Ο Α. Χατζηαντώνης αναφέρεται σε ιστορικά γεγονότα.
Με τον μακαριστό πατέρα μου, ιατρό Μανώλη Χατζηαντώνη, στις ελεύθερές του ώρες, στην Κερύνεια μας, κάναμε συχνά πολιτικές συζητήσεις. Μια εξ αυτών, δεν θα μπορούσε να μην είναι και ο αγώνας του 1955-1959, με τον οποίο έγινε η καθοριστική κίνηση για την εκδίωξη των Βρετανών και η εγκαθίδρυση ανεξάρτητου κράτους, το οποίο διατηρούμε μέχρι τις μέρες μας.
Μιλώντας για τις θυσίες των αγωνιστών, των αμούστακων παιδιών, που έδωσαν τη ζωή τους, τα νειάτα τους υπέρ ελευθερίας της Κύπρου μας, ο μακαριστός, εξέφραζε σκεπτικισμό: «Δεν χρειαζόταν ο αγώνας αυτός, παιδί μου…», συνήθιζε να μου λέγει. «Οι Άγγλοι, κάποια στιγμή, μετά το τέλος του Β’ Παγκοσμίου άρχισαν να αποχωρούν από τις αποικίες τους!».
Εδώ, χρειάζεται μια ιστορική αναδρομή. Στην περίοδο μετά τη λήξη του Α’ Παγκοσμίου, το 1922 συγκεκριμένα, η Βρετανική Αυτοκρατορία είχε πληθυσμό περί τα 458 εκατομμύρια –δηλ. περίπου το 1/4 του παγκόσμιου πληθυσμού τότε– και έκταση 33.670.000 τετρ. χιλιόμετρα. Ελέγετο ότι: «Ο ήλιος δεν δύει ποτέ, στη Βρετανική Αυτοκρατορία», και ήταν γεγονός. Αυστραλία, Ν. Ζηλανδία, Ν. Αφρική, Σουδάν, Ροδεσία και μετά τη Συνθήκη των Βερσαλλιών του 1919, προσετέθησαν οι άλλοτε γερμανικές και οθωμανικές κτήσεις, δηλαδή Παλαιστίνη, Υπεριορδανία, Ιράκ, μέρος του Καμερούν, Τόγκο, Ταγκανίκα, Νοτιοδυτική Αφρική (σημερινή Ναμίμπια) κ.λπ. Για να μην αναφέρουμε Ινδία, Μάλτα και άλλες χώρες.
Ο πατέρας μου, λοιπόν, ήταν της άποψης –όπως και πολλοί που ανήκαν στο ΑΚΕΛ– ότι αδίκως θυσιάστηκαν τόσοι νέοι, για να αποτινάξουμε τον αγγλικό ζυγό, τότε. Και συμπλήρωνε, πάντα πικραμένος: «Έφυγαν οι Εγγλέζοι, αλλά εφέραν μας τους Τούρκους… Δεν χρειαζόταν ο ένοπλος αγώνας του Γρίβα». Σημειώστε ότι ανήκε στους λεγόμενους κεντροδεξιούς Μακαριακούς, όπως και η συντριπτική πλειοψηφία των Ε/κ, τότε.
Αυτά, μέχρι κάποια ηλικία, δεν τα αμφισβητούσα. Σήμερα, σε ηλικία 58 χρονών, κατέληξα να ζητώ απαντήσεις. Ήθελα να ερευνήσω, αν πράγματι ο ένοπλος αγώνας της ΕΟΚΑ, ο αγώνας για Ένωση, μας κουβάλησε τον Τούρκο στη μικρή μας πατρίδα. Και άρχισα μια μικρή έρευνα, σχετικά με την αποχώρηση των Άγγλων, διαχρονικά, από τις κτήσεις τους. Ένα από τα συμπεράσματά μου ήταν και το εξής: Αυτή η θεωρία, ότι φεύγοντας οι Βρετανοί, για να μας «εκδικηθούν», επειδή πήραμε τα όπλα εναντίον τους, μας φόρτωσαν τον νεοβάρβαρο Οθωμανό, δεν ευσταθεί. Και εξηγώ:
Από την Ινδία οι Άγγλοι απεχώρησαν το 1947. Οι Ινδοί, όμως, ΔΕΝ έκαναν ένοπλο αγώνα. Γνωστός είναι μόνο ο ειρηνικός αγώνας του Μαχάτμα Γκάντι (Μεγάλη Ψυχή), η λεγόμενη «παθητική αντίσταση». Το 1947 όμως, η Ινδία έπαθε ό,τι και η Κύπρος το 1974. Με την αποσκίρτηση του μουσουλμανικού τμήματος και τη δημιουργία του Πακιστάν. Διότι και εκεί είχαμε δύο θρησκευτικές οντότητες: Ινδουιστές-Μουσουλμάνους. Και οι Βρετανοί, έστω και αν δεν υπήρξε εκεί κάτι ανάλογο με τον ξεσηκωμό του 1955-1959, πάλι με ραδιουργίες κατάφεραν και διχοτόμησαν την Ινδία.
Αλλά, υπήρξε και 2η αποσκίρτηση-διχοτόμηση. Το 1971 το ανατολικό τμήμα του Πακιστάν αποσκίρτησε δημιουργώντας το Μπανγκλαντές! Τα διχοτομικά σχέδια των ραδιούργων Άγγλων, με το διαίρει και βασίλευε, θα έμπαιναν έτσι κι αλλιώς σε εφαρμογή. Πολλώ δε μάλλον, που εμείς μερικά χιλιόμετρα από τις ακτές μας, είχαμε την επεκτατική Τουρκία. Μακάρι να ήταν εν ζωή ο μακαριστός πατέρας μου, για να μπορούσα να του αναπτύξω τους προβληματισμούς αυτούς. Ας τους μελετήσουν εκείνοι οι φίλοι του ΑΚΕΛ που υποβαθμίζουν το έπος του 1955-1959.
