Τη δύσκολη εξίσωση ανάμεσα στην αλματώδη ανάπτυξη και την προστασία μοναδικών οικοσυστημάτων, φέρνει στο προσκήνιο η υπό εκπόνηση Στρατηγική Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΣΜΠΕ) και η Μελέτη Ειδικής Οικολογικής Αξιολόγησης για το νέο Τοπικό Σχέδιο Πέγειας.

Η μελέτη, η οποία διενεργήθηκε από τον οίκο I.A.CO Environmental & Water Consultants Ltd για λογαριασμό του Τμήματος Πολεοδομίας και Οικήσεως, καταγράφει τις δραματικές δημογραφικές τάσεις της περιοχής και προτείνει αυστηρά αναχώματα για την αποτροπή της περιβαλλοντικής υποβάθμισης.

Το Σχέδιο εισάγει νέες Ζώνες Προστασίας (Δα1) περιμετρικά του κρατικού δάσους Πέγειας και σε χώρους αστικού πρασίνου.

Παράλληλα, καθορίζονται Περιβαλλοντικά Ευαίσθητες Περιοχές (ΠΕΠ) με αυστηρά όρια προστασίας που περιλαμβάνουν τις Ζώνες Προστασίας αλλά και τις Τουριστικές Ζώνες Τ3β (περιοχή Άσπρου Ποταμού) και Τ5δ (Θαλασσινές Σπηλιές). Στις ζώνες αυτές απαγορεύεται ρητά η υπέρβαση των συντελεστών δόμησης μέσω μεταφοράς συντελεστή ή άλλων πολεοδομικών κινήτρων.

Για το σύνολο των προνοιών του Σχεδίου και για τον μετριασμό των επιπτώσεων, η ΣΜΠΕ εισάγει μια δέσμη οριζόντιων και εξειδικευμένων μέτρων όπως η εκπόνηση ειδικής οικολογικής μελέτης για οποιοδήποτε έργο ενδέχεται να επηρεάσει τις περιοχές του δικτύου Natura 2000.

Για τουριστικές ή εξειδικευμένες αναπτύξεις σε απόσταση μικρότερη των 500μ. από τα όρια Natura 2000, η Πολεοδομική Αρχή υποχρεούται να διαβουλεύεται με την Περιβαλλοντική Αρχή για την αναγκαιότητα υποβολής Μελέτης Ειδικής Οικολογικής Αξιολόγησης.

Η Πέγεια συνορεύει και ενσωματώνει μερικά από τα πιο πολύτιμα οικοσυστήματα της Μεσογείου:

• Η Χερσόνησος Ακάμα που φιλοξενεί δεκάδες προστατευόμενους τύπους οικοτόπων, σπάνια είδη χλωρίδας (ενδημικά είδη του Κόκκινου Βιβλίου) και σημαντική πτηνοπανίδα.

• Η Ειδική Ζώνη Διατήρησης (ΕΖΔ) Κοίλη – Μαυροκόλυμπος που επηρεάζεται επίσης από το Σχέδιο και τελεί υπό καθεστώς προστασίας.

• Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στις Θαλάσσιες Προστατευόμενες Περιοχές (ΘΠΠ) που εκτείνονται κατά μήκος 10 χιλιομέτρων ακτογραμμής μέχρι τη Λάρα (Ίνεια). Η περιοχή αυτή είναι διεθνώς αναγνωρισμένη ως Ειδικά Προστατευόμενη Περιοχή Μεσογειακού Ενδιαφέροντος (SPAMI) στο πλαίσιο της Σύμβασης της Βαρκελώνης, αποτελώντας ζωτικό βιότοπο για τις θαλάσσιες χελώνες (Caretta caretta και Chelonia mydas) και τη μεσογειακή φώκια (Monachus monachus).

Για την προστασία των ακτών, προτείνεται στη Ζώνη Τ5δ1 (Θαλασσινές Σπηλιές) οι κατασκευές να χωροθετούνται όσο το δυνατόν πιο μακριά από την ακτογραμμή, και η ενδιάμεση ζώνη να μετατρέπεται σε χώρο πρασίνου με αποκλειστική χρήση τοπικής βλάστησης.

Η Στρατηγική Μελέτη καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η περιοχή της Πέγειας δέχεται έντονες αναπτυξιακές πιέσεις, οι οποίες, αν αφεθούν χωρίς αυστηρό έλεγχο, θα προκαλέσουν μη αναστρέψιμη ζημιά στο τοπίο και τη βιοποικιλότητα, ιδιαίτερα λόγω των επεκτάσεων των ζωνών και των συσσωρευτικών επιπτώσεων.

Επέκταση Τουριστικών Ζωνών

Προτείνεται ο καθορισμός 3 νέων Τουριστικών Ζωνών, συνολικής έκτασης 115,2ha, που χωροθετούνται εντός Περιοχής Αναδασμού (υφιστάμενη Ζ1), που αντιστοιχεί σε αύξηση των Τουριστικών Ζωνών κατά περίπου 39%. Η βόρεια περιοχή, έκτασης 13,7ha χωροθετείται μεταξύ των λεωφόρων Αγίου Γεωργίου και Καφίζη, όπου θα επιτρέπεται μόνο η ανέγερση τουριστικών χωριών, τουριστικών επαύλεων και κατοικιών με χαμηλούς συντελεστές ανάπτυξης (Τ5δ).

Οι δύο άλλες περιοχές, αποτελούν φυσική επέκταση της υφιστάμενης τουριστικής περιοχής του Κόλπου των Κοραλλίων. Στη Ζώνη Τ1γ2 που βρίσκεται επί της λεωφόρου Αγίου Γεωργίου και δεν εφάπτεται με την ακτογραμμή, παρόλο που θα ισχύουν αυξημένοι συντελεστές ανάπτυξης, εντούτοις δεν θα επιτρέπεται η ανέγερση ξενοδοχείων, η οποία αποτελεί ανάπτυξη με την μεγαλύτερη ανάπτυξη.

Αντιθέτως, στη Ζώνη Τ5δ1 η οποία εφάπτεται με την ακτογραμμή, είναι δυνατή η ανέγερση ξενοδοχείου, αλλά με πάρα πολύ μικρό συντελεστή δόμησης και κάλυψης (μόλις 15%), προωθώντας έτσι τις πιο ήπιες αναπτύξεις.

Και οι 3 περιοχές αποτελούνται κυρίως από καλλιέργειες με σχετικά γεωργικά υποστατικά, ενώ αξιοσημείωτο είναι πως στην περιοχή υπάρχει σχετικά μεγάλος αριθμός διάσπαρτων μεμονωμένων κατοικιών.

Οι σχετικές τροποποιήσεις του προτεινόμενου Σχεδίου είναι:

• Επέκταση Οικιστικών Ζωνών κατά 59,5ha εκ των οποίων τα 50,4ha εντός Ζώνης Αναδασμού Ζ1.

• Επέκταση Τουριστικών Ζωνών κατά 115,2ha, εντός Ζώνης Αναδασμού Ζ1.

• Καθορισμός τριών νέων περιοχών για χωροθέτηση Εξειδικευμένων Αναπτύξεων εκτός Ορίου Ανάπτυξης, συνολικής έκτασης 67,3ha.

Η κύρια συσσωρευτική επίπτωση όλων των τροποποιήσεων του Τοπικού Σχεδίου, αφορά στην απώλεια 165,6ha καλλιεργήσιμης γης εντός Περιοχής Αναδασμού Ζ1.

Η χωροθέτηση Εξειδικευμένων Αναπτύξεων στις 3 περιοχές εκτός Ορίου Ανάπτυξης, δεν συνδέεται με απώλεια γόνιμης γης (οι περιοχές αυτές δεν αρδεύονται και δεν αποτελούν καλλιεργήσιμη γη), αλλά συνεισφέρουν συσσωρευτικά στον επηρεασμό του τοπίου και στην αύξηση της σφράγισης του εδάφους.

Συνολικά, υφιστάμενες Οικιστικές ή/και Τουριστικές Ζώνες έκτασης 54,6ha μετατρέπονται σε Ζώνες Προστασίας, και ως εκ τούτου, η τελική έκταση που αλλάζει χρήση με επιτρεπόμενη ανάπτυξη, ανέρχεται σε 120ha.

Επεκτάσεις Οικιστικών Ζωνών

Προτείνεται η δημιουργία δύο νέων Οικιστικών Ζωνών κατά μήκος της λεωφόρου Αγίου Γεωργίου, συνολικής έκτασης 50,4ha εντός Περιοχής Αναδασμού (υφιστάμενη Ζώνη Ζ1), και μια ακόμη μικρής έκτασης περιοχής (0,5ha) εντός Ζώνης υπαίθρου (Γ3). Στις δύο περιοχές που εμπίπτουν σε Περιοχή Αναδασμού, υπάρχει μικρός αριθμός υφιστάμενων υποστατικών, ενώ αποτελούνται κυρίως από καλλιεργήσιμες εκτάσεις.

Η μεικτή Ζώνη Γα4/Κα10, δύναται να αναπτυχθεί μόνο σε περίπτωση που αρχικά κατασκευαστεί οδικό δίκτυο ή Σχέδιο Αστικού Αναδασμού, και μέχρι τότε θα παραμείνει ως Ζώνη Υπαίθρου. Οι Οικιστικές Ζώνες αυξάνονται κατά μόλις 6% περίπου.

Τα προγραμματιζόμενα έργα

Λόγω της έντονης οικιστικής και τουριστικής ζήτησης που παρατηρείται στην περιοχή της Πέγειας τα τελευταία χρόνια, στο παρόν στάδιο βρίσκονται υπό κατασκευή ή προγραμματίζονται να εκτελεστούν, σημαντικός αριθμός οικιστικών οργανωμένων αναπτύξεων, τόσο κατά μήκος του παραλιακού μετώπου, όσο και βορειότερα εντός και περιμετρικά του οικιστικού πυρήνα.

Επέκταση υφιστάμενου λατομείου χαβάρας: Εγκρίθηκε η επέκταση υφιστάμενου λατομείου χαβάρας έκτασης 7.273m2 και δυναμικότητας 75.000m3.

Μαρίνα Πάφου: Στόχος του έργου είναι η ανάπτυξη μιας Μαρίνας στην περιοχή της Πάφου, η οποία θα λειτουργήσει ως λιμάνι αναψυχής, με συνολική χωρητικότητα περίπου 1.000 θέσεων ελλιμενισμού για σκάφη διαφόρων μεγεθών. Παράλληλα, θα αναπτυχθούν σταδιακά και αρκετές υποστηρικτικές χρήσεις γης, οι οποίες αποτελούν ένα μείγμα οικιστικών κέντρων (παράκτιες βίλλες, τουριστικό χωριό, μεζονέτες κ.τ.λ.) εμπορικών (εστιατόρια, αθλητικά κέντρα, γυμναστήρια, aquarium κ.τ.λ.) και πολιτιστικών χρήσεων (πολιτιστικό κέντρο, εκκλησία).

Διαμόρφωση παραλιακού πεζόδρομου/ποδηλατόδρομου: Το έργο αφορά στην κατασκευή και λειτουργία ενός παραλιακού πεζόδρομου εντός των ορίων της Πέγειας, με στόχο να συνθέσει ένα ενιαίο γραμμικό παραθαλάσσιο λειτουργικό πάρκο το οποίο θα δημιουργήσει χώρο περίπατου, άθλησης και αναψυχής κατά μήκος του παραλιακού μετώπου, για τους κατοίκους και τους επισκέπτες της περιοχής. Αφετηρία η κοίτη του ποταμού Μαυροκόλυμπου και τερματισμός το λιμανάκι Αγίου Γεωργίου, με συνολική όδευση τα 13km.

Διαμόρφωση/ανάπλαση κεντρικής πλατείας Πέγειας: Το έργο αφορά στη διαμόρφωση του πλατειακού χώρου της Βρύσης των Πεγειώτισσων και του εξωραϊσμού του περιβάλλοντος κεντρικού ιστού της Πέγειας.

Έργα στο Εθνικό Δασικό Πάρκο Ακάμα

• Δημιουργία τριών κόμβων στον Άσπρο Ποταμό, ο οποίος θα αποτελεί και κόμβο εισόδου στο ΕΔΠ, στο Σκαλί Τοξεύτρας και στον Άβακα.

• Ανακατασκευή δύο γεφυριών στον Άσπρο Ποταμό και στην αρχή της Τοξεύτρας (Ποταμός Άβακα).

• Βελτίωση οδικού δικτύου Άσπρος Ποταμός-Λάρα.