Αντιμέτωπος με τη σοβαρότερη πολιτική κρίση της οκταετούς θητείας του στον πρωθυπουργικό θώκο της Ισπανίας βρίσκεται ο Πέδρο Σάντσεθ, καθώς μια σειρά σκανδάλων απειλεί ανοιχτά πλέον την παραμονή του στην εξουσία.
Νωρίτερα αυτή την εβδομάδα, η ισπανική αστυνομία πραγματοποίησε έφοδο στα γραφεία του κυβερνώντος κόμματος στη Μαδρίτη στο πλαίσιο έρευνας για υποθέσεις διαφθοράς που φέρονται να συνδέονται με το περιβάλλον του Σάντσεθ. Λίγες ημέρες νωρίτερα είχε απαγγελθεί κατηγορία σε έναν από τους στενότερους και σημαντικότερους συμμάχους του.
Τα γεγονότα αυτά προστίθενται σε μια μακρά αλυσίδα σκανδάλων και σοβαρών ποινικών υποθέσεων που αφορούν συνεργάτες και μέλη της οικογένειάς του, έχουν απλώσει ένα μαύρο πέπλο αμφισβήτησης πάνω από το κυβερνών κόμμα και ενισχύουν τις πιέσεις για πρόωρες εκλογές στη χώρα της Ιβηρικής.
Έφοδος στα γραφεία του Σοσιαλιστικού Κόμματος στη Μαδρίτη
Η τελευταία κρίση ξέσπασε όταν η αστυνομία πραγματοποίησε έφοδο στα κεντρικά γραφεία του Σοσιαλιστικού Κόμματος στη Μαδρίτη, στο πλαίσιο έρευνας για τη χρήση κομματικών πόρων σε εκστρατεία με στόχο την απαξίωση επικριτών της κυβέρνησης και προσώπων που είχαν προσφύγει δικαστικά εναντίον αυτής ή συμμάχων της. Κατά την επιχείρηση κατασχέθηκαν έγγραφα, ενώ μεταξύ των υπόπτων βρίσκεται και η Άνα Φουέντες, η οποία είναι υπεύθυνη για τα οικονομικά του κόμματος από το 2021.
Σύμφωνα με τη δικογραφία, κομματικά στελέχη φέρονται να κατέβαλαν δεκάδες χιλιάδες ευρώ σε άτομα που είχαν αναλάβει να δράσουν εναντίον δεξιών οργανώσεων, οι οποίες είχαν καταθέσει καταγγελίες κατά μελών της οικογένειας του Σάντσεθ. Οι ερευνητές εκτιμούν ότι χρησιμοποιήθηκαν εικονικά τιμολόγια, προκειμένου να αποκρυβούν οι πληρωμές.
Ο αρχηγός του συντηρητικού Λαϊκού Κόμματος, Αλμπέρτο Νούνιεθ Φεϊχόο, υποστήριξε ότι η κυβέρνηση βρίσκεται «στα τελευταία της» και κάλεσε τον Σάντσεθ να παραιτηθεί και να προκηρύξει πρόωρες εκλογές. «Πόσες ακόμη εφόδους; Πόσες ακόμη δωροδοκίες;» διερωτήθηκε.
Στο επίκεντρο ο πρώην πρωθυπουργός Θαπατέρο και η κρατική διάσωση των 53 εκατομμυρίων
Η υπόθεση που φαίνεται, ωστόσο, να προκαλεί τους μεγαλύτερους τριγμούς στην κυβέρνηση αφορά τον πρώην πρωθυπουργό Χοσέ Λουίς Ροδρίγκεθ Θαπατέρο, ο οποίος θεωρείται στενός πολιτικός σύμμαχος του Σάντσεθ. Ο δικαστής που έχει τον φάκελο στα χέρια του, υποψιάζεται ότι ο Θαπατέρο ηγήθηκε δικτύου που χρησιμοποίησε την πολιτική του επιρροή για να εξασφαλίσει κρατική διάσωση ύψους 53 εκατ. ευρώ για την αεροπορική εταιρεία «Plus Ultra» κατά τη διάρκεια της πανδημίας το 2021.
Οι αρχές εκτιμούν ότι ο Θαπατέρο έλαβε 2,6 εκατ. ευρώ μέσω διαφόρων εταιρειών, ορισμένες από τις οποίες συνδέονταν με επιχειρηματικό του εταίρο και άλλες με τις κόρες του. Οι ερευνητές υποστηρίζουν επίσης ότι το δίκτυο διατηρούσε δεσμούς τόσο με το καθεστώς του Νικολάς Μαδούρο στη Βενεζουέλα όσο και με την Κίνα. Ο ίδιος απορρίπτει όλες τις κατηγορίες και υποστηρίζει ότι ενήργησε πάντοτε νόμιμα.
Η υπόθεση περιπλέκει τη θέση του Σάντσεθ, καθώς ο Θαπατέρο έχει εξελιχθεί τα τελευταία χρόνια σε έναν από τους πιο στενούς πολιτικούς συμμάχους του. Έχει υπερασπιστεί δημόσια τις πολιτικές της κυβέρνησης και έχει συμβάλει στις επαφές με Καταλανούς και Βάσκους συμμάχους στο κοινοβούλιο. Παράλληλα, ο Σάντσεθ βρισκόταν στην εξουσία όταν εγκρίθηκε το πακέτο στήριξης της αεροπορικής εταιρείας, γεγονός που προκαλεί ερωτήματα για τον τρόπο λήψης της απόφασης.
Παρά τις πιέσεις, ο Σάντσεθ συνεχίζει να στηρίζει τον προκάτοχό του, εκφράζοντας «πλήρη σεβασμό στο τεκμήριο αθωότητας» του Θαπατέρο και δεσμευόμενος για πλήρη συνεργασία με τη Δικαιοσύνη.
Οι υποθέσεις των στενών συνεργατών Θερδάν και Άβαλος
Ωστόσο, τα προβλήματα της κυβέρνησης δεν περιορίζονται σε αυτή την υπόθεση. Πέρυσι, ο Σάντσεθ αναγκάστηκε να ζητήσει συγγνώμη όταν αποκαλύφθηκε ότι ο στενός του συνεργάτης και τρίτο τη τάξει στέλεχος του Σοσιαλιστικού Κόμματος, Σάντος Θερδάν, ερευνάται για πιθανή εμπλοκή σε σκάνδαλο δωροδοκιών που σχετίζεται με δημόσιες συμβάσεις. Ο ίδιος αρνείται τις κατηγορίες.
Στην ίδια υπόθεση ενεπλάκη και ο πρώην υπουργός Μεταφορών Χοσέ Λουίς Άβαλος, ο οποίος ήδη ερευνάται για δωροδοκίες σε υποθέσεις προμηθειών κατά την περίοδο της πανδημίας. Σύμφωνα με δημοσιεύματα, προέκυψαν επίσης στοιχεία ότι είχε πληρώσει γυναίκες για υπηρεσίες πορνείας, προκαλώντας περαιτέρω αμηχανία στο Σοσιαλιστικό Κόμμα.
Έρευνες που φτάνουν στην οικογένεια του πρωθυπουργού: Στο στόχαστρο η σύζυγος και ο αδερφός
Οι δυσκολίες δεν σταματούν εκεί. Μέλη της οικογένειας του Σάντσεθ βρίσκονται επίσης στο στόχαστρο της Δικαιοσύνης. Η σύζυγός του, Μπεγκόνια Γκόμεθ, τελεί υπό έρευνα από το 2024 για σειρά αδικημάτων, μεταξύ των οποίων υπεξαίρεση, άσκηση αθέμιτης επιρροής και ακατάλληλη χρήση δημόσιων πόρων.
Σύμφωνα με τις υποψίες των αρχών, αξιοποίησε τη θέση της ως σύζυγος του πρωθυπουργού για να προωθήσει ιδιωτικά συμφέροντα και να εξασφαλίσει θέση στο Πανεπιστήμιο Κομπλουτένσε της Μαδρίτης. Η ίδια απορρίπτει τις κατηγορίες, ωστόσο από τον Απρίλιο έχει ληφθεί απόφαση για την παραπομπή της σε δίκη.
Ο αδελφός του πρωθυπουργού, Νταβίντ Σάντσεθ, πρόκειται επίσης να δικαστεί για υποθέσεις άσκησης αθέμιτης επιρροής και κατάχρησης δημόσιου αξιώματος σχετικά με τον διορισμό του σε θέση στον μουσικό τομέα της πόλης Μπανταχόθ το 2017. Σε περίπτωση καταδίκης, αντιμετωπίζει ποινή φυλάκισης έως και τριών ετών.
Ο Σάντσεθ υποστηρίζει ότι οι υποθέσεις που αφορούν τη σύζυγο και τον αδελφό του αποτελούν μέρος πολιτικής εκστρατείας εναντίον της οικογένειάς του. Έχει χαρακτηρίσει τις κατηγορίες «ντροπιαστική φάρσα» και έχει αμφισβητήσει την ανεξαρτησία ορισμένων δικαστών στην Ισπανία.
Αναταράξεις υπάρχουν και στο δικαστικό σύστημα. Ο γενικός εισαγγελέας της Ισπανίας, Άλβαρο Γκαρθία Ορτίθ, ο οποίος διορίστηκε με τη στήριξη της κυβέρνησης, καταδικάστηκε για διαρροή εμπιστευτικών πληροφοριών σε υπόθεση που αφορούσε τον σύντροφο της περιφερειάρχη της Μαδρίτης, Ισαμπέλ Ντίαθ Αγιούσο. Μετά την καταδίκη του, του απαγορεύτηκε η άσκηση δημόσιου λειτουργήματος για δύο χρόνια.
Οι εκλογικές ήττες και η πίεση από τους συμμάχους
Παράλληλα με τις δικαστικές περιπέτειες, η πολιτική θέση του Σάντσεθ συνεχίζει να αποδυναμώνεται. Στις τέσσερις τελευταίες περιφερειακές εκλογικές αναμετρήσεις, οι Σοσιαλιστές ηττήθηκαν από το συντηρητικό Λαϊκό Κόμμα. Στην Ανδαλουσία, που κάποτε θεωρούνταν προπύργιο των Σοσιαλιστών, το κόμμα κατέγραψε το χειρότερο αποτέλεσμα στην ιστορία του. Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι εάν διεξάγονταν σήμερα εθνικές εκλογές, το Λαϊκό Κόμμα θα επικρατούσε και ενδεχομένως θα μπορούσε να σχηματίσει κυβέρνηση συνασπισμού με το δεξιό κόμμα Vox.
Παρά το δυσμενές κλίμα, ο Σάντσεθ αρνείται προς το παρόν να προκηρύξει πρόωρες εκλογές. Υποστηρίζει ότι η Ισπανία «χρειάζεται σταθερότητα» και ότι θα προσφύγει στις κάλπες μόνο εφόσον αυτό εξυπηρετεί «το γενικό συμφέρον των πολιτών».
Ωστόσο, ακόμη και μεταξύ των κυβερνητικών συμμάχων του εντείνεται η ανησυχία. Κόμματα που στηρίζουν την κυβέρνηση έχουν ήδη προειδοποιήσει ότι τυχόν αποδείξεις παράνομης χρηματοδότησης του Σοσιαλιστικού Κόμματος θα αποτελέσουν «κόκκινη γραμμή». Το Βασκικό Εθνικιστικό Κόμμα έχει επίσης προειδοποιήσει ότι θα είναι «πολύ δύσκολο» για τον Σάντσεθ να ολοκληρώσει τη θητεία του έως το 2027.
Για την ώρα, εκτιμάται ότι δεν υπάρχει κοινοβουλευτική πλειοψηφία ικανή να ανατρέψει την κυβέρνηση μέσω πρότασης μομφής. Έτσι, η πολιτική τύχη του Ισπανού πρωθυπουργού θα εξαρτηθεί κυρίως από τις δικαστικές εξελίξεις και από τη δική του απόφαση για πρόωρες εκλογές. Ως τότε, ο Σάντσεθ θα επιχειρήσει, μέσω ελιγμών, να κερδίσει χρόνο, ελπίζοντας ότι η πολιτική και επικοινωνιακή θύελλα θα υποχωρήσει μέσα στην καλοκαιρινή ραστώνη.
