Με δέκα βασικούς πυλώνες αναμένεται να διαμορφωθεί το μέλλον της Ειδικής Εκπαίδευσης ώστε να εκσυγχρονιστεί και να «μεταλλαχθεί» στη συμπεριληπτική εκπαίδευση, όπως είναι ο στόχος τόσο του υπουργείου Παιδείας, όσο και των εμπλεκόμενων φορέων.
Οι πυλώνες, οι οποίοι συμβαδίζουν και συνάδουν με αυτούς που ισχύουν και στην Ευρώπη, παρουσιάστηκαν χθες από την υπουργό Παιδείας, Αθηνά Μιχαηλίδου, στην παρουσία και του διευθυντή του Ευρωπαϊκού Φορέα για την Ειδική Αγωγή και την Ενταξιακή Εκπαίδευση, δρα Ζοάο Κόστα.
Από τα σημαντικότερα σημεία που παρουσιάστηκαν από την Υπουργό, είναι και το δικαίωμα που παρέχεται πλέον στους γονείς όπως επιλέξουν το εκπαιδευτικό πλαίσιο στο οποίο θα φοιτήσει το παιδί τους, κατά την πρώτη φάση που αφορά στην ένταξη του στο εκπαιδευτικό σύστημα (στην ηλικία περίπου των 3 – 4 ετών). Την επιλογή αυτή θα μπορούν να την κάνουν αποκλειστικά οι γονείς, παρά το γεγονός ότι θα υπάρχει αξιολόγηση και εισήγηση της αρμόδιας Επαρχιακής Επιτροπής Ειδικής Αγωγής και Εκπαίδευσης (ΕΕΕΑΕ). Σε αυτό το στάδιο που θα κληθούν να αποφασίσουν για το πλαίσιο στο οποίο θα ενταχθούν τα παιδιά τους, οι γονείς θα μπορούν να ζητήσουν συμβουλές και καθοδήγηση από ειδικούς και αναλόγως να πράξουν.
Σε περίπτωση που η εισήγηση της ΕΕΕΑΕ είναι η ένταξη του παιδιού σε ειδικό πλαίσιο αντί στο γενικό – τυπικό πλαίσιο εκπαίδευσης, αλλά υπάρχει η αντίθετη άποψη των γονέων, υπερισχύει η δική τους. Το παιδί θα ενταχθεί στο τυπικό πλαίσιο και θα αξιολογείται με στόχο τη βελτίωση και στήριξή του. Επίσης, ξεκαθαρίστηκε ότι σε περίπτωση κατά την οποία, οι γονείς διαπιστώσουν ότι το πλαίσιο που αρχικά έχει ενταχθεί το παιδί δεν το βοήθησε, μπορούν να ζητήσουν την αλλαγή πλαισίου, ενώ σημειώνεται ότι αυτό μπορεί να το πράξει και η ΕΕΕΑΕ σε συγκεκριμένες περιπτώσεις κατά τις οποίες διαπιστωθεί ότι οι αξιολογήσεις του παιδιού αυτό θεωρούν καλύτερο για το ίδιο.
Το θέμα της παρουσίασης του ολοκληρωμένου πλαισίου ενεργειών, δράσεων και σχεδιασμών για την συμπεριληπτική εκπαίδευση, ήταν «Υλοποίηση δράσεων για την αναβάθμιση και τον παιδαγωγικό εκσυγχρονισμό της ειδικής εκπαίδευσης» κι έγινε στο Προεδρικό Μέγαρο, στην παρουσία εμπλεκόμενων φορέων καθώς και του κ. Κόστα.
Οι δέκα πυλώνες που παρουσιάστηκαν είναι οι ακόλουθοι:
>> Ευημερία και αίσθημα του «ανήκειν» των μαθητών – μαθητριών.
>> Συμμετοχή οικογένειας και κοινότητας.
>> Διά βίου μάθηση.
>> Ανάπτυξη και ευημερία εκπαιδευτικών.
>> Καινοτομίες στο αναλυτικό πρόγραμμα και την αξιολόγηση.
>> Ψηφιακός μετασχηματισμός και τεχνητή νοημοσύνη.
>> Διατομεακή συνεργασία.
>> Συμπεριληπτική διακυβέρνηση και ηγεσία.
>> Διασφάλιση ποιότητας και παρακολούθηση.
>> Χρηματοδότηση και κατανομή πόρων.
Ένας από τους πιο σημαντικούς πυλώνες, ο πρώτος που αφορά στους μαθητές και ο οποίος πολύ συχνά προκαλούσε έντονες συζητήσεις μεταξύ των φορέων που συμμετέχουν στον θεσμικό διάλογο για τον εκσυγχρονισμό της Ειδικής Εκπαίδευσης, περιλαμβάνει τα ακόλουθα σημεία, τα οποία το υπουργείο Παιδείας θεωρεί ως ιδιαίτερα ενθαρρυντικά και υποστηρικτικά προς τα παιδιά:
>> Ενίσχυση φοίτησης παιδιών με αναπηρίες στη γενική τάξη και εξατομικευμένη στήριξη.
>> Αντικατάσταση όρου «παιδί με ειδικές ανάγκες».
>> Πρόγραμμα Ενισχυμένης Στήριξης, ανάλογα με τις ανάγκες κάθε παιδιού.
>> Παροχή απολυτηρίου σε όλα τα παιδιά που φοιτούν σε γενικά σχολεία.
>> Ενίσχυση κατ’ οίκον εκπαίδευσης και στήριξης παιδιών με σοβαρά προβλήματα υγείας.
«Αφήνουμε τις διαχωριστικές πρακτικές και προχωρούμε με συνέπεια σε ένα σχολείο που σέβεται τη διαφορετικότητα και, ταυτόχρονα, την αναγνωρίζει ως δύναμη. Δημιουργούμε ένα πλαίσιο που στηρίζει ουσιαστικά και εξατομικευμένα κάθε παιδί, με τη διασφάλιση ισότιμης συμμετοχής για όλους. Οι πολιτικές και οι προτάσεις μας συνάδουν με τις ευρωπαϊκές κατευθύνσεις και τις προτάσεις του Ευρωπαϊκού Φορέα», ανέφερε η κ. Μιχαηλίδου, προσθέτοντας πως σύντομα θα υπάρξει δημόσια διαβούλευση επί του νομοσχεδίου που ετοιμάζεται και έπειτα θα κατατεθεί στη Βουλή.
Συγκεκριμένα, επεσήμανε: «Η πρώτη φάση των μεταρρυθμίσεων που προωθούμε, αφορά, μεταξύ άλλων, στον εκσυγχρονισμό της ορολογίας και των διαδικασιών, την ενίσχυση του ρόλου των γονέων και κηδεμόνων, τη βελτίωση της λειτουργίας των Επαρχιακών Επιτροπών Ειδικής Αγωγής και Εκπαίδευσης, καθώς και τη συστηματική επιμόρφωση των εκπαιδευτικών και των σχολικών βοηθών/ συνοδών. Παράλληλα, επενδύουμε στη διαφοροποιημένη διδασκαλία, στο σύγχρονο εκπαιδευτικό υλικό, στις ψηφιακές δυνατότητες και στη διατομεακή συνεργασία, ώστε η στήριξη να γίνεται πιο ευέλικτη, πιο αποτελεσματική και πιο κοντά στις πραγματικές ανάγκες κάθε παιδιού. Το επόμενο χρονικό διάστημα ο τροποιητικός νόμος και οι σχετικοί κανονισμοί θα τεθούν σε δημόσια διαβούλευση και στη συνέχεια θα ακολουθηθεί η προβλεπόμενη διαδικασία, για κατάθεσή τους στη Βουλή των Αντιπροσώπων. Ταυτόχρονα, προωθούνται διάφορες άλλες αλλαγές, για τις οποίες δεν απαιτείται νομοθετική ρύθμιση, αλλά μπορούν να βελτιστοποιήσουν άμεσα τα δεδομένα για τα παιδιά, τις οικογένειες και τα σχολεία».
Αριθμητικά δεδομένα της σχολικής χρονιάς 2025 – 2026
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν, κατά τη φετινή σχολική χρονιά στην Ειδική Εκπαίδευση (Δημοτική) φοιτούσαν 2.719 μαθητές και απασχολήθηκαν 1.407 σχολικοί βοηθοί/ συνοδοί, στην Ειδική Εκπαίδευση (Μέση) φοιτούσαν 772 μαθητές και απασχολήθηκαν 420 σχολικοί βοηθοί/ συνοδοί. Επίσης, εργάστηκαν 1.395 ειδικοί εκπαιδευτικοί και 497 εκπαιδευτικοί Μέσης Εκπαίδευσης που εργάζονται σε προγράμματα Ειδικής Εκπαίδευσης.
Επίσκεψη σε σχολείο που εφαρμόζεται η συμπεριληπτική εκπαίδευση
Νωρίτερα χθες, η κ. Μιχαηλίδου μαζί με τον κ. Κόστα, επισκέφθηκαν το Γυμνάσιο Αρχιεπισκόπου Μακαρίου Γ΄ – Πλατύ Αγλαντζιάς, για να δουν στην πράξη πώς εφαρμόζεται η συμπεριληπτική εκπαίδευση, καθώς πρόκειται για σχολείο με παιδιά με αναπηρίες που φοιτούν στις γενικές τάξεις αλλά και σε μονάδα. «Είδαμε τον τρόπο δουλειάς του σχολείου και πρέπει να πω ότι οι τροποποιήσεις στη νομοθεσία που ετοιμάζουμε, βοηθούν στο να δώσουμε την ευκαιρία στο σχολείο να δουλέψει καλύτερα. Αλλάζουμε τη νομοθεσία 27 χρόνια μετά. Είναι καιρός πια να κάνουμε μεταρρύθμιση και στον χώρο της Ειδικής Εκπαίδευσης. Κάνουμε το πρόγραμμα των παιδιών πιο εξατομικευμένο, πιο πολύ επικεντρωμένο στις ανάγκες των παιδιών, προσαρμοσμένα τα πάντα, με περισσότερη έμφαση στην παιδαγωγική πτυχή του. Τα παιδιά θέλουμε να έχουν ίσες ευκαιρίες στη μάθηση και αυτό θα το φροντίσουμε και νομοθετικά, ώστε να εξυπηρετήσουμε και τους στόχους των σχολείων μας», ανέφερε η υπουργός Παιδείας.
