Το Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου ολοκληρώνει με μεγάλη επιτυχία την τετραετή συμμετοχή του στο διεθνές Πρόγραμμα “Interfaces” (2016-2020). Με τη γενναιόδωρη υποστήριξη του προγράμματος Δημιουργική Ευρώπη, το “Interfaces” συνένωσε εννέα διαφορετικούς εταίρους από οχτώ ευρωπαϊκές χώρες, με βασικό στόχο την προσέλκυση νέων ακροατηρίων κάθε ηλικίας και του κοινού τα οποία δεν έχουν ακόμα έρθει σε επαφή με τη μουσική της εποχής μας.

Αξίζει να σημειωθεί ότι μόνο 15 αιτήσεις είχαν χρηματοδοτηθεί στον συγκεκριμένο κύκλο για το 2016 . Το δίκτυο “INTERFACES” N°: 570364-CREA-1-2016-1-EL-CULT-COOP2, είχε χρηματοδοτηθεί με 1.864.755,84 ευρώ. Το Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου είναι ο μόνος κυπριακός οργανισμός που έχει λάβει χρηματοδότηση στο συγκεκριμένο πρόγραμμα.

 

 

Συντονιστής των δράσεων του προγράμματος που αφορούν την Κύπρο είναι ο συνθέτης και ακαδημαϊκός Δρ. Εύης Σαμμούτης, Αναπληρωτής Καθηγητής Σύνθεσης και Διευθυντής του στούντιο ηλεκτρονικής μουσικής στο Ithaca College στην Νέα Υόρκη και Εξωτερικός Ερευνητικός Συνεργάτης στο Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου. Ανάδοχος φορέας του προγράμματος είναι η Στέγη Ιδρύματος Ωνάση.

 Εκτός από το Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου και τη Στέγη Ιδρύματος Ωνάση, σημαντικοί και φημισμένοι πολιτιστικοί φορείς, ερευνητικά κέντρα, πανεπιστήμια και μουσικά σύνολα απαρτίζουν το δίκτυο. Συγκεκριμένα, από το Ηνωμένο Βασίλειο συμμετείχε το De Montfort University, από τη Γερμανία το ίδρυμα ZKM, από την Γαλλία το Ινστιτούτο IRCAM, από το Βέλγιο  το σύνολο σύγχρονης μουσικής Ictus και ο ερευνητικός οργανισμός Q-O2, από την Ρουμανία το ίδρυμα CREMAC και από την Αυστρία το ενόργανο σύνολο Klangforum Wien. Σε συνέντευξη του στον «Φ» ο συνθέτης και ακαδημαϊκός Δρ Εύης Σαμμούτης, δήλωσε πως οι εταίροι συνεργάστηκαν πραγματοποιώντας ένα ευρύ φάσμα δράσεων που ανατρέπουν τις παραδοσιακές συνθήκες ακρόασης.

-Το Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου προσφέρει την εμπειρία της σύγχρονης μουσικής μέσω του διεθνούς project  «Interfaces». Ποιος είναι ο στόχος του project;

Το Interfaces είναι ένα διεθνές, διεπιστημονικό και διαθεματικό πρόγραμμα που κύριο στόχο έχει να εμπνεύσει όσο το δυνατό περισσότερους ανθρώπους όλων των ηλικιών να βιώσουν τη σύγχρονη μουσική και την τέχνη του ήχου, ενσωματώνοντας την ευρωπαϊκή μουσική κληρονομιά σε νεοσύστατα ιδιώματα και περιβάλλοντα. Το δίκτυο Interfaces βασίζεται στην συνεργασία καλλιτεχνικών εταίρων από διάφορες ευρωπαϊκές χώρες με εμπειρία και τεχνογνωσία σε ένα ευρύ φάσμα δραστηριοτήτων (εκτέλεση, εκπαίδευση, χρήση πολυμέσων, ηλεκτροακουστική μουσική κτλ.) με παράλληλο στόχο την έρευνα δημιουργίας καινοτόμων καλλιτεχνικών στρατηγικών προσέλκυσης κοινού που θα φέρει τη μουσική της εποχής μας σε ένα εκτεταμένο νέο κοινό ακροατών.

 Το συγκεκριμένο τετραετές πρόγραμμα περιλάμβανε την διοργάνωση εκδηλώσεων σε εναλλακτικούς και καινοτόμους χώρους, πρωτότυπες εκπαιδευτικές δράσεις, διεθνείς συναντήσεις και ανταλλαγές καλλιτεχνών μεταξύ πολλών άλλων. Το πρόγραμμα δημιούργησε ένα τεράστιο φάσμα πρωτότυπου έργου – συναυλίες, συνθέσεις, διαλέξεις, έρευνες, εκπαιδευτικές προτάσεις – που παρουσιάστηκαν στο διεθνές κοινό, σε ζωντανές εκδηλώσεις ή μέσω της ιστοσελίδας www.interfacesnetwork.eu   καθώς και στην ειδικά διαμορφωμένη σελίδα του Ευρωπαϊκού Πανεπιστημίου Κύπρου http://Interfaces.euc.ac.cy   

– Ποία ήταν η συμβολή του Ευρωπαϊκού Πανεπιστημίου στο πρόγραμμα; Ποιες δράσεις ανέλαβε;

Το Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου είχε την επιμέλεια αρκετών δράσεων οι οποίες ήταν βασισμένες στους βασικούς πυλώνες του προγράμματος, δηλαδή καλλιτεχνικές και εκπαιδευτικές δράσεις υπό μορφή συναυλιών, μουσικών παρεμβάσεων και ηχητικών εγκαταστάσεων, φιλοξενία διεθνών καλλιτεχνών στην Κύπρο και ανταλλαγή τεχνογνωσίας, διοργάνωση εργαστηρίων και σεμιναρίων για παιδιά και ενήλικες, δημιουργία προσβάσιμων διαδικτυακών μαθημάτων, ανάθεση και δημιουργία νέων τεχνολογιών και λογισμικού μεταξύ άλλων.

Μία από τις δράσεις, το Living Museums project είχε ήδη υλοποιηθεί σε διαφορετική μορφή το 2014. Στο πρόγραμμα συμμετείχε μία πλειάδα καθηγητών από το Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου και είναι λόγω του ταλέντου τους και της βοήθειας τους που καταφέραμε να υλοποιήσουμε το πρόγραμμα με επιτυχία.

Συγκεκριμένα το Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου είχε την κεντρική επιμέλεια των δράσεων Living Museums (Ζωντανά Μουσεία), Urban Music boxes and troubadours (Αστικά μουσικά κουτιά και τροβαδούροι), Young Performers Repertoire (Ρεπερτόριο νέων εκτελεστών), Introduction to New Music (MOOC) (Διαδικτυακό Μάθημα Εισαγωγής στην Σύγχρονη Μουσική), Residencies for electronic music artists (Πρόγραμμα φιλοξενίας καλλιτεχνών ηλεκτρονικής μουσικής).  

Living Museums: Στα πλαίσια αυτού του πρότζεκτ, διοργανώσαμε μία σειρά από συναυλίες σε διάφορους χώρους μουσείων και γκαλερί στην Κύπρο (π.χ. Κυπριακό Μουσείο, Πινακοθήκη Ιδρύματος Λεβέντη, Πολιτιστικό ίδρυμα Τράπεζας Κύπρου),  καθώς επίσης και ακουστικές παρεμβάσεις με απώτερο στόχο να αναδείξουμε την σχέση μεταξύ των συλλογών που απαρτίζουν τα μουσεία και το πρόγραμμα της κάθε συναυλίας. Βασική μας επιδίωξη επίσης ήταν η αναμόρφωση του τρόπου με τον οποίο οι επισκέπτες βιώνουν τις μουσειακές συλλογές δημιουργώντας μια αντιστικτική σχέση μεταξύ παράδοσης και νεωτερισμού, μεταξύ μουσειακών αντικειμένων και μοντέρνας μουσικής, μεταξύ του τι κάποιος βιώνει οπτικά και ακουστικά.

Urban Music boxes and troubadours: Οι περισσότερες εκδηλώσεις κλασικής μουσικής πραγματοποιούνται σε αίθουσες συναυλιών ή ειδικούς χώρους που έχουν σχεδιαστεί και διαμορφωθεί ειδικά για το σκοπό αυτό. Αυτοί οι χώροι, ως συμβολικές απεικονίσεις της υψηλής κουλτούρας και ίσως παραδοσιακά ακόμα και ταξικών διαφορών, πολλές φορές προκαλούν αισθήματα φόβου και ενδοιασμού (λανθασμένα μεν, αλλά κατανοητά δε), τα οποία απωθούν συγκεκριμένες ομάδες συμπολιτών μας από το να παρευρεθούν σε εκδηλώσεις, ίσως ακόμα δημιουργώντας και σύνδρομο κατωτερότητας. Ο βασικός στόχος αυτής της δράσης ήταν η δημιουργία εκδηλώσεων που να απευθύνονται σε πληθυσμιακές ομάδες που συνήθως δεν αντιπροσωπεύονται καθόλου σε εκδηλώσεις Σύγχρονης Μουσικής, όπως μετανάστες που ζουν σε ακριτικές περιοχές της αστικής Λευκωσίας και μικρά παιδιά.

European University Cyprus Residencies: Συνολικά προσφέραμε 12 ευκαιρίες φιλοξενίας καλλιτεχνών στη Λευκωσία. Κατόπιν προκήρυξης διεθνούς διαγωνισμού που προσέλκυσε σημαντικό ενδιαφέρον διεθνώς, επιλέξαμε 2 συνθέτες τον Ιούλιο το 2017, 8 για τον Ιούλιο του 2018 και 2 συνθέτες που επέστρεψαν τον Ιούλιο του 2019 για να συνεχίσουν τα πρότζεκτς που ξεκίνησαν στην Κύπρο. Όλοι οι συνθέτες έμειναν στην Λευκωσία για ένα μήνα αφού καλύψαμε την διαμονή τους εξολοκλήρου. Είχαμε εξαιρετικά αξιόλογες εκδηλώσεις σαν αποτέλεσμα, ενδεικτικά να αναφέρω ένα από τα πρότζεκτς μίας από τις συνθέτριες η οποία ηχογραφούσε ήχους από το κατεχόμενο μέρος της Λευκωσίας και τους έστελνε ζωντανά με ασύρματη σύνδεση σε ηχεία στο ελεύθερο τμήμα και αντίστροφα. Η διάβαση της από το σημείο ελέγχου στην οδό Λήδρας από το ένα τμήμα της Λευκωσίας στο άλλο σχεδόν κάθε 10 λεπτά προκάλεσε υποψίες στις κατοχικές αρχές και ήταν ένα από τα πιο καλά παραδείγματα του πώς η τέχνη και η αντίληψη τους μπορούν να αποτελέσουν σημεία αναφοράς για τον καθένα μας να επανεξετάσει τον ρόλο του στην κοινωνία και να αναθεωρήσει ακόμα πολιτικές ή κοινωνικές απόψεις.

Young Performers Repertoire: Υπάρχει μια αδιαμφισβήτητη έλλειψη επαρκούς ρεπερτορίου Σύγχρονης Μουσικής για παιδιά ηλικίας 6-10 ετών και αυτή η δραστηριότητα έθεσε ως κύριο στόχο να βοηθήσει να δημιουργηθούν νέες συνθέσεις, γραμμένες ειδικά για παιδιά. Ενώ υπάρχουν αρκετές μουσικές σπουδές για νέους από συνθέτες ακόμα και στην αρχή του 20ου αιώνα, από το δεύτερο μισό του αιώνα και μετά υπάρχει ένα εμφανές και μεγάλο χάσμα μεταξύ της μουσικής την οποία τα μικρά παιδιά μαθαίνουν στο σχολείο ή στο ωδείο και της μουσικής η οποία δημιουργείται σήμερα από τους συνθέτες της εποχής μας. Για αυτό τον σκοπό λοιπόν, αναθέσαμε σε οκτώ νέους διεθνείς συνθέτες σε συνεργασία με την Στέγη Ιδρύματος Ωνάση και το σύνολο Klangforum Wien την σύνθεση έργων μεταξύ 5 και 8 λεπτών, ενώ παράλληλα προκηρύξαμε και ένα διεθνές διαγωνισμό για να αναδείξουμε σημαντικά υφιστάμενα έργα, με τον στόχο τα έργα αυτά να προστεθούν στο υπάρχον ρεπερτόριο που ήδη διδάσκεται σε σχολές μουσικής ή στα μουσικά μαθήματα των σχολείων. Για αυτό ακριβώς τον λόγο, όλα τα έργα είναι δημοσιευμένα και κατοχυρωμένα κατόπιν συμφωνίας με όλους τους συνθέτες με την άδεια Creative Commons (CC BY-NC-ND 4.0), έτσι ώστε να μπορούν όλοι να έχουν δωρεάν πρόσβαση σε όλες τις παρτιτούρες.

Ως Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου, ήταν σημαντικό να αποδείξουμε τη δέσμευση μας στις βασικές αρχές εκπαίδευσης, της στήριξης νέων απ’ όλες τις ηλικίες και την κοινωνική ευθύνη που διακατέχει το ήθος του οργανισμού, ειδικά σήμερα που το ταξικό χάσμα αμβλύνεται παγκοσμίως. Όλο το πρωτότυπο υλικό του προγράμματος λοιπόν ήταν σημαντικό να διατίθεται δωρεάν, ακριβώς για να δίνει την δυνατότητα πρόσβασης από όλους, ανεξαρτήτως οικονομικής δυνατότητας.  

Οι ίδιες αρχές προσιτότητας, προσβασιμότητας και δικαίου διέπουν και το πρόγραμμα μας Introduction to New Music MOOC: Από εκπαιδευτικής πλευράς συνειδητοποιήσαμε πολύ νωρίς την πραγματική ανάγκη για έναν ιστότοπο αφιερωμένο στην παροχή εκπαιδευτικού περιεχομένου για τη Σύγχρονη Μουσική, προσαρμοσμένο για μαθητές και προπτυχιακούς φοιτητές. Για αυτό τον λόγο δημιουργήσαμε το συγκεκριμένο Μαζικό Ελεύθερο Διαδικτυακό Μάθημα (Massive Open Online Course ή MOOC), παρέχοντας εύκολη και απλή πρόσβαση σε αρχειοθετημένο υλικό. Αυτό το μάθημα είναι μια σημαντική κληρονομιά του Interfaces, καθώς προσεγγίζει κοινό πέραν του στενού ευρωπαϊκού πλαισίου και επίσης θα παραμείνει σε λειτουργία και μετά την ολοκλήρωση του κύκλου του έργου.

Δωρεάν και προσβάσιμο για όλους το πρόγραμμα

-Μπορείτε να δώσετε περισσότερες πληροφορίες για το Μαζικό Ελεύθερο Διαδικτυακό Μάθημα; Χρειάζεται η φυσική παρουσία του ενδιαφερόμενου ή μπορεί κάποιος μπορεί να το παρακολουθήσει ηλεκτρονικά; Οι σπουδαστές θα πρέπει να καταβάλουν κάποια οικονομική συνδρομή για να έχουν πρόσβαση στο πρόγραμμα;

Κατ’ αρχάς να αναφέρω ότι το συγκεκριμένο Μαζικό Ελεύθερο Διαδικτυακό Μάθημα (Massive Open Online Course ή MOOC) καθώς και όλες οι εκδηλώσεις μας κατά τη διάρκεια αυτών των 4 ετών, είναι δωρεάν και μέσω του διαδικτύου είναι άμεσα προσβάσιμες σε όλους. Χωρίς οποιαδήποτε χρέωση, μπορεί κάποιος να παρακολουθήσει το ηλεκτρονικό μάθημα για τη Σύγχρονη Μουσική. Πρόκειται για ένα πολύτιμο εργαλείο μουσικής και καλλιτεχνικής παιδείας που απευθύνεται κυρίως σε προπτυχιακούς φοιτητές μουσικής (μουσικολογία, σύνθεση, μουσικά όργανα) καθώς και σε σπουδαστές ωδείων.

Το μάθημα όχι μόνο παρέχει ελεύθερη πρόσβαση και χρήση χωρίς να χρειάζεται οικονομική συνδρομή, αλλά ολόκληρο το περιεχόμενο και οι πηγές του είναι επίσης ελεύθερα προσβάσιμες στο Διαδίκτυο. Το μόνο που χρειάζεται κάποιος πραγματικά είναι μία απλή διαδικτυακή σύνδεση. Για να παρακολουθήσει κάποιος το μάθημα θα πρέπει να επισκεφθεί τον πιο κάτω σύνδεσμο: http://interfaces.euc.ac.cy/moodle, στη συνέχεια, να δημιουργήσει έναν νέο λογαριασμό με το ηλεκτρονικό του ταχυδρομείο και κωδικό πρόσβασης. Αφού γίνουν αυτά, θα αποσταλεί στην ηλεκτρονική του διεύθυνση ένας σύνδεσμος με τον οποίο θα μπορεί να επιβεβαιώσει τη συμμετοχή του.

Το κοινό ανακάλυψε τον πλούτο της τέχνης του ήχου

Διαλύθηκε το τείχος μεταξύ του κοινού και της μοντέρνας μουσικής

-Πώς γεννήθηκε η ιδέα του project και της ενσωμάτωσης του Ευρωπαϊκού Πανεπιστημίου Κύπρου στο δίκτυο;

Πολύ συχνά το κοινό έχει πολύ μικρό βαθμό έκθεσης σε καινοτόμες και επαναστατικές πρακτικές, λόγω της τυποποιημένης μουσικής επαφής και εμπειριών που είχε είτε μέσω του σχολείου είτε διά των μέσων ενημέρωσης. Αυτή η βασική διαπίστωση είναι που μας ενέπνευσε όλους στο να συνεργαστούμε, με κύρια αρχή των δράσεών μας τον πειραματισμό με διάφορες μεθόδους προσέλκυσης του κοινού, διαλύοντας το τείχος μεταξύ του ακροατηρίου και μοντέρνας μουσικής και βοηθώντας το κοινό να ανακαλύψει τον πλούτο της τέχνης του ήχου. Το γεγονός ότι το δίκτυο των εταίρων στο πρόγραμμα έχει μία ευρεία γεωγραφική κατανομή, βοήθησε σε μεγάλο βαθμό, καθώς μπορέσαμε να δοκιμάσουμε όλοι μας διάφορες πρακτικές και να ανταλλάξουμε ιδέες και στρατηγικές. Παράλληλα, οι εταίροι μας εμπνεύστηκαν από τις πρακτικές μας, αλλά αντί να αντιγράψουν το περιεχόμενο, καθρέφτισαν περισσότερο τις στρατηγικές και τις μεθόδους μας, προσαρμόζοντας το περιεχόμενο στη δική τους κουλτούρα.

Για τη δική μας συμμετοχή στο πρόγραμμα συντέλεσαν δύο διαφορετικές δράσεις τις οποίες ηγήθηκα. Συγκεκριμένα, το 2014 είχα  την τύχη να οργανώσω ένα εντατικό Πρόγραμμα Μάθησης, στην κατηγορία Erasmus Intensive Program. Είχα σχεδιάσει τότε το μάθημα Living Museums: Collaborative Creation, Performance & Education Based on Museum Artefacts το οποίο χρηματοδοτήθηκε από το Ίδρυμα Διαχείρισης Ευρωπαϊκών Προγραμμάτων (ΙΔΕΠ) Διά Βίου Μάθησης της ΕΕ και περιελάβανε τη συμμετοχή καθηγητών και φοιτητών από το Τμήμα Τεχνών του Ευρωπαϊκού Πανεπιστημίου Κύπρου, του Βασιλικού Ωδείου της Χάγης και του Πανεπιστήμιο Hull σε συνεργασία με το Τμήμα Αρχαιοτήτων και το Κυπριακό Μουσείο.

Η τεράστια επιτυχία του συγκεκριμένου προγράμματος ήταν η αφετηρία για την συμμετοχή μας σαν Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου στο Interfaces. Σαν Καλλιτεχνικός διευθυντής επί σειρά ετών του Διεθνούς Φεστιβάλ Σύγχρονης Μουσικής του Ιδρύματος Τεχνών Φάρος, ενός από τους πιο σημαντικούς οργανισμούς, όχι μόνο της Κύπρου αλλά της νοτιοανατολικής Μεσογείου, είχα ήδη αναπτύξει σημαντική εμπειρία στην διαχείριση καινοτόμων καλλιτεχνικών δράσεων που αποδείχτηκε κρίσιμη για τη διαχείριση του Interfaces. Επί τη ευκαιρία, θα ήθελα να ευχαριστήσω θερμά το Ίδρυμα Τεχνών Φάρος, το Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου και τη Στέγη Ιδρύματος Ωνάση για τη στήριξη και την εμπιστοσύνη που μου έδειξαν. Μέσω του “Interfaces”  υπάρχει συνεργασία πανεπιστήμιων και μουσικών συνόλων με αποτέλεσμα να παράγουν πρωτότυπα εκπαιδευτικά προγράμματα.

-Πώς βοήθησε το Interfaces στην ανάπτυξη του ίδιου του Πανεπιστημίου και των φοιτητών;

Η τεχνογνωσία που αποκομίσαμε από το πρόγραμμα και οι διασυνδέσεις ήταν ζωτικής σημασίας για τον οργανισμό μας, καθώς μας βοήθησε να υλοποιήσουμε δραστηριότητες και δράσεις που δημιούργησαν μια ισχυρή συνοχή μεταξύ κοινωνικών, εκπαιδευτικών και καλλιτεχνικών στόχων. Καταφέραμε να πραγματοποιήσουμε πραγματικά διεθνή έργα και να δημιουργήσουμε δράσεις που έχουν βιώσιμες επιπτώσεις στην ανάπτυξη της καλλιτεχνικής ζωής στην Κύπρο.

Μέσω αυτού του πρόσφατα ανεπτυγμένου διεθνούς δικτύου και της υποστήριξης και της τεχνογνωσίας που αποκτήσαμε μέσω της συνεργασίας μας με τους εταίρους μας, καταφέραμε να εγκαθιδρύσουμε μια σειρά καλλιτεχνικών δράσεων που όχι μόνο ωφέλησαν ολόκληρη την τοπική κοινότητα αλλά έδωσαν και σε όλα τα πανεπιστημιακά  μέλη μας την ευκαιρία να συνεργαστούν ενδοτμηματικά με πιο δυναμικό τρόπο.

Το Interfaces μας έδωσε την κρίσιμη οικονομική ώθηση υλοποίησης των προτάσεων μας χωρίς το άγχος της πρόσθετης συγκέντρωσης χρημάτων και μας έδωσε επίσης κρίσιμη πρακτική εμπειρία στη διαχείριση έργων τέτοιου μεγάλου μεγέθους.