Οι καταναλωτές της ευρωζώνης εμφανίζονται πιο ευάλωτοι στις οικονομικές επιπτώσεις του πολέμου στο Ιράν, καθώς οι μνήμες από την ενεργειακή κρίση που προκάλεσε η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία φαίνεται να έχουν ενισχύσει την ευαισθησία τους απέναντι σε νέους γεωπολιτικούς κραδασμούς.
Σύμφωνα με έρευνα της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, η αναταραχή που προκάλεσε ο πόλεμος στο Ιράν οδήγησε τους καταναλωτές να αλλάξουν στάση πολύ ταχύτερα, γεγονός που μπορεί να σημαίνει ότι το οικονομικό πλήγμα θα είναι βαθύτερο και πιο άμεσο.
Η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία τον Φεβρουάριο του 2022 είχε προκαλέσει ισχυρή ενεργειακή κρίση και άνοδο του πληθωρισμού, από την οποία η Ευρώπη είχε σε μεγάλο βαθμό ανακάμψει. Ωστόσο, οι αεροπορικές επιθέσεις ΗΠΑ–Ισραήλ στις 28 Φεβρουαρίου άνοιξαν νέο μέτωπο με το Ιράν, προκαλώντας πρωτοφανείς διαταραχές στην ενεργειακή τροφοδοσία.
Οι ερευνητές της ΕΚΤ εξέτασαν κατά πόσο οι καταναλωτές της ευρωζώνης έχουν γίνει πιο ευαίσθητοι στις οικονομικές επιπτώσεις τέτοιων γεωπολιτικών κρίσεων. Το συμπέρασμα, σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν, είναι ότι η εμπειρία των προηγούμενων ετών έχει αφήσει ισχυρό αποτύπωμα στις αντιδράσεις τους.
Χρησιμοποιώντας την έρευνα Consumer Expectations Survey της ΕΚΤ, οικονομολόγοι της Τράπεζας, μεταξύ των οποίων ο Ολιβιέ Κοϊμπιόν, διαπίστωσαν ότι οι καταναλωτές αύξησαν άμεσα την προσοχή τους στις μεταβολές των τιμών μετά την έναρξη της σύγκρουσης στο Ιράν. Αυτό συνέβη παρότι ο πληθωρισμός βρισκόταν ακόμη κοντά στο 2%, δηλαδή στον στόχο της ΕΚΤ.
Σχεδόν οι μισοί συμμετέχοντες στην έρευνα δήλωσαν ότι παρακολουθούσαν στενά τις αλλαγές στις τιμές τον Μάρτιο του 2026. Το ποσοστό αυτό ήταν παρόμοιο με εκείνο του Ιανουαρίου 2023, όταν ο πληθωρισμός στην ευρωζώνη είχε φτάσει στο 8,6% και η ανησυχία των νοικοκυριών θα αναμενόταν να είναι πολύ υψηλότερη.
Δύο «τραύματα» που αλληλοενισχύονται
Οι ερευνητές της ΕΚΤ ανέφεραν σε ανάρτησή τους ότι τα στοιχεία δείχνουν πως οι καταναλωτές βιώνουν τον πόλεμο στο Ιράν ως μια πιθανή «διπλή πληγή». Το blog, όπως διευκρινίζεται, δεν εκφράζει απαραίτητα την επίσημη θέση της Τράπεζας.
Όπως σημείωσαν, οι δύο αυτές πληγές μπορεί να αλληλοενισχύονται και να επηρεάσουν τις προσδοκίες και τη συμπεριφορά των καταναλωτών τους επόμενους μήνες, καθώς οι συγκρούσεις και η αυξημένη μακροοικονομική αβεβαιότητα συνεχίζονται.
Οι οικονομολόγοι της ΕΚΤ υπογράμμισαν ότι τέτοιες μνήμες οικονομικής πίεσης μπορούν να αυξήσουν την ευαισθησία των καταναλωτών σε νέους κραδασμούς. Αυτό, όπως ανέφεραν, καθιστά πιο έντονα και πιο επίμονα τα σενάρια στασιμοπληθωρισμού, δηλαδή ταυτόχρονης ανόδου των τιμών και επιβράδυνσης της ανάπτυξης.
Η εξέλιξη αυτή μπορεί, σύμφωνα με την ανάλυση, να ενισχύσει περαιτέρω την αβεβαιότητα και τελικά να επηρεάσει τις καταναλωτικές δαπάνες, εφόσον τα νοικοκυριά περιορίσουν τις αγορές τους υπό τον φόβο νέας αύξησης τιμών ή επιδείνωσης των οικονομικών συνθηκών.
Οι τιμές του πετρελαίου, οι οποίες έχουν σημαντική επίδραση στον πληθωρισμό, έχουν υποχωρήσει λόγω προσδοκιών για ειρηνευτική συμφωνία. Ωστόσο, είχαν εκτιναχθεί πάνω από τα 120 δολάρια το βαρέλι τον Απρίλιο, εξαιτίας του πολέμου στο Ιράν.
Καθώς η ΕΚΤ επιχειρεί να διαχειριστεί τις οικονομικές επιπτώσεις της νέας κρίσης, θεωρείται σχεδόν βέβαιο ότι θα προχωρήσει σε αύξηση επιτοκίων στην επόμενη συνεδρίασή της.
