Ο πρόεδρος των Ηνωμένες Πολιτείες, Ντόναλντ Τραμπ, και η ομάδα του συζητούν ενεργά τρόπους με τους οποίους οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να «αποκτήσουν» τη Γροιλανδία, με τον Λευκό Οίκο να δηλώνει πλέον ευθέως ότι η χρήση του αμερικανικού στρατού «είναι πάντα μία επιλογή».
Η δήλωση αυτή έρχεται σε μια περίοδο αυξημένης έντασης, με Ευρωπαίους ηγέτες αλλά και τον πρωθυπουργό της Γροιλανδίας να προειδοποιούν την Ουάσινγκτον, μετά την κλιμάκωση της ρητορικής Τραμπ. Το κλίμα έχει επιβαρυνθεί περαιτέρω από την πρόσφατη αμερικανική επιχείρηση στη Βενεζουέλα, με τη σύλληψη του Νικολάς Μαδούρο, εξέλιξη που -κατά Ευρωπαίους διπλωμάτες- ενίσχυσε την αίσθηση ότι ο Λευκός Οίκος είναι διατεθειμένος να προχωρήσει σε ακραίες κινήσεις.
«Εθνική προτεραιότητα ασφαλείας»
Σε απάντηση ερωτημάτων του πρακτορείου Reuters, ο Λευκός Οίκος ανέφερε: «Ο πρόεδρος Τραμπ έχει καταστήσει απολύτως σαφές ότι η απόκτηση της Γροιλανδίας αποτελεί εθνική προτεραιότητα ασφαλείας για τις Ηνωμένες Πολιτείες και είναι ζωτικής σημασίας για την αποτροπή των αντιπάλων μας στην Αρκτική. Ο πρόεδρος και η ομάδα του εξετάζουν μια σειρά επιλογών για την επίτευξη αυτού του σημαντικού στόχου εξωτερικής πολιτικής και, φυσικά, η χρήση του αμερικανικού στρατού είναι πάντα μία επιλογή που βρίσκεται στη διάθεση του αρχηγού των ενόπλων δυνάμεων».
Σύμφωνα με το Reuters, μεταξύ των σεναρίων που εξετάζονται περιλαμβάνονται:
• η αγορά της Γροιλανδίας,
• ή η σύναψη μιας συμφωνίας ελεύθερης σύνδεσης (compact of free association) με το νησί.
Ανώτερος Αμερικανός αξιωματούχος φέρεται να δήλωσε ότι ο Τραμπ επιθυμεί οι ΗΠΑ να αποκτήσουν τον έλεγχο της Γροιλανδίας εντός της τρέχουσας προεδρικής του θητείας, υπογραμμίζοντας ότι το ζήτημα «δεν πρόκειται να εξαφανιστεί», παρά τις έντονες αντιδράσεις από συμμάχους στο ΝΑΤΟ.
Αντίδραση από τη Δανία
Η Δανία αντέδρασε άμεσα. Ο υπουργός Εξωτερικών Λαρς Λέκε Ράσμουσεν ζήτησε επίσημη συνάντηση με τον Αμερικανό υπουργό Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο, προκειμένου να συζητηθούν οι τελευταίες εξελίξεις.
Ο Ράσμουσεν δήλωσε ότι έχει «απόλυτη εμπιστοσύνη» στη συμμετοχή της Δανίας στο ΝΑΤΟ, ενώ ευχαρίστησε δημόσια διεθνείς ηγέτες για τη στήριξή τους. Παράλληλα, διέψευσε κατηγορηματικά ισχυρισμούς περί μαζικής παρουσίας κινεζικών και ρωσικών πλοίων γύρω από τη Γροιλανδία.
«Είμαι πολύ σοβαρός»
Σε συνέντευξή του, χθες, στο αμερικανικό δίκτυο NBC News, ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι είναι «πολύ σοβαρός» ως προς το ενδεχόμενο προσάρτησης της Γροιλανδίας.
Αν ένα τέτοιο σενάριο υλοποιούνταν, θα επρόκειτο για ιστορικό προηγούμενο: ένα κράτος-μέλος του ΝΑΤΟ να στραφεί εναντίον άλλου κράτους-μέλους. Θεωρητικά, μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να ενεργοποιήσει το Άρθρο 5 της Συμμαχίας περί συλλογικής άμυνας, ανοίγοντας ένα πρωτοφανές θεσμικό και γεωπολιτικό ρήγμα.
Η Γροιλανδία, λόγω της στρατηγικής της θέσης στην Αρκτική και της αυξανόμενης σημασίας της περιοχής στο παγκόσμιο γεωπολιτικό παιχνίδι, βρίσκεται πλέον στο επίκεντρο μιας σύγκρουσης που ξεπερνά κατά πολύ τα όρια ενός διπλωματικού επεισοδίου.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν επιχειρήσει επίσηματρεις φορές στην ιστορία να αγοράσουν τη Γροιλανδία. Και τις τρεις, η απάντηση ήταν αρνητική.
Υποβαθμίζει τη στρατιωτική επιλογή ο Ρούμπιο
Ο επικεφαλής της αμερικανικής διπλωματίας Μάρκο Ρούμπιο διαβεβαίωσε ότι οι ΗΠΑ επιδιώκουν να αγοράσουν τη Γροιλανδία και ότι πρόσφατες δηλώσεις για την τεράστια νήσο, αυτόνομη περιοχή της Δανίας, δεν πρέπει να ερμηνευτούν ως αναγγελία στρατιωτικής επέμβασης, μετέδωσαν χθες Τρίτη αμερικανικά ΜΜΕ.
Ο Ρούμπιο έκανε τα σχόλια αυτά σε κεκλεισμένων των θυρών ενημέρωση κοινοβουλευτικών των ΗΠΑ, ανέφερε η εφημερίδα Wall Street Journal, επικαλούμενη πηγές της ενήμερες για όσα διαμείφθηκαν.
Η εφημερίδα New York Times, σε παρόμοιο δημοσίευμά της, ανέφερε πως ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ ζήτησε από τους συνεργάτες του να του παρουσιάσουν επικαιροποιημένο σχέδιο για την απόκτηση της Γροιλανδίας.
Ο ρεπουμπλικάνος είχε διατυπώσει την ιδέα ήδη κατά την πρώτη του θητεία στο αξίωμα (2017-2021).
Αναλυτικά:
1. 1867 – Η πρώτη απόπειρα (μετά την αγορά της Αλάσκας)
Λίγο μετά την αγορά της Αλάσκας από τη Ρωσία, επί προεδρίας Άντριου Τζόνσον, το Στέιτ Ντιπάρτμεντ εξέτασε σοβαρά την ιδέα απόκτησης και της Γροιλανδίας (μαζί με την Ισλανδία).
Η λογική ήταν στρατηγική και εμπορική.
Δεν υποβλήθηκε ποτέ επίσημη προσφορά στη Δανία.
Το σχέδιο εγκαταλείφθηκε σιωπηρά.
Θεωρείται ημιεπίσημη απόπειρα, αλλά καταγεγραμμένη.
2. 1946 – Η επίσημη προσφορά του Ψυχρού Πολέμου
Η πρώτη καθαρά επίσημη απόπειρα.
Επί προεδρίας Χάρι Τρούμαν, οι ΗΠΑ: προσέφεραν 100 εκατομμύρια δολάρια σε χρυσό στη Δανία,
θεωρώντας τη Γροιλανδία κρίσιμη για την άμυνα του Ατλαντικού και της Αρκτικής απέναντι στη Σοβιετική Ένωση.
Η Δανία απέρριψε κατηγορηματικά την πρόταση, αλλά επέτρεψε τη μόνιμη αμερικανική στρατιωτική παρουσία (βάση Θούλη).
Αυτή είναι η πιο σαφής και τεκμηριωμένη απόπειρα αγοράς.
3. 2019 – Η απόπειρα Τραμπ (και η ρήξη)
Κατά την πρώτη του θητεία, ο σημερινός πρόεδρος των ΗΠΑ έθεσε δημοσίως το ενδεχόμενο αγοράς της Γροιλανδίας. Η πρόταση παρουσιάστηκε αρχικά ως «στρατηγική συζήτηση». Η Δανία απάντησε ότι «η Γροιλανδία δεν είναι προς πώληση». Ο Τραμπ αντέδρασε, ακυρώνοντας επίσημη επίσκεψη στην Κοπεγχάγη. Δεν υπήρξε επίσημη προσφορά χρημάτων, αλλά ήταν πολιτικά σαφής και δημόσια διατυπωμένη απόπειρα.
