχωρείται στο παιδί και όχι στους δότες. Να τηρείται ενημερωμένο αρχείο, ώστε να διευκολύνεται η πρόσβαση σε πληροφορίες και να καθοριστούν όροι ως προς το μέγιστο αριθμό δωρεών από τον ίδιο δότη. Να διασφαλίζεται το δικαίωμα του παιδιού να διατηρήσει την ταυτότητα και τους οικογενειακούς του δεσμούς, χωρίς αυθαίρετες παρεμβάσεις στην ιδιωτικότητά του.

Το υπουργείο Υγείας σημείωσε ότι σε νομοσχέδιο που είναι υπό εξέταση, μελετούν το ενδεχόμενο επώνυμης δωρεάς. Από την πλευρά της Νομικής Υπηρεσίας διευκρινίστηκε ότι σύμφωνα με την υφιστάμενη νομοθεσία, προβλέπεται η άρση της ανωνυμίας του δότη σπέρματος/ ωαρίου σε περίπτωση ασθενείας του παιδιού και κατόπιν έγκρισης του δότη. 

ΠΙΣ και Παιδιατρική Εταιρεία εξέφρασαν τη θέση ότι για την άρση της ανωνυμίας θα πρέπει να υπάρξει εξισορρόπηση μεταξύ των δικαιωμάτων του δότη και του παιδιού. 

Εκ μέρους της Γυναικολογικής και Μαιευτικής Εταιρείας Κύπρου, σημειώθηκε ότι η τυχόν άρση της ανωνυμίας θα πρέπει να γίνει με μεταβατικό στάδιο, αλλιώς υπάρχει κίνδυνος να εκλείψουν δωρητές. Πρόταση της είναι να ετοιμαστεί νόμος που να επιτρέπει και ανώνυμες και επώνυμες δωρεές.