Νέα εποχή στην κατάρτιση από 6 Απριλίου 2026
Δρ Κωνσταντίνος Ν. Φελλάς Πρόεδρος Διοικητικού Συμβουλίου της ΑνΑΔ
Μια ιστορική αλλαγή στον χώρο της επαγγελματικής κατάρτισης τίθεται σε εφαρμογή από τις 6 Απριλίου 2026, καθώς η Αρχή Ανάπτυξης Ανθρώπινου Δυναμικού Κύπρου (ΑνΑΔ) εντάσσει για πρώτη φορά τους αυτοτελώς εργαζόμενους σε όλα τα Σχέδιά της.
Οι αυτοτελώς εργαζόμενοι αποκτούν για πρώτη φορά τη δυνατότητα να συμμετέχουν στα Σχέδια της ΑνΑΔ με επιχορήγηση, όπως ακριβώς οι εργοδοτούμενοι. Πρόκειται για μια σημαντική εξέλιξη που ανοίγει νέες προοπτικές σε χιλιάδες επαγγελματίες σε όλη την Κύπρο. Η απόφαση αυτή ανατρέπει μια πολυετή εκκρεμότητα του συστήματος κατάρτισης και προσφέρει ισότιμη πρόσβαση σε έναν μεγάλο, μέχρι τώρα αποκλεισμένο, πληθυσμό εργαζομένων.
Ένα κενό που έκλεισε μετά από χρόνια
Η μη συμμετοχή των αυτοτελώς εργαζομένων στη σφαίρα δραστηριοτήτων της ΑνΑΔ είχε αναγνωριστεί ως μια από τις αδυναμίες του συστήματος. Χιλιάδες επαγγελματίες δεν είχαν πρόσβαση σε επιχορηγημένη κατάρτιση, παρά το γεγονός ότι αποτελούν βασικό κομμάτι και ζωντανό κύτταρο της κυπριακής οικονομίας.
Με την ψήφιση του περί Ανάπτυξης Ανθρώπινου Δυναμικού (Τροποποιητικό) Νόμου του 2026 και την έγκριση των περί Αρχής Ανάπτυξης Ανθρώπινου Δυναμικού (Τέλος Καταβλητέο από τους Εργοδότες και Αυτοτελώς Εργαζομένους) Κανονισμών του 2026, αυτό το κενό κλείνει οριστικά. Για πρώτη φορά, οι αυτοτελώς εργαζόμενοι εντάσσονται πλήρως στο σύστημα στήριξης της ΑνΑΔ. Η εφαρμογή είναι υποχρεωτική και καθολική. Το τέλος συμμετοχής καθορίζεται στο 0,5% επί των ασφαλιστέων αποδοχών, ποσό αντίστοιχο με αυτό που καταβάλλουν και οι εργοδότες για τους εργοδοτούμενούς τους. Η είσπραξη θα γίνεται από τις Υπηρεσίες Κοινωνικών Ασφαλίσεων, με την πληρωμή των εισφορών κοινωνικών ασφαλίσεων.
31.000 νέοι δικαιούχοι, τα επαγγέλματα που κυριαρχούν
Ο αριθμός των δικαιούχων φτάνει τους 31.000 αυτοτελώς εργαζόμενους, σύμφωνα με στοιχεία του 2024. Οι μεγαλύτερες επαγγελματικές κατηγορίες περιλαμβάνουν:
- Καταστηματάρχες (6.979 άτομα)
- Λογιστές, οικονομολόγους, δικηγόρους και άλλους ελεύθερους επαγγελματίες (3.452 άτομα)
- Ιατρούς, φαρμακοποιούς και άλλους επαγγελματίες υγείας (2.929 άτομα)
- Τεχνίτες (2.709 άτομα)
- Οικοδόμους και συναφή επαγγέλματα (2.389 άτομα).
Το ετήσιο τέλος που θα καταβάλλουν κυμαίνεται από €50 έως €160, ανάλογα με την επαγγελματική κατηγορία, με συνολική ετήσια συνεισφορά στο Ταμείο Ανάπτυξης Ανθρώπινου Δυναμικού, με βάση τις συνεισφορές τους στις ΥΚΑ κατά το 2024, που εκτιμάται στα €2,3 εκατομμύρια.
Πώς θα ενταχθούν οι αυτοτελώς εργαζόμενοι
Η διαδικασία είναι απλή και γίνεται μέσω της ηλεκτρονικής πύλης Ερμής. Ο κάθε ενδιαφερόμενος πρέπει:
- να εγγραφεί στο μητρώο της ΑνΑΔ ως φυσικό πρόσωπο, εφόσον δεν είναι ήδη εγγεγραμμένος
- να αποκτήσει, μέσω του συστήματος Ερμής, τον ρόλο «Αυτοτελώς εργαζόμενος».
Ο τρόπος υποβολής των αιτήσεων στο σύστημα Ερμής εξαρτάται από το αν το άτομο εργοδοτεί προσωπικό ή όχι. Σε περίπτωση που ο αυτοτελώς εργαζόμενος είναι και εργοδότης, υποβάλλει τις αιτήσεις για έγκριση προγραμμάτων κατάρτισης ή συμμετοχής σε προγράμματα κατάρτισης με τον ρόλο «Εργοδότη», ενώ ο αυτοτελώς εργαζόμενος ο οποίος δεν είναι εργοδότης υποβάλλει τις αιτήσεις με τον ρόλο «Αυτοτελώς εργαζόμενος».
Σε ποια προγράμματα αποκτούν πρόσβαση
Με την αλλαγή αυτή, οι αυτοτελώς εργαζόμενοι αποκτούν πρόσβαση σε όλα τα Σχέδια της ΑνΑΔ, μεταξύ των οποίων:
- Μονοεπιχειρησιακά Προγράμματα Κατάρτισης στην Κύπρο
- Μονοεπιχειρησιακά Προγράμματα Κατάρτισης στην Κύπρο (Κρατικές Ενισχύσεις)
- Μονοεπιχειρησιακά Προγράμματα στο Εξωτερικό
- Πολυεπιχειρησιακά Προγράμματα – Συνήθη
- Πολυεπιχειρησιακά Προγράμματα – Ζωτικής Σημασίας.
Οι επιχορηγήσεις που μπορούν να λάβουν οι αυτοτελώς εργαζόμενοι είναι οι ίδιες με τις επιχορηγήσεις για τους εργοδοτούμενους και είναι ιδιαίτερα σημαντικές:
- έως €20/ώρα για τα περισσότερα προγράμματα
- έως €100/ώρα στα προγράμματα Ζωτικής Σημασίας
- έως €8.400 για κατάρτιση στο εξωτερικό, καλύπτοντας δίδακτρα, μετακίνηση, διαμονή και κόστος προσωπικού.
Τι σημαίνει η αλλαγή για την Κύπρο
Η ένταξη των αυτοτελώς εργαζομένων δεν αποτελεί απλώς μια διοικητική διεύρυνση, είναι μια βαθιά μεταρρύθμιση με κοινωνικό και οικονομικό θετικό αντίχτυπο.
Οι αυτοτελώς εργαζόμενοι αποτελούν βασικό πυλώνα της κυπριακής οικονομίας. Η πρόσβασή τους στην επιχορηγημένη κατάρτιση αναμένεται να:
- ενισχύσει την ανταγωνιστικότητα μικρών επιχειρήσεων
- ενθαρρύνει την απόκτηση νέων γνώσεων και την υιοθέτηση νέων δεξιοτήτων
- ενισχύσει την ποιότητα υπηρεσιών σε κρίσιμους κλάδους
- αυξήσει τη συνολική συμμετοχή σε προγράμματα δια βίου μάθησης.
Η ΑνΑΔ καθιστά σαφές ότι στόχος της είναι η ισότιμη πρόσβαση στη γνώση και την ανάπτυξη, για όλες τις επιχειρήσεις και τους επαγγελματίες που συμβάλλουν στην οικονομική πρόοδο της χώρας, με τρόπο που μέχρι σήμερα δεν ήταν εφικτός.
Προϋποθέσεις, υποχρεώσεις και τι πρέπει να γνωρίζει ο ενδιαφερόμενος
Για να αξιοποιηθεί στην πράξη η νέα δυνατότητα, οι αυτοτελώς εργαζόμενοι θα χρειαστεί να είναι συνεπείς στις υποχρεώσεις που απορρέουν από το νέο πλαίσιο.
Κεντρικό σημείο είναι η καταβολή του τέλους 0,5% επί των ασφαλιστέων αποδοχών, το οποίο θα εισπράττεται από τις Υπηρεσίες Κοινωνικών Ασφαλίσεων μαζί με τις υπόλοιπες εισφορές. Η καταβολή του τέλους λειτουργεί ως «εισιτήριο» συμμετοχής στο σύστημα επιχορηγημένης κατάρτισης: ενισχύει το Ταμείο Ανάπτυξης Ανθρώπινου Δυναμικού και, ταυτόχρονα, κατοχυρώνει πρόσβαση σε σχέδια που μέχρι σήμερα θεωρούνταν προνόμιο των εργοδοτούμενων.
Στην πράξη, οι πιο χρήσιμες επισημάνσεις για έναν αυτοτελώς εργαζόμενο πριν ξεκινήσει είναι οι ακόλουθες:
- Να επιβεβαιώσει ότι είναι εγγεγραμμένος στο μητρώο της ΑνΑΔ και ότι τα στοιχεία του (ΑΦΜ/ταυτότητα, στοιχεία επικοινωνίας) είναι ενημερωμένα.
- Να εξασφαλίσει ότι έχει ενεργοποιήσει τον σωστό ρόλο στην πύλη Ερμής («Αυτοτελώς εργαζόμενος» ή/και «Εργοδότης», ανάλογα με την κάθε περίπτωση).
- Να υποβάλλει τις αιτήσεις για συμμετοχή σε προγράμματα κατάρτισης έγκαιρα, πριν από την έναρξη της κατάρτισης.
- Να ελέγχει τα ειδικά κριτήρια κάθε Σχεδίου.
Παραδείγματα: πώς μεταφράζεται η επιχορήγηση σε πραγματικό όφελος
Για πολλούς αυτοτελώς εργαζόμενους, η επιχορήγηση δεν είναι απλώς «μια έκπτωση» στο κόστος εκπαίδευσης, αλλά μια ευκαιρία να επενδύσουν σε δεξιότητες που δύσκολα θα χρηματοδοτούσαν μόνοι τους. Ένας λογιστής, για παράδειγμα, μπορεί να ενταχθεί σε πρόγραμμα πάνω σε ψηφιακά λογιστικά εργαλεία ή σε νέες φορολογικές/συμμορφωτικές απαιτήσεις, αναβαθμίζοντας τις υπηρεσίες του και κερδίζοντας χρόνο μέσω αυτοματισμών. Αντίστοιχα, ένας τεχνίτης μπορεί να καταρτιστεί σε νέες τεχνικές εγκαταστάσεων ή σε πρότυπα ασφάλειας, μειώνοντας λάθη, βελτιώνοντας την ποιότητα και αυξάνοντας την εμπιστοσύνη του πελάτη.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν και τα προγράμματα «Ζωτικής Σημασίας», όπου το ανώτατο ύψος επιχορήγησης ανά ώρα είναι πολλαπλάσιο. Σε κλάδους με έλλειψη εξειδικευμένου ανθρώπινου δυναμικού, τέτοιες δράσεις μπορούν να λειτουργήσουν ως επιταχυντής για την κάλυψη αναγκών της αγοράς. Παράλληλα, η δυνατότητα επιχορήγησης για κατάρτιση στο εξωτερικό, με κάλυψη διδάκτρων και εξόδων, μπορεί να στηρίξει αυτοτελώς εργαζόμενους που θέλουν να φέρουν στην Κύπρο τεχνογνωσία αιχμής, ιδίως σε τομείς όπως η υγεία, οι τεχνολογίες πληροφορικής, η πράσινη μετάβαση και οι σύγχρονες τεχνικές κατασκευών.
Προκλήσεις και επόμενα βήματα
Όπως σε κάθε μεγάλη μεταρρύθμιση, η επιτυχία θα κριθεί στην εφαρμογή της. Η ενημέρωση των δικαιούχων, η εξοικείωση με τις ηλεκτρονικές διαδικασίες και η σωστή καθοδήγηση στη συμπλήρωση αιτήσεων θα καθορίσουν το πόσο γρήγορα οι 31.000 αυτοτελώς εργαζόμενοι θα περάσουν από τη θεωρία στην πράξη. Παράλληλα, η αναμενόμενη αύξηση της ζήτησης ενδέχεται να ενισχύσει τον ανταγωνισμό μεταξύ φορέων κατάρτισης και να οδηγήσει σε μεγαλύτερη ποικιλία θεμάτων, καλύτερη ποιότητα και πιο στοχευμένες και αποτελεσματικές εκπαιδεύσεις.
Σε μια περίοδο που η αγορά εργασίας μεταβάλλεται συνεχώς και οι μικρές επιχειρήσεις καλούνται να εκσυγχρονιστούν, η πρόσβαση σε επιχορηγημένη κατάρτιση μπορεί να λειτουργήσει ως εργαλείο επιβίωσης και παραγωγικής ανάπτυξης. Με την ένταξη των αυτοτελώς εργαζομένων, η ΑνΑΔ διευρύνει ουσιαστικά τον κύκλο της δια βίου μάθησης στην Κύπρο και μετατρέπει μια χρόνια ανισότητα σε ευκαιρία: να αναβαθμιστούν δεξιότητες, να ενισχυθεί η παραγωγικότητα και να αποκτήσει η οικονομία ένα πιο ανθεκτικό ανθρώπινο δυναμικό.
FORBES CYPRUS
