Της Ελευθερίας Κούρταλη
Αύξηση των επιτοκίων της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας κατά 50 μονάδες βάσης το καλοκαίρι του 2026 αναμένει πλέον η Deutsche Bank, αναθεωρώντας το προηγούμενο σενάριό της μετά το ενεργειακό σοκ και την αβεβαιότητα γύρω από τα Στενά του Ορμούζ.
Πριν από την επιδείνωση της ενεργειακής κρίσης, η γερμανική τράπεζα εκτιμούσε ότι η ΕΚΤ θα διατηρούσε τα επιτόκια στο 2% καθ’ όλη τη διάρκεια του 2026, επίπεδο που θεωρείται περίπου ουδέτερο, πριν προχωρήσει σε σταδιακές αυξήσεις από τα μέσα του 2027. Το προηγούμενο σενάριο προέβλεπε επιτόκια στο 2,75% έως το 2028, καθώς οι δημοσιονομικές δαπάνες για στρατηγική αυτονομία, η σύσφιξη της αγοράς εργασίας και οι γεωπολιτικές εντάσεις ενίσχυαν τους μεσοπρόθεσμους πληθωριστικούς κινδύνους.
Πλέον, η Deutsche Bank αναμένει αύξηση των επιτοκίων κατά 50 μονάδες βάσης στο 2,50% μέσα στο καλοκαίρι του 2026, δηλαδή στο ανώτερο όριο του ουδέτερου εύρους. Η κίνηση αυτή περιγράφεται ως «μετρημένη» σύσφιξη και ως μορφή προληπτικής διαχείρισης κινδύνου, με στόχο να σταλεί μήνυμα δέσμευσης στη σταθερότητα των τιμών χωρίς υπερβολική επιβάρυνση της ανάπτυξης.
Τα σενάρια της ΕΚΤ
Η πρόεδρος της ΕΚΤ, Κριστίν Λαγκάρντ, έχει περιγράψει τρεις βασικές αντιδράσεις της κεντρικής τράπεζας απέναντι σε ένα πληθωριστικό σοκ.
Εάν ο αντίκτυπος στον πληθωρισμό είναι μικρός και προσωρινός, η ΕΚΤ δεν αναμένεται να αντιδράσει. Εάν το σοκ είναι μεγάλο αλλά όχι ιδιαίτερα επίμονο, θα μπορούσε να προχωρήσει σε «μετρημένη» σύσφιξη. Αντίθετα, εάν το σοκ αποδειχθεί σημαντικό και παρατεταμένο, τότε θα μπορούσε να υπάρξει πιο έντονη ή επίμονη σύσφιξη της νομισματικής πολιτικής.
Με βάση την προβλεπόμενη κορύφωση του πληθωρισμού στο 3,7%, ένα σωρευτικό πληθωριστικό σοκ σχεδόν 2 ποσοστιαίων μονάδων την περίοδο 2026-2027 και τους κινδύνους επίμονης ανόδου των τιμών, η Deutsche Bank εκτιμά ότι η ΕΚΤ θα κινηθεί τελικά προς μια μετρημένη σύσφιξη, ακόμη και αν τα Στενά του Ορμούζ ανοίξουν σύντομα.
Στο βασικό της σενάριο, η γερμανική τράπεζα προβλέπει δύο αυξήσεις των 25 μονάδων βάσης, τον Ιούνιο και τον Σεπτέμβριο, χωρίς να αποκλείει δύο διαδοχικές αυξήσεις τον Ιούνιο και τον Ιούλιο.
Γιατί δεν βλέπει πιο επιθετική σύσφιξη
Παρά την αύξηση των πληθωριστικών πιέσεων, η Deutsche Bank θεωρεί ότι η ΕΚΤ θα περιοριστεί σε μετρημένη κίνηση, λόγω των κινδύνων επιβράδυνσης της οικονομικής ανάπτυξης.
Οι βασικοί παράγοντες που συγκρατούν τις εκτιμήσεις για πιο επιθετική σύσφιξη είναι η υποχώρηση της ζήτησης εργασίας, οι αυστηρότερες χρηματοοικονομικές συνθήκες και το ενδεχόμενο ελλείψεων καυσίμων.
Οι αυξήσεις των 50 μονάδων βάσης το καλοκαίρι του 2026 επιταχύνουν ουσιαστικά τη μέτρια σύσφιξη που είχε προβλέψει νωρίτερα η τράπεζα. Σε αντίθεση, όμως, με τις εκτιμήσεις της αγοράς, η Deutsche Bank βλέπει πλέον τα επιτόκια στην Ευρωζώνη να παραμένουν στο 2,50%.
Η δημοσιονομική εικόνα της Ευρωζώνης
Στη νέα πρόβλεψή της για τα επιτόκια της ΕΚΤ, η Deutsche Bank λαμβάνει υπόψη και την αλλαγή στη δημοσιονομική εικόνα της Ευρωζώνης.
Όπως επισημαίνει, η αγορά κρατικού χρέους της Ευρωζώνης παρουσίασε καλή εικόνα το 2025, με σύγκλιση στα spreads και στις αξιολογήσεις, με εξαίρεση τη Γαλλία και το Βέλγιο. Η εξέλιξη αυτή παραπέμπει σε πιο ομοιόμορφη και σταθερή αγορά ομολόγων.
Ωστόσο, οι προκλήσεις παραμένουν σημαντικές. Τα ελλείμματα και το χρέος εξακολουθούν να βρίσκονται πάνω από τα προ πανδημίας επίπεδα, ενώ αυξάνονται οι διαρθρωτικές ανάγκες για δαπάνες σε τομείς όπως η στρατηγική αυτονομία και η άμυνα.
Όσο περισσότερο διαρκεί το ενεργειακό σοκ, τόσο αυξάνεται και το κόστος του, μέσω μέτρων θωράκισης, χαμηλότερης ανάπτυξης και πρόσθετων δημοσιονομικών δαπανών.
Μέχρι στιγμής, τα μέτρα ενεργειακής θωράκισης παραμένουν περιορισμένα, με κόστος περίπου 0,3% του ΑΕΠ ετησίως, δηλαδή στο ένα δέκατο των επιπέδων του 2022, και χρηματοδοτούνται σε μεγάλο βαθμό από αποταμιεύσεις.
Οι πιέσεις, ωστόσο, αυξάνονται, με ορισμένα κράτη-μέλη να ζητούν χαλάρωση των δημοσιονομικών κανόνων της ΕΕ. Σύμφωνα με τη Deutsche Bank, για να συμβεί αυτό, μια ύφεση μπορεί να αποτελέσει προϋπόθεση.
Τα σενάρια για τα Στενά του Ορμούζ
Στο νέο βασικό της σενάριο, η Deutsche Bank υποθέτει ότι τα Στενά του Ορμούζ ανοίγουν έως τα τέλη Ιουνίου. Υπό αυτή την παραδοχή, το ενεργειακό σοκ αναμένεται να μειώσει την αύξηση του ΑΕΠ της Ευρωζώνης για το 2026 από 1,1% σε 0,5%.
Σε δυσμενές σενάριο, εάν τα Στενά παραμείνουν κλειστά έως το τέλος του καλοκαιριού, η ανάπτυξη του ΑΕΠ για το 2026 θα μπορούσε να υποχωρήσει στο μηδέν, σηματοδοτώντας πλήρη ύφεση.
Ο πληθωρισμός αναμένεται υψηλότερος, στο 3,5% το 2026, αλλά όχι απαραίτητα ισχυρότερος το 2027, λόγω της χαμηλότερης ανάπτυξης, με την πρόβλεψη για τον πληθωρισμό εκείνης της χρονιάς να διαμορφώνεται στο 2,5%.
Κατά συνέπεια, η χαμηλότερη ανάπτυξη μπορεί να δικαιολογήσει μετρημένη νομισματική σύσφιξη από την ΕΚΤ, παρά τον υψηλότερο πληθωρισμό.
Η Deutsche Bank σημειώνει ότι τα περιθώρια αβεβαιότητας γύρω από τις μακροοικονομικές προβλέψεις είναι ευρύτερα στο εναλλακτικό σενάριο. Ακόμη και αν τα Στενά του Ορμούζ ανοίξουν νωρίτερα, στις αρχές Ιουνίου, η πρόβλεψη για ανάπτυξη 0,5% το 2026 θα ισχύει σε μεγάλο βαθμό.
Σε αυτή την περίπτωση, η ανάπτυξη θα μπορούσε να βελτιωθεί από το τρίτο τρίμηνο αντί για το τέταρτο, ενισχύοντας την πρόβλεψη για το 2027 στα προπολεμικά επίπεδα του 1,3% ή ελαφρώς υψηλότερα.
Ωστόσο, σύμφωνα με τη γερμανική τράπεζα, η μετρημένη νομισματική σύσφιξη θα παρέμενε κατάλληλη ως εργαλείο διαχείρισης κινδύνου.
