«Ονομάζομαι Κρίστια και είμαι μέλος των Πολύχρωμων Οικογενειών της Κύπρου Rainbow Families cy» ανέφερε η 36χρονη ομιλήτρια σε ανοικτή εκδήλωση σε αίθουσα του ΤΕΠΑΚ στη Λεμεσό το βράδυ της Πέμπτης 22 Σεπτεμβρίου 2022 με θέμα τις οικογένειες ομόφυλων ζευγαριών. «Είμαι δαμαί –συνέχισε– για να παρουσιάσω την οικογένειά μου και εμένα. Γνωρίσαμε με τη σύντροφό μου ένα πανέμορφο άνθρωπο και μέσα από μια εξωσωματική διαδικασία έμεινα έγκυος κι αποκτήσαμε το μωρό μας. Το μωρό μας που είναι τώρα 17 μηνών, μεγαλώνει με εμένα και τη σύντροφο μου και μένει με τον βιολογικό του πατέρα τρεις φορές τη βδομάδα, οπότε βασικά μεγαλώνει με τρεις οικογένειες και η αγάπη που παίρνει και από τις τρεις οικογένειες είναι απερίγραπτη. Οι Πολύχρωμες Οικογένειες δεν είναι εδώ μόνο για οικογένειες που δημιουργούν τα δικά μας ζευγάρια γυναικών, αλλά αγωνίζονται και για ζευγάρια ανδρών που θέλουν να έχουν παιδί με παρένθετη μητέρα ή και με τεκνοθεσία. Αν επιτρέψουν στα ομόφυλα ζευγάρια να τεκνοθετούν, σίγουρα ο κόσμος θα γίνει καλύτερος».

«Είμαι η Έλενα, είμαι 35 χρόνων και είμαι μέλος των Πολύχρωμων Οικογενειών της Κύπρου. Έχουμε με τη γυναίκα μου ένα όμορφο κοριτσάκι δύο χρόνων που έχει δύο μαμάδες, δυο γιαγιάδες, δύο παππούδες και πολλούς φίλους κι έχει φέρει απέραντη χαρά σε όλη την οικογένεια. Δέκα μέρες πριν γεννήσω, υπογράψαμε με τη γυναίκα μου το σύμφωνο συμβίωσης, παντρευτήκαμε».

«Είμαι η Μαρίνα, γνώρισα τη γυναίκα μου πριν οκτώ χρόνια, είχαμε μια τέλεια σχέση και πριν δύο χρόνια αποφασίσαμε ότι θέλουμε να κάνουμε μωρό με εξωσωματική γονιμοποίηση… Κι έτσι ήρθε στη ζωή η κόρη μας που είναι 19 μηνών και ζούμε υπέροχες στιγμές έχοντας δίπλα μας τις οικογένειές μας που σεβάστηκαν τις επιλογές μας. Εγώ είμαι η μη κανονική μάνα, είμαι αυτή που δεν φαίνεται, που δεν υπάρχει πουθενά… Ελπίζω μέχρι να πάει στο δημοτικό το μωρό μας να είναι καλύτερα τα πράγματα, να μπορεί να σταθεί και να πει ότι έχει δύο μαμάδες και να μπορούν οι δάσκαλοι να το στηρίξουν». 

Η εκδήλωση στο ΤΕΠΑΚ με ομιλήτριες τις τρεις νέες γυναίκες της ΛΟΑΤΚΙ κοινότητας που μοιράστηκαν με το κοινό τις προσωπικές ιστορίες τους μέσα σε κλίμα συγκίνησης, εγκαρδιότητας κι αποδοχής, αποτελεί σταθμό στον αγώνα του ομοφυλόφιλου κινήματος της Κύπρου για έμπρακτο σεβασμό κι αναγνώριση όλων των ανθρωπίνων δικαιωμάτων των ΛΟΑΤΚΙ ατόμων από την πολιτεία και το κράτος. Αλλ’ ακόμα πιο σημαντικό είναι ότι οι πιο πάνω επώνυμες μαρτυρίες των τριών γυναικών μεταφέρουν τη φωνή τους από το ημίφως του κοινωνικού περιθωρίου στο φως της δημόσιας σφαίρας έχοντας τη στήριξη σημαντικών θεσμών και φορέων όπως το Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο Κύπρου. Γιατί όπως είπε η Γεωργία Φράγκου εκ μέρους του Κέντρου Φοιτητικής Ανάπτυξης ΤΕΠΑΚ (CUT Student Development Center) που φιλοξένησε και συνδιοργάνωσε την εκδήλωση μαζί με την Accept ΛΟΑΤΙ Κύπρου – LGBTI Cyprus και τις Πολύχρωμες Οικογένειες Κύπρου, «στόχος της πανεπιστημιακής κοινότητας είναι η εξάλειψη των στερεοτύπων και η ευαισθητοποίηση της κοινωνίας για τις πολύχρωμες οικογένειες. Μέσω του διαλόγου –πρόσθεσε– έχουμε τη δυνατότητα να ακούσουμε τις απόψεις των ανθρώπων που αποτελούν αυτές τις πολύχρωμες οικογένειες, τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν από τη μη αναγνώρισή τους από το κράτος και να υποστηρίξουμε την ανάγκη συμπερίληψης και ενσωμάτωσής τους στην κυπριακή κοινωνία».

Μια μαμά, ένας μπαμπάς και… η απορία του 4χρονου

Τη δυναμική που έφερε αυτή η ευτυχής συνάντηση και η διαλογική συζήτηση μεταξύ γκέι (gay) και στρέϊτ (straight) συμπολιτών μας, ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά τα παιδιά των ομόφυλων οικογενειών, αποδίδουν οι παρεμβάσεις των δύο συντονιστριών της εκδήλωσης που προέρχονται από την ακαδημαϊκή και τη σχολική κοινότητα. Η ερευνήτρια Γεωργία Χαραλάμπους είπε προλογίζοντας τη συζήτηση: «Μια μαμά κι ένας μπαμπάς… γιατί υπάρχει πάντα μια μαμά κι ένας μπαμπάς;». Αυτή είναι η απορία ενός παιδιού 4 ετών. Τα παιδιά ομόφυλων ζευγαριών βλέπουν την οικογένειά τους να αγνοείται ή ακόμα και να δυσφημίζεται, ειδικά στον χώρο του σχολείου. Παρόλο που τα τελευταία χρόνια ο αριθμός, αλλά και η ορατότητα των πολύχρωμων οικογενειών έχει αυξηθεί, εντούτοις η κοινωνία μας και ιδιαίτερα τα σχολεία αδυνατούν τις περισσότερες φορές να καταπολεμήσουν ενεργά την ομοφοβία και την τρανσφοβία. Πολλές φορές για να κατανοήσουμε αυτό που σε μας φαίνεται διαφορετικό και αλλιώτικο από αυτά που έχουμε μάθει, χρειάζεται απλώς να ακούσουμε με την καρδιά μας, να νιώσουμε και να καταλάβουμε τα βιώματα και τα συναισθήματα του άλλου». Είπε παίρνοντας τον λόγο αμέσως μετά η Πατρίτσια Φαίδωνος καθηγήτρια Συμβουλευτικής και Επαγγελματικής Αγωγής στη μέση εκπαίδευση: «Κάθε φορά που έχω την τιμή να ακούσω μια ιστορία που κάποιος άνθρωπος μοιράζεται μαζί μου, νιώθω απέραντη ευγνωμοσύνη και συγκίνηση. Μιλώντας φιλικά με τις τρεις κυρίες που βρίσκονται στο πάνελ στο πλαίσιο της προετοιμασίας της εκδήλωσης, δεν άκουσα κάτι που δεν ανησυχεί τους γονείς των παιδιών στα σχολεία μας, αφού έχουν τις ίδιες ανησυχίες και χαρές με όλες τις οικογένειες. Η αλήθεια είναι ότι υπάρχουν κάποιες συγκεκριμένες ανάγκες που πρέπει να δούμε λίγο διαφορετικά, όπως βλέπουμε και άλλες ανάγκες σε διάφορες άλλες περιπτώσεις». Σε διαδικτυακή της ανάρτηση μετά την εκδήλωση, σημείωσε τα ακόλουθα: «Η αγάπη κάνει την οικογένεια. Αγάπη μόνο. Ακούγονται όλα τόσο ρομαντικά που πολλές φορές βιώνουμε τη ματαίωση και χάνουμε την ελπίδα. Μέχρι τη στιγμή που θα θυμηθούμε ότι τελικά είναι αλήθεια, γιατί το βλέπουμε με τα μάτια μας, το ακούμε με τα αυτιά μας. Τόση ήταν η συγκίνηση, η χαρά και η τιμή, που μου πήρε μια μέρα να μπορέσω να κάνω μια ανάρτηση! Υπέροχες πολύχρωμες οικογένειες, υπέροχες γυναίκες, υπέροχες μαμάδες κι υπέροχος κόσμος στο κοινό». 

Στην εκδήλωση παρευρέθηκε και ο Κώστας Γαβριηλίδης, Σύμβουλος του Προέδρου της Δημοκρατίας για θέματα Προώθησης της Πολυπολιτισμικότητας, της Αποδοχής και του Σεβασμού στη Διαφορετικότητα, συνιδρυτής και πρώτος πρόεδρος της Accept – ΛΟΑΤΙ Κύπρου. Είπε σε σύντομη παρέμβασή του ότι «σίγουρα είναι μακρύς ο δρόμος για την επίτευξη και υλοποίηση διεκδικήσεων της ΛΟΑΤΚΙ κοινότητας όπως η ισότητα στον γάμο» και υπενθύμισε ότι στην ετήσια κατάταξη του 2022 στον σχετικό χάρτη του διεθνούς οργανισμού ILGA – Europe για τα δικαιώματα των ΛΟΑΤΚΙ ατόμων και τον δείκτη «ισότητα και μη διακρίσεις», η Κύπρος καταλαμβάνει τη 19η θέση ανάμεσα στα 27 κράτη – μέλη της ΕΕ, συγκεντρώνοντας ποσοστό 31%.

«Διεκδικούμε την ορατότητα των ομόφυλων οικογενειών»

Είπε προσφωνώντας την εκδήλωση ο Αντώνης Παπαγεωργίου αντιπρόεδρος Accept ΛΟΑΤΙ Κύπρου: «Αυτό που διεκδικεί τώρα η οργάνωσή μας -με τη βοήθεια και των Πολύχρωμων Οικογενειών που μας προσέγγισαν για να συνεργαστούμε για τα δικαιώματά τους- είναι η πλήρης ισότητα στον πολιτικό γάμο και η επέκταση του Οικογενειακού Δικαίου στις ομόφυλες οικογένειες. Με την επέκταση του Οικογενειακού Δικαίου εννοούμε συγκεκριμένα πράγματα, όπως είναι η κατοχύρωση του δικαιώματος των ομόφυλων ζευγαριών να τεκνοποιήσουν και η κατοχύρωση του δικαιώματος χρήσης των μεθόδων ιατρικώς υποβοηθούμενης αναπαραγωγής. 

Το κράτος στην πράξη επιτρέπει στη μονήρη γυναίκα να αποκτήσει παιδί με τις μεθόδους αυτές, όπως έγινε με την Έλενα και τη Μαρίνα, αλλά εμείς διεκδικούμε το δικαίωμα να έχουν παιδί και τα ομόφυλα ζευγάρια ανδρών που έχουν τελέσει πολιτικό γάμο. Αυτό που συμβαίνει στην Κύπρο είναι ότι ενώ νομικά μπορεί ένας μονήρης άνδρας όπως και μια μονήρης γυναίκα να προχωρήσει σε διαδικασία απόκτησης παιδιού, στην πράξη δεν έγινε ποτέ κάτι τέτοιο, δεν επιτρέπεται στους άνδρες και υπάρχει ξεκάθαρη διάκριση εναντίον των ανδρών. Σε ό,τι αφορά την παρένθετη μητρότητα, αυτή επιτρέπεται μόνο σε παντρεμένα ετερόφυλα ζευγάρια. Διεκδικούμε επίσης το δικαίωμα να αναγνωρίζεται η κηδεμονία του άλλου γονέα και όχι μόνο του βιολογικού γονέα. Αυτά δεν είναι δικαιώματα μόνο εμάς των πολύχρωμων οικογενειών των ΛΟΑΤΚΙ ατόμων, είναι κυρίως δικαίωμα του παιδιού. Είμαι εκπαιδευτικός και γνωρίζω σε ό,τι αφορά τα παιδιά, ότι στο σχολείο δεν γίνεται καμιά σχετική ενημέρωση των παιδιών για την εναλλακτική μορφή της ομόφυλης οικογένειας, πέρα από την οικογένεια με ορφανά παιδιά ή με παιδιά διαζευγμένων. Για το σχολείο υπάρχει μόνο μια ετεροκανονική οικογένεια, ο άντρας και η γυναίκα, οπότε φανταστείτε τα παιδιά αυτών των γυναικών εδώ, τι θα περάσουν στο σχολείο. Δεν θα δικαιούται η μια μητέρα να πάει να πάρει το μωρό της το μεσημέρι. Όταν ο δάσκαλος ρωτήσει «τι δουλειά κάνει ο παπάς σου και η μάμα σου» δεν θα μπορεί το παιδάκι να πει «έχω δύο μαμάδες» και θα είναι τρομοκρατημένο. Δεν θα μπορεί η μια μητέρα ή ο ένας πατέρας να δει το παιδί της/του στο νοσοκομείο αν είναι άρρωστο. Στο πιστοποιητικό γέννησης θα γράφει «αγνώστου πατρός» και όχι «δύο μητέρων». Εμείς διεκδικούμε το δικαίωμα του παιδιού να μην περάσει εκφοβισμό στο σχολείο και να μπορεί ελεύθερα να πει ότι έχει δύο μητέρες ή δύο πατέρες. Διεκδικούμε την ορατότητα αυτών των οικογενειών». 

Την εκδήλωση έκλεισε με σύντομη τοποθέτησή του ο πρόεδρος της Accept ΛΟΑΤΙ Κύπρου, Νικόλας Τρύφων, που δήλωσε ενθουσιασμένος από τη μαζική προσέλευση σε αυτήν και ευχαρίστησε όλους για την παρουσία τους. «Έχουμε -είπε- επιδείξει πολλή υπομονή όλα αυτά τα χρόνια και ήταν κατά κάποιο τρόπο απαίτηση της κοινωνίας να έχουμε υπομονή. Όμως η νεολαία σήμερα δεν έχει υπομονή και πρέπει να δούμε κι εμείς τις νέες προκλήσεις. Ο αυτοπροσδιορισμός είναι δικό μας θέμα, έχουμε απαιτήσεις και τα πράγματα δεν μπορούν να περιμένουν, αφού μιλούμε για ανθρώπινες ζωές, μιλούμε για παιδιά στα σχολεία που δεν προστατεύονται. Και είναι προφανές ότι ο πολιτικός χώρος δεν πρόκειται να ασχοληθεί με αυτά τα θέματα χωρίς πίεση, είτε από την Accept είτε γενικά από την κοινωνία. Χρειάζονται, λοιπόν, συνεχείς πιέσεις και συνεργασίες στον χώρο εργασίας σε οργανισμούς, σε μη κυβερνητικές οργανώσεις, σε υπουργεία και θεωρώ ότι το κίνημά μας είναι σήμερα σε μια πιο ισχυρή θέση από ό,τι ήταν πριν χρόνια».

«Η αγάπη κάνει την οικογένεια»…

Όπως προκύπτει από την εξέλιξη της συζήτησης, ο τίτλος που έδωσαν οι οργανωτές στην εκδήλωση, «Η αγάπη κάνει την οικογένεια», δεν… βρήκε απλώς τον στόχο του, αλλά είχε και το ανάλογο περιεχόμενο, αφού κατά τη διάρκεια του διαλόγου που ακολούθησε τις πρώτες τοποθετήσεις των τριών ομιλητριών στο πάνελ, πήραν τον λόγο μεταξύ άλλων παρευρισκομένων, οι μητέρες και οι πεθερές κάποιων από αυτές, που με έντονη συναισθηματική φόρτιση εξέφρασαν τη χωρίς όρους αγάπη τους στις θυγατέρες, στις νύφες και στα εγγόνια τους, δήλωσαν τη χωρίς όρους στήριξή τους στις επιλογές τους και μίλησαν με δάκρυα συγκίνησης για τη χαρά και την ευτυχία που νιώθουν ως μητέρες και ως γιαγιάδες μέσα στις οικογένειες αυτές. Να οι μαρτυρίες τους:  

-«Εγώ είμαι η Μόνικα η μάμα της Μαρίνας και πεθερά της Άννας. Ρωτάτε αν ήταν δύσκολο για μια μάμα να δεχτεί αυτό το πράγμα. Για μένα δεν ήταν καθόλου δύσκολο, γιατί απέναντί μου ήταν η κόρη μου, δεν ήταν άλλο πλάσμα από τη Μαρίνα μου. Οπότε δεν έχει αλλάξει τίποτε για μένα, ούτε και για τον παπά της, τον σύζυγό μου, που η Μαρίνα ανησυχούσε ιδιαίτερα πώς θα τον έπειθε… Την αγκαλιάσαμε, την αγαπούμε, το ίδιο αγαπούμε και την Αννούσκα μας… Μας χάρισαν ένα υπέροχο κοριτσάκι… και λέω πάντα ότι κανένας δεν είναι άξιος και δεν έχει το δικαίωμα να σταθεί εμπόδιο στην ευτυχία οποιουδήποτε».

-«Εγώ είμαι η μάμα της συντρόφου της Κρίστιας. Θέλω μόνο να πω πόσο σημαντική είναι η αγάπη και η στήριξη από τους γονείς και την οικογένεια. Ο πατέρας του μωρού είναι ο κολλητός μου, καρδιακός μου φίλος, ένας άνθρωπος που για μένα είναι χρυσάφι, που του άξιζε να γίνει κι εκείνος πατέρας – ένας γκέι άνδρας που του άξιζε να φέρει στον κόσμο ένα μωρό. Το μωρό αυτό είναι για μας το πιο υπέροχο δώρο, που με τον ερχομό του ενώθηκαν οι οικογένειές μας».

-«Εγώ είμαι η Άννα η σύντροφος της Μαρίνας και λέω ότι το πρόβλημα στην Κύπρο είναι η κοινωνία. Αν δεν τους πεις «είμαι η Άννα, είμαι γκέι, έχω παιδί, είμαι δαμαί», δεν θα έρθει κανένας να σου δώσει την κηδεμονία του παιδιού σου. Πρέπει να πας να το ζητήσεις, να τους πεις «έχω ψήφο να σε ψηφίσω», αλλιώς δεν θα έρθει κανένας να σου δώσει τίποτε. Ναι δύσκολα θα βγει κανείς από το safe zone του και θα πει δημόσια «ναι είμαι γκέι». Θέλει χρόνο, θέλει κόπο και θέλει να μαζευτούμε και να απαιτούμε. Αυτό που πρέπει να καταλάβουμε είναι ότι αν δεν αγαπήσεις εσύ πρώτα τον εαυτό σου, δεν θα έρθει κανένας να σε στηρίξει».

Νομοθεσίες για ισότητα στον γάμο

Σημειώνεται ότι η εκδήλωση στο ΤΕΠΑΚ πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο των δράσεων για την Εβδομάδα Υπερηφάνειας που κορυφώθηκε με την Πορεία Υπερηφάνειας στις 25 Σεπτεμβρίου στη Λευκωσία. Υπενθυμίζουμε ότι το σύνθημα της φετινής πορείας ήταν «Γάμος για ούλλους», με στόχο, σύμφωνα με τους διοργανωτές, «την υλοποίηση από το κράτος και την πολιτεία, του αιτήματος θέσπισης νομοθεσιών που θα δώσουν τη δυνατότητα για πλήρη ισότητα όλων των ζευγαριών στον γάμο μαζί με όλα τα δικαιώματα και τις ίδιες υποχρεώσεις που απορρέουν από αυτό και με πλήρη αναγνώριση των γάμων από μέλη της ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητας, που τελούνται ήδη σε 31 χώρες στο εξωτερικό». Όπως αναφέρει ανακοίνωση της Accept, «η Πορεία Υπερηφάνειας 2022 έγραψε ιστορία ως μια από τις πιο επιτυχείς που πραγματοποιήθηκαν ποτέ στο νησί μας!».