Αρχαιολόγοι στη βόρεια Ισπανία έφεραν στο φως τα ανθρώπινα λείψανα μιας απομονωμένης μεσαιωνικής κοινότητας που έζησε για αιώνες κάτω από τη γη. Τα ευρήματα αποκαλύπτουν μια κοινωνία αποκομμένη από τον υπόλοιπο κόσμο, η οποία αντιμετώπιζε ασθένειες, ενδογαμία και βίαιες συγκρούσεις.
Η ανακάλυψη έγινε στο Las Gobas, ένα σύμπλεγμα φυσικών σπηλαίων που χρησιμοποιήθηκαν ως καταφύγιο από μια τρωγλοδυτική κοινότητα μεταξύ του 7ου και του 11ου αιώνα. Οι πρόσφατες αρχαιολογικές έρευνες έφεραν στο φως τα οστά δεκάδων ανθρώπων, τα οποία αποκαλύπτουν τις δύσκολες συνθήκες ζωής που επικρατούσαν στην απομονωμένη αυτή κοινωνία.
Μια κοινότητα απομονωμένη για αιώνες
Σύμφωνα με μελέτη που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Science Advances, οι ανασκαφές αποκάλυψαν τα λείψανα 33 ατόμων, των οποίων τα οστά προσφέρουν σημαντικές πληροφορίες για την καθημερινότητα και την υγεία τους.
Οι γενετικές αναλύσεις έδειξαν ότι περίπου 63% των δειγμάτων παρουσίαζαν ενδείξεις ενδογαμίας, γεγονός που υποδηλώνει ότι τα μέλη της κοινότητας παντρεύονταν στενούς συγγενείς για πολλές γενιές. Οι ειδικοί εκτιμούν ότι η κοινωνία αυτή παρέμενε εξαιρετικά απομονωμένη και είχε ελάχιστη επαφή με άλλους πληθυσμούς.
Ο ερευνητής παλαιογενετικής και μοριακής αρχαιολογίας Ricardo Rodríguez Varela ανέφερε ότι τα ευρήματα δείχνουν πως η κοινότητα παρέμεινε σχετικά απομονωμένη για τουλάχιστον πέντεαιώνες. Όπως εξήγησε, οι γενετικές αναλύσεις έδειξαν χαμηλά επίπεδα καταγωγής από τη Βόρεια Αφρική και τη Μέση Ανατολή σε σύγκριση με άλλους μεσαιωνικούς πληθυσμούς της Ιβηρικής Χερσονήσου, ενώ δεν παρατηρήθηκε σημαντική αύξηση αυτών των στοιχείων μετά την ισλαμική κατάκτηση της περιοχής.
Ενδείξεις βίας μέσα στην κοινότητα
Πέρα από τα γενετικά στοιχεία, ορισμένα από τα οστά έφεραν τραύματα, όπως κατάγματα και διατρητικά σημάδια που πιθανότατα προκλήθηκαν από χτυπήματα με σπαθί.
Οι ερευνητές θεωρούν ότι τα ευρήματα αυτά δείχνουν πως συγκρούσεις και βίαια επεισόδια πιθανόν ήταν συχνά μέσα στην υπόγεια κοινότητα.
Αρχαίο DNA αποκαλύπτει την παρουσία ευλογιάς
Η ανάλυση των σκελετών αποκάλυψε επίσης ίχνη ευλογιάς, μιας από τις πιο καταστροφικές ασθένειες της μεσαιωνικής Ευρώπης.
Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι η κοινότητα πιθανότατα εκτέθηκε στον ιό μέσω μολυσμένου χοιρινού κρέατος, καθώς οι χοίροι αποτελούσαν βασική πηγή τροφής για τους κατοίκους των σπηλαίων. Σε μια τόσο απομονωμένη κοινωνία, με περιορισμένη γνώση της ιατρικής και χωρίς επαφή με τον έξω κόσμο, μια επιδημία μπορούσε να εξαπλωθεί εύκολα.
Ο Anders Götherström, βασικός συγγραφέας της μελέτης, δήλωσε ότι η αρχαιογονιδιωματική έρευνα επέτρεψε στους επιστήμονες να συγκεντρώσουν σημαντικές πληροφορίες για την ιστορία αυτής της κοινότητας. Όπως ανέφερε, μέχρι τον 10ο αιώνα η ευλογιά φαίνεται ότι είχε επηρεάσει την περιοχή, πιθανότατα μέσω εξάπλωσης στην Ευρώπη και όχι μέσω ισλαμικών διαδρομών, όπως είχε θεωρηθεί παλαιότερα για την είσοδο της νόσου στην Ιβηρική.
Γιατί εγκαταλείφθηκε το Las Gobas
Η υπόγεια κοινωνία του Las Gobas εγκαταλείφθηκε τελικά προς τα τέλη του 11ου αιώνα. Οι ακριβείς λόγοι παραμένουν ασαφείς, όμως οι ερευνητές εκτιμούν ότι μια σειρά παραγόντων συνέβαλαν στην παρακμή της.
Πιθανές αιτίες θεωρούνται οι ελλείψεις πόρων, οι επιδημίες ασθενειών και ενδεχομένως πιέσεις από εξωτερικούς παράγοντες, όπως εισβολές ή πολιτικές αλλαγές που σημειώθηκαν στην Ισπανία εκείνη την περίοδο.
Όταν το σημείο εγκαταλείφθηκε, το Las Gobas είχε ήδη μετατραπεί σε νεκρόπολη, με πολλούς νεκρούς να έχουν ταφεί μέσα στις ίδιες τις σπηλιές όπου κάποτε ζούσαν.
