Στις 22 Ιουλίου 2024, ο Διαχειριστής Συστήματος Μεταφοράς Κύπρου (ΔΣΜΚ) έχει εκδώσει ανακοίνωση με την οποία καλούσε τους καταναλωτές να περιορίσουν την κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργεια, ώστε να αποτραπεί το ενδεχόμενο της εκτέλεσης εκ περιτροπής περικοπής ηλεκτρικής ενέργειας.

Στην περίπτωση που η έκκληση του ΔΣΜΚ προς τους καταναλωτές, αφορούσε το ενδεχόμενο πρόκλησης ανεπάρκειας στην παραγωγή και αδυναμίας ικανοποίησης της πολύ ψηλής ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας, ως αποτέλεσμα των ακραίων θερινών θερμοκρασιών ή βλαβών στο σύστημα παραγωγής, είναι αντιληπτό και υπό τις περιστάσεις δικαιολογημένο. Σημειώνεται σχετικά ότι τέτοιο συμβάν ανεπάρκειας προκλήθηκε το βράδυ στις 14 Αυγούστου 2024, όπου ο ΔΣΜΚ είχε υποχρεωθεί να εκτελέσει  εκ περιτροπής περικοπή ηλεκτρικής ενέργειας για σκοπούς ασφαλούς λειτουργίας του Ηλεκτρικού Συστήματος. Εάν όμως η απόρριψη καταναλωτικού φορτίου δεν αφορά ανεπάρκεια στην παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, αλλά προληπτική ενέργεια του ΔΣΜΚ για την περίπτωση ενδεχόμενης βλάβης που θα έθετε σε κίνδυνο την ασφάλεια του Ηλεκτρικού Συστήματος, είναι κάτι που χρήζει περαιτέρω τεχνοκρατικής ανάλυσης και σχολιασμού. Για το λόγο αυτό θα μελετηθούν πιθανά μέτρα που θα μπορούσε να λάβει ο ΔΣΜΚ, ώστε να αποτρέπεται η προληπτική απόρριψη φορτίου καταναλωτών για την περίπτωση έλευσης ενδεχόμενης σοβαρής  βλάβης στο Σύστημα Μεταφοράς σε συνδυασμό με υπερβολικά ψηλή ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας.   

Έξυπνη χρήση σχεδίων δράσης

Το Σύστημα Μεταφοράς με τη χρήση σχεδίων δράσης, που προβλέπουν τη διαχείριση της παραγωγής  και της ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας, καθίσταται «έξυπνο» και μπορεί να ανταποκρίνεται με ευφυΐα αλλά συνάμα και με ασφάλεια στην περίπτωση ακραίων και σπάνιων βλαβών, που προκαλούν συμβάντα υποσυχνότητας, υπερσυχνότητας, υπερφόρτωσης και βραχυκύκλωσης του Ηλεκτρικού Συστήματος. Με αυτό τον τρόπο αποφεύγονται, στο πλαίσιο μετρήσιμου ρίσκου, αχρείαστες και δαπανηρές αναβαθμίσεις του Συστήματος Μεταφοράς για την αντιμετώπιση ακραίων και σπάνιων βλαβών, που προκαλούνται  ταυτόχρονα με την παρουσία αιχμών ζήτησης στο Ηλεκτρικό Σύστημα.

Πέραν τούτων και πολύ σημαντικό !!!  Με την εφαρμογή αυτών των «έξυπνων» σχεδίων δράσης, πέραν της αποτροπής αχρείαστων και δαπανηρών αναβαθμίσεων, δεν χρειάζεται πλέον η «εύκολη» λύση της προληπτικής απόρριψης φορτίου καταναλωτών για την αντιμετώπιση ενδεχόμενης έλευσης βλαβών στο Ηλεκτρικό Σύστημα.  

Συμβάν Υποσυχνότητας

Στην περίπτωση απώλειας σημαντικής παραγωγής (πχ μεγάλης μονάδας στον Ηλεκτροπαραγωγό Σταθμό Βασιλικού) προκαλείται συμβάν υποσυχνότητας (πλεόνασμα ζήτησης), που αντιμετωπίζεται με την προσφορά της διαθέσιμης λειτουργικής εφεδρείας σε συνδυασμό με την απόρριψη φορτίου καταναλωτών (σχέδιο υποσυχνότητας). Διευκρινίζεται σχετικά ότι με τη χρήση πρόσθετης δαπανηρής λειτουργικής εφεδρείας θα μπορούσε να αποτρέπεται η απόρριψη φορτίου καταναλωτών, που όμως επιτρέπεται για σκοπούς εξοικονόμησης πόρων. Συνεπώς, στην περίπτωση σοβαρών συμβάντων υποσυχνότητας (πχ απώλεια μεγάλης μονάδας στον Ηλεκτροπαραγωγό Σταθμό Βασιλικού), γίνεται χρήση «έξυπνου» σχεδίου υποσυχνότητας που επιτρέπει την απόρριψη φορτίου καταναλωτών.

Συμβάν Υπερσυχνότητας

Στη σπάνια περίπτωση απώλειας τμήματος του Συστήματος Μεταφοράς που έχει ως αποτέλεσμα την απόρριψη σημαντικού ποσοστού ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας, προκαλείται συμβάν υπερσυχνότητας (πλεόνασμα παραγωγής). Αυτό το ακραίο και σπάνιο συμβάν θα μπορούσε να αντιμετωπιστεί «έξυπνα» από τον ΔΣΜΚ, όπως στην περίπτωση της «έξυπνης» αντιμετώπισης των συμβάντων υποσυχνότητας, με την εκπόνηση κατάλληλου σχεδίου υπερσυχνότητας. Αυτό το σχέδιο θα μπορούσε, στην περίπτωση σπανίων και ακραίων συμβάντων υπερσυχνότητας, να απορρίπτει/μειώνει αυτόματα παραγωγή (πχ αποσύνδεση μεγάλων μονάδων παραγωγής), ώστε να επέρχεται η εξισορρόπηση της παραγωγής και της ζήτησης με την αποκατάσταση της συχνότητας και κατ΄ επέκταση της ευστάθειας του Ηλεκτρικού Συστήματος. Με αυτό τον τρόπο δεν θα υπάρχει πλέον η ανάγκη, ο ΔΣΜΚ να υποχρεώνεται  προχωρεί στην τακτική της προληπτικής απόρριψης φορτίου καταναλωτών για την αντιμετώπιση πιθανής έλευσης τέτοιων ακραίων και σπάνιων συμβάντων (πχ η περίπτωση ενδεχόμενης απώλειας/βλάβης βασικών διπλών κυκλωμάτων γραμμών μεταφοράς κατά τις περιόδους αιχμών ζήτησης του Ηλεκτρικού Συστήματος).

Συμβάν Υπερφόρτωσης

Στην περίπτωση απώλειας ενός κυκλώματος, ιδιαίτερα στην περίπτωση διπλών κυκλωμάτων, θα μπορούσε -κάτω από συγκεκριμένες συνθήκες φόρτωσης- να προκληθεί υπερφόρτωση του άλλου κυκλώματος με αποτέλεσμα την απώλεια ολόκληρου του διπλού κυκλώματος. Για την αποτροπή αυτού του ενδεχόμενου, που θα μπορούσε να οδηγήσει στην πρόκληση σοβαρού συμβάντος υπερσυχνότητας με αρνητικές επιπτώσεις στην ασφαλή λειτουργία του Ηλεκτρικού Συστήματος (βλέπε πιο πάνω), ο ΔΣΜΚ θα μπορούσε να αναπτύξει «έξυπνο» σχέδιο υπερφόρτωσης, που ταυτόχρονα με την απώλεια του ενός κυκλώματος να προχωρά στην αυτόματη απόρριψη φορτίου καταναλωτών με στόχο την ασφαλή αποφόρτωση του κυκλώματος  που θα παραμείνει σε λειτουργία. Με αυτό τον τρόπο δεν θα υπάρχει πλέον η ανάγκη, ο ΔΣΜΚ να υποχρεώνεται  προχωρεί στην τακτική της προληπτικής απόρριψης φορτίου καταναλωτών για την αντιμετώπιση πιθανής έλευσης βλάβης κυκλώματος που θα προκαλούσε υπερφόρτωση βασικών κυκλωμάτων  μεταφοράς κατά τις περιόδους αιχμών του Ηλεκτρικού Συστήματος.

Συμπερασματικά, η ανακοίνωση του Διαχειριστή Συστήματος Μεταφοράς Κύπρου επισημαίνει την ανάγκη περιορισμού της κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας προκειμένου να αποφευχθούν εκ περιτροπής περικοπές ηλεκτρικού ρεύματος, ειδικά κατά την περίοδο ακραίων θερμοκρασιών ή βλαβών στο σύστημα παραγωγής. Η προληπτική απόρριψη φορτίου καταναλωτών, αν δεν σχετίζεται με ανεπάρκεια στην παραγωγή ηλεκτρισμού, απαιτεί περαιτέρω ανάλυση και αξιολόγηση. Η εφαρμογή «έξυπνων» σχεδίων δράσης στο Σύστημα Μεταφοράς από τον ΔΣΜΚ αναδεικνύει τη δυνατότητα βέλτιστης και αποτελεσματικής διαχείρισης της παραγωγής και της ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας, μειώνοντας την ανάγκη για δαπανηρές αναβαθμίσεις και προστατεύοντας τους καταναλωτές από αχρείαστες περικοπές. Με την ανάπτυξη και εφαρμογή αυτών των «έξυπνων» σχεδίων, ο ΔΣΜΚ μπορεί να διασφαλίσει τη σταθερότητα και την ασφάλεια του Ηλεκτρικού Συστήματος, αποφεύγοντας την προληπτική απόρριψη φορτίου καταναλωτών για την αντιμετώπιση ενδεχόμενης έλευσης ακραίων και σπάνιων βλαβών.

Υστερόγραφο: Όσον αφορά τις βλάβες βραχυκύκλωσης στο Σύστημα Μεταφοράς και το συσχετισμό τους με την ανάγκη για αναβαθμίσεις εξοπλισμού μεταφοράς και προληπτική απόρριψη φορτίου καταναλωτών, λόγω της έκτασης και της πολυπλοκότητας του θέματος, θα ασχοληθούμε στο πλαίσιο άλλου άρθρου.

* Ηλεκτρολόγος Μηχανικός με πολυετή πείρα στη λειτουργία του ηλεκτρικού συστήματος