Η ενδιάμεση συμφωνία μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν έχει περιορίσει ορισμένες από τις πιέσεις που δέχθηκε η παγκόσμια οικονομία, ωστόσο ένας νέος κίνδυνος αναδύεται: ένα ισχυρό φαινόμενο Ελ Νίνιο, το οποίο θα μπορούσε να προκαλέσει σωρευτικές απώλειες έως και 7 τρισ. δολάρια τα επόμενα χρόνια, σύμφωνα με ανάλυση της Citigroup.
Η αμερικανική τράπεζα εκτιμά ότι η παγκόσμια οικονομία έχει απορροφήσει την περίοδο κατά την οποία οι τιμές του πετρελαίου κινήθηκαν πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι. Η παγκόσμια ανάπτυξη, ωστόσο, υπολογίζεται πλέον στο 2,5%, έναντι 2,9% πριν από τη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή.
Η Citi προειδοποιεί ότι, ενώ ένα σοκ από την πλευρά της προσφοράς φαίνεται να υποχωρεί, ένα δεύτερο μπορεί να βρίσκεται προ των πυλών. Η Εθνική Υπηρεσία Ωκεανών και Ατμόσφαιρας των ΗΠΑ, NOAA, αποδίδει πιθανότητα άνω του 95% για εκδήλωση Ελ Νίνιο που θα διαρκέσει έως τον Μάρτιο του 2027.
Παράλληλα, η NOAA εκτιμά ότι υπάρχει πιθανότητα 63% το φαινόμενο να εξελιχθεί σε πολύ ισχυρό ή «σούπερ Ελ Νίνιο» έως το τέλος του έτους. Τέτοια επεισόδια συνδέονται ιστορικά με σοβαρές επιπτώσεις στη γεωργική παραγωγή, την ενέργεια, τις εφοδιαστικές αλυσίδες και την παραγωγικότητα της εργασίας.
Το Ελ Νίνιο αποτελεί τη θερμή φάση του κλιματικού συστήματος ENSO και συνήθως εμφανίζεται κάθε τρία έως πέντε χρόνια. Η έντασή του μπορεί να επηρεάσει τις θερμοκρασίες και τις βροχοπτώσεις σε μεγάλες περιοχές, από τις ΗΠΑ και τη Νότια Αμερική έως την Ασία, την Αυστραλία και τμήματα της Αφρικής.
Η Citi επισημαίνει ότι η φετινή αύξηση της θερμοκρασίας στον τροπικό Ειρηνικό κινείται με τον ταχύτερο ρυθμό από το 1943. Το Αυστραλιανό Γραφείο Μετεωρολογίας προβλέπει ότι η μέγιστη θέρμανση θα μπορούσε να ξεπεράσει τους 3 βαθμούς Κελσίου, πάνω από το προηγούμενο ιστορικό υψηλό.
Οι οικονομικές συνέπειες ενός ισχυρού Ελ Νίνιο δεν περιορίζονται στη διάρκεια του καιρικού φαινομένου. Μελέτη των Callahan και Mankin, την οποία επικαλείται η Citi, καταλήγει ότι η απώλεια οικονομικής παραγωγής μπορεί να παραμένει ορατή για τουλάχιστον πέντε χρόνια στις περισσότερες πληγείσες οικονομίες και έως 14 χρόνια στις σοβαρότερα επηρεαζόμενες χώρες.
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της τράπεζας, το Ελ Νίνιο του 1982-83 συνδέθηκε με σωρευτικές απώλειες παραγωγής περίπου 4,1 τρισ. δολαρίων. Το επεισόδιο του 1997-98 εκτιμάται ότι κόστισε περίπου 5,7 τρισ. δολάρια, ενώ εκείνο του 2015-16 περίπου 3,9 τρισ. δολάρια.
Σε βασικό σενάριο ισχυρού Ελ Νίνιο για την περίοδο 2026-27, οι σωρευτικές απώλειες σε ορίζοντα πέντε ετών θα μπορούσαν να φθάσουν τα 3 έως 3,5 τρισ. δολάρια. Σε περίπτωση «σούπερ Ελ Νίνιο», το κόστος ενδέχεται να αυξηθεί στα 5 έως 7 τρισ. δολάρια, ποσό που αντιστοιχεί σε 4,5%-6,4% του παγκόσμιου ΑΕΠ του 2026.
Η Citi σημειώνει ότι η κατάσταση μπορεί να αποδειχθεί πιο επικίνδυνη σε σχέση με προηγούμενα επεισόδια, καθώς οι θερμοκρασίες των ωκεανών βρίσκονται ήδη σε υψηλότερα επίπεδα λόγω της κλιματικής αλλαγής. Αυτό αυξάνει τον κίνδυνο για σοβαρές διαταραχές στις συγκομιδές, την υδροηλεκτρική παραγωγή, τις θαλάσσιες μεταφορές και τα δημόσια οικονομικά ευάλωτων χωρών.
Για την ευρωζώνη, η άμεση επίδραση εκτιμάται ότι μπορεί να είναι περιορισμένη, καθώς η Ευρώπη διαθέτει σημαντικό βαθμό διατροφικής αυτάρκειας. Ωστόσο, οι διεθνείς αυξήσεις στις τιμές τροφίμων θα μπορούσαν να μεταφερθούν στην ευρωπαϊκή αγορά μέσω του εμπορίου και των αυξημένων ενεργειακών δαπανών.
Η Citi προειδοποιεί ότι ένα νέο κύμα ανατιμήσεων στα τρόφιμα, ιδιαίτερα προς τα τέλη του 2026 ή στις αρχές του 2027, ενδέχεται να περιπλέξει τις αποφάσεις της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας. Η ΕΚΤ έχει επανειλημμένα επισημάνει ότι τα ακραία καιρικά φαινόμενα μπορούν να ενισχύσουν τον πληθωρισμό τροφίμων, γεγονός που θα μπορούσε να επηρεάσει τη μελλοντική πορεία των επιτοκίων.
Capital.gr, Της Ελευθερίας Κούρταλη
