Ο Λοΐζος Πίπης γράφει για την εκλογή αρχόντων της πόλεως.
«Πρόσεχε, κυβερνάς ελεύθερους ανθρώπους»: Περικλής. Μετά τον θάνατο του Περικλή αρχίζουν να δείχνουν ενδιαφέρον για την εξουσία νέοι άντρες, ενώ οι παραδοσιακοί αριστοκράτες χάνουν έδαφος. Υπήρχαν αριστοκράτες που απέτυχαν στην πολιτική, ενώ υπήρχαν νέοι άντρες που εισήλθαν στον κύκλο των εκλεκτών κι ήσαν πραγματικοί ηγέτες.
Προς τούτο άρχισε ένας αγώνας για καλλιέργεια των απαραίτητων προσόντων. Πρώτο προσόν η ρητορική δεινότητα. Δεύτερο προσόν η πολιτική δραστηριότητα. Σ’ έναν κόσμο που στηριζόταν σε μεγάλο βαθμό στην προφορική επικοινωνία, η απόκτηση ειδικών γνώσεων κι η άσκηση της πολιτικής ήταν τρόπος ζωής για τους μέλλοντες υποψηφίους. Ο κάθε πολίτης έπρεπε να επιλέξει αν θα αφιερωνόταν ή όχι στην πολιτική και μετά έπρεπε ο ίδιος να χαράξει τον δρόμο του. Οι βλαστοί από οικογένειες με παράδοση ανάμειξης στα δημόσια πράγματα είχαν πλεονέκτημα έναντι των άλλων γιατί άκουαν κι έβλεπαν καταστάσεις από τις ζυμώσεις των γονιών τους. Γι’ αυτό με συνεχή υποστήριξη τούς ενθάρρυναν να έχουν ενεργό ανάμειξη στα πολιτικά. Βέβαια θα έπρεπε να λάβουν μέρος σ’ έναν αγώνα μετ’ εμποδίων που θα διαρκούσε όσο η πολιτική τους σταδιοδρομία. Τα εμπόδια τα τοποθετούσαν σε πολιτικούς αντιπάλους και ανταγωνιστές στην πάλη για την ηγεσία και σοβαροί κίνδυνοι ελλόχευαν σε κάθε τους βήμα. Πολλοί νέοι με πολιτική παράδοση απέτυχαν στη σταδιοδρομία τους και δεν ενεπλάκησαν στην πολιτική. Στην Αθήνα αυτό εκδηλώνεται με τη μετατόπιση της εξουσίας από τους παραδοσιακούς αριστοκρατικούς οίκους στους «νέους πολιτικούς». Πολλοί από τους αρχαίους ιστορικούς εξέφραζαν τη διαφωνία τους με τις πολιτικές της εποχής τους. Ο Θουκυδίδης κάνει παρατηρήσεις για την πολιτική όταν πρόκειται για ηθική κρίση και κρίνει πως ο ηγέτης πρέπει να έχει την ικανότητα να ικανοποιεί τις προσδοκίες των ανθρώπων της πόλης του.
Επέκρινε τους πολιτικούς ηγέτες που δεν κρατήθηκαν μακριά από πολιτικούς ελιγμούς με γνώμονα την εξασφάλιση υποστήριξης σε διάφορα ζητήματα, ενώ ο Αριστοτέλης καυστηρίαζε το «δημαγωγείν» των πολιτικών ηγετών.
Άλλοι αρχαίοι συγγραφείς μέσα από ηθικές ιστορίες έδιναν παραινέσεις σε γόνους της ανωτέρας τάξης που έτρεφαν πολιτικές φιλοδοξίες.
Ο Ξενοφών στα Απομνημονεύματά του τονίζει τη σημασία των λεπτομερειακών γνώσεων για τα δημόσια οικονομικά, για την άμυνα, για την προμήθεια τροφίμων.
Ο Πλούταρχος σε όλες τις συμβουλές του προς τους νέους-τους μέλλοντες ηγέτες αναφέρεται στην τιμιότητα, στην κόσμια συμπεριφορά, στον απλό τρόπο ζωής, την επιλογή των καταλλήλων φίλων, στην άσκηση στη ρητορική και στη σημασία της ευθύνης στο αξίωμα.
«Όταν αναλαμβάνεις οποιοδήποτε αξίωμα, δεν πρέπει μόνο να λαμβάνεις υπόψη την υπόμνηση του Περικλή «πρόσεχε, κυβερνάς ελεύθερους πολίτες, κυβερνάς Έλληνες πολίτες».
Πρέπει επίσης να λες στον εαυτό σου: «Συ που κατέχεις ένα αξίωμα είσαι υπήκοος μιας πόλης που ελέγχεται από τους επιτρόπους του Καίσαρα».
