Σε μια προσπάθεια να περιορίσει την κυριαρχία της Κίνας στις παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού κρίσιμων ορυκτών, η Ευρωπαϊκή Ένωση αναμένεται να καταθέσει στις Ηνωμένες Πολιτείες πρόταση για τη σύναψη στρατηγικής εταιρικής σχέσης, επιχειρώντας παράλληλα να επηρεάσει τη διάθεση της κυβέρνησης του Ντόναλντ Τραμπ για διεθνείς συμφωνίες στον τομέα αυτό.
Σύμφωνα με πρόσωπα που έχουν γνώση των διαβουλεύσεων, τα οποία επικαλείται το Bloomberg, η ΕΕ είναι έτοιμη να υπογράψει με τις ΗΠΑ εντός τριών μηνών ένα μνημόνιο κατανόησης, με στόχο την εκπόνηση ενός «Οδικού Χάρτη Στρατηγικής Εταιρικής Σχέσης». Το υπό διαμόρφωση πλαίσιο συνεργασίας αποσκοπεί στον από κοινού εντοπισμό και ανάπτυξη εναλλακτικών πηγών προμήθειας κρίσιμων ορυκτών, τα οποία είναι απαραίτητα για τις περισσότερες σύγχρονες τεχνολογίες, χωρίς εξάρτηση από την Κίνα.
Τόσο οι ΗΠΑ όσο και η Ευρωπαϊκή Ένωση έχουν καταστεί ιδιαίτερα εξαρτημένες από άφθονα και χαμηλού κόστους κινεζικά ορυκτά, γεγονός που παρέχει στο Πεκίνο τη δυνατότητα να επηρεάζει τις δυτικές αλυσίδες εφοδιασμού. Η ευρωπαϊκή πρόταση περιλαμβάνει, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, σειρά επιλογών για τη μείωση αυτής της εξάρτησης, μεταξύ άλλων μέσω κοινών επενδυτικών έργων, μηχανισμών στήριξης τιμών και μέτρων προστασίας των αγορών από υπερπροσφορά ορυκτών τρίτων χωρών ή από φαινόμενα χειραγώγησης της αγοράς.
Το μνημόνιο εισηγείται επίσης τη δημιουργία ασφαλών και ανθεκτικών αλυσίδων εφοδιασμού μεταξύ ΕΕ και ΗΠΑ, ενώ δίνει έμφαση στη συνεργασία για την αποτροπή στρεβλώσεων που θα μπορούσαν να πλήξουν τους δυτικούς παραγωγούς και μεταποιητές.
Σεβασμός στην εδαφική ακεραιότητα
Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται και σε πολιτικό επίπεδο, καθώς η ευρωπαϊκή πλευρά επιμένει ότι η συνεργασία θα πρέπει να βασίζεται στον αμοιβαίο σεβασμό της εδαφικής ακεραιότητας. Η επισήμανση αυτή έρχεται μετά τις πρόσφατες εντάσεις στις διατλαντικές σχέσεις, όταν ο Ντόναλντ Τραμπ είχε αφήσει να εννοηθεί ότι εξετάζει το ενδεχόμενο αγοράς της Γροιλανδίας, εδάφους που ανήκει στη Δανία, κράτος-μέλος της ΕΕ.
Η ευρωπαϊκή πρωτοβουλία συμπίπτει χρονικά με την προετοιμασία των ΗΠΑ να φιλοξενήσουν, την Τετάρτη, δεκάδες υπουργούς Εξωτερικών και ανώτερους αξιωματούχους από συμμαχικές χώρες, με στόχο την επίτευξη συμφωνιών που θα μειώνουν την εξάρτηση από τα κινεζικά κρίσιμα ορυκτά. Αντίστοιχες προσπάθειες έχουν γίνει και από προηγούμενες αμερικανικές κυβερνήσεις, χωρίς ωστόσο ουσιαστικά αποτελέσματα.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή χαρακτήρισε τις συνομιλίες «ζωτικής σημασίας για τη διαφοροποίηση των προμηθειών μας μακριά από οποιαδήποτε μεμονωμένη χώρα», αποφεύγοντας να σχολιάσει λεπτομέρειες της ευρωπαϊκής πρότασης.
Το ζήτημα έχει αναχθεί σε κορυφαία προτεραιότητα για την Ουάσινγκτον, μετά την επιβολή περιορισμών στις εξαγωγές σπάνιων γαιών από το Πεκίνο το προηγούμενο έτος. Οι περιορισμοί αυτοί ανεστάλησαν προσωρινά τον Οκτώβριο, στο πλαίσιο συμφωνίας μεταξύ του Ντόναλντ Τραμπ και του Κινέζου προέδρου Σι Τζινπίνγκ, ωστόσο Αμερικανοί αξιωματούχοι δηλώνουν πλέον αποφασισμένοι να κινηθούν ταχύτερα για τη διασφάλιση εναλλακτικών πηγών.
Στο πλαίσιο αυτό, οι ΗΠΑ πιέζουν για τη θέσπιση μηχανισμού τιμολόγησης που θα προστατεύει τους δυτικούς εξορύκτες και διυλιστές σπάνιων γαιών από φθηνότερες κινεζικές εξαγωγές. Παράλληλα, η Ουάσινγκτον είχε επιδιώξει τη σύναψη διμερών συμφωνιών με επιμέρους κράτη-μέλη της ΕΕ, κίνηση που προκάλεσε αντίδραση από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η οποία ζήτησε ενιαία στάση. Τελικά, οι ευρωπαϊκές πρωτεύουσες έδωσαν στην Επιτροπή εντολή να διαπραγματευτεί συνολική συμφωνία.
Οι πυλώνες της ευρωπαϊκής πρότασης
Παρά τον σκεπτικισμό ορισμένων αξιωματούχων ως προς το κατά πόσο μπορεί να επιτευχθεί μια ουσιαστική συμφωνία σε σύντομο χρονικό διάστημα, η ευρωπαϊκή πρόταση δείχνει ότι οι συνομιλίες βρίσκονται σε εξέλιξη και ότι υπάρχουν περιθώρια σύγκλισης. Μεταξύ άλλων, το μνημόνιο προβλέπει τη δυνατότητα δημιουργίας στρατηγικών αποθεμάτων κρίσιμων ορυκτών, ιδέα που ευθυγραμμίζεται με τις προτεραιότητες του Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος ανακοίνωσε τη Δευτέρα τη δημιουργία αποθεματικού ύψους 12 δισ. δολαρίων για την προστασία των αμερικανικών βιομηχανιών από αιφνίδιες ελλείψεις.
Οι βασικοί πυλώνες της πρότασης της ΕΕ περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, τη συνεργασία για την ασφάλεια των αλυσίδων εφοδιασμού, την εμβάθυνση της βιομηχανικής και οικονομικής ολοκλήρωσης μέσω κοινών έργων, την εξαίρεση αμοιβαίων εξαγωγικών περιορισμών σε κρίσιμες πρώτες ύλες, τη συνεργασία στην έρευνα και την καινοτομία σε όλη την αλυσίδα αξίας, την ανταλλαγή πληροφοριών και τη διαφάνεια της αγοράς, καθώς και τον συντονισμό σε περιορισμούς εξαγωγών που εφαρμόζονται σε τρίτες χώρες.
