UPDATE: Η συναυλία της Συμφωνικής Ορχήστρας Κύπρου Κυπροφωνία 1: ΕΡΓΑ ΚΥΠΡΙΩΝ ΣΥΝΘΕΤΩΝ την Παρασκευή 11 Νοεμβρίου στο Θέατρο Παλλάς δεν θα πραγματοποιηθεί λόγω του δημοσίου πένθους για τον θάνατο του Αρχιεπισκόπου. Σε περίπτωση αναβολής θα γίνει σχετική ενημέρωση.
Βήμα έκφρασης σε τέσσερις διακεκριμένους Κύπριους συνθέτες, τους Άγι Ιωαννίδη, Τάσο Στυλιανού, Άντη Σκορδή και Χριστίνα Αθηνοδώρου, δίνει η Συμφωνική Ορχήστρα Κύπρου στη συναυλία που πραγματοποιεί την Παρασκευή 11 Νοεμβρίου στη Λευκωσία.
Η ίδια η Χριστίνα Αθηνοδώρου θα διευθύνει κιόλας τη συναυλία, η οποία εντάσσεται στο πλαίσιο της προώθησης της σύγχρονης κυπριακής μουσικής δημιουργίας.
Η δουλειά των τεσσάρων συνθετών συνδέει το παρελθόν με τον παρόν και εκφράζει τις προσωπικές τους αναζητήσεις, πειραματισμούς και προβληματισμούς. Οι ιδιομορφίες των συνθέσεών τους από πλευράς έμπνευσης, μουσικής αισθητικής και τεχνικών σύνθεσης, παρουσιάζουν ένα πλούσιο και συναρπαστικό ακουστικό τοπίο για το κοινό. Το πρόγραμμα ολοκληρώνεται με το «Divertimento» για ορχήστρα εγχόρδων του Μπέλα Μπάρτοκ.
- Λευκωσία, Θέατρο Παλλάς, Παρασκευή 11 Νοεμβρίου, 8.30μ.μ. 22410181, cyso.org.cy
Πρόγραμμα
- Άγις Ιωαννίδης: Όρθρου βαθέος
- Τάσος Στυλιανού: Green Line
- Άντης Σκορδής: I…ZO (2η κίνηση)
- Χριστίνα Αθηνοδώρου: Γυμνά κλαδιά εγώ για ορχήστρα εγχόρδων (2006)
- Μπέλα Μπάρτοκ: Divertimento για ορχήστρα εγχόρδων, Sz. 113
Τα έργα
Το έργο «Όρθρου βαθέος» του Άγι Ιωαννίδη, που γράφτηκε το φθινόπωρο του 2012 προλογίζεται με ένα στίχο από το κατά Λουκάν Ευαγγέλιο: «Τῇ δὲ μιᾷ τῶν σαββάτων ὄρθρου βαθέος ἦλθον ἐπὶ τὸ μνῆμα φέρουσαι ἃ ἡτοίμασαν ἀρώματα…» Ήδη στην αρχή του έργου, η σκηνή φωτίζεται με το αμυδρό, άσπρο φως της αυγής. Σταδιακά, ξεκινώντας από τα βάθη, εξαφανίζεται το σκοτάδι. Το εκθαμβωτικό κορύφωμα ενισχύεται στην αιχμή του από θριαμβευτικές κωδωνοκρουσίες. Τώρα ακούεται ξεκάθαρα η αρχή του Πασχαλινού Βυζαντινού ύμνου Χριστός ανέστη, και το έργο οδηγείται σ’ ένα ενδοστρεφές, σεμνό, κατανυκτικό τέλος.
Το «Green Line» του Τάσου Στυλιανού έχει ως έμπνευση τον χορό των Κυπρίων, που ως σύμβολο σύνδεσης στο υποσυνείδητο του καθε αυτόχθονα Κύπριου, επιβιώνει είτε ως μελωδικό μοτίβο, ρυθμός, χρώμα, άρωμα, είτε ως ένας σιωπηλός, αλλά συνάμα, εκκωφαντικά ασταμάτητος παλμός. Η διάσπαση, ο διαχωρισμός και η υποδιαίρεση των στοιχείων του χορού απο οποιανδήποτε βιαιότητα, όπως αυτή που έγινε το 1974, μπορεί να στερήσει τον χορό αλλά ποτέ την ύπαρξή του. Συνάμα, κανένας μαρκαδόρος δεν είναι ικανός, είτε πράσινος είτε άλλου χρώματος, να χαράξει και να διαχωρίσει με μια γραμμή. Ο συνθέτης καλεί το ακροατήριο να αφουγκραστεί μέσα από το έργο του τις αμέτρητες υποδιαιρέσεις του Κυπριακού χορού όπως ο ίδιος τις αφουγκράζομαι όποτε διασχίζει τη λεγόμενη πράσινη γραμμή.
Το «I…ZO» του Άντη Σκορδή είναι εμπνευσμένο και βασισμένο σε μια προσέγγιση προς τη ζωή, δίνοντας την αίσθηση ότι η ζωή πάντα προχωρά προς μια κατεύθυνση στην οποία ποτέ δεν φτάνει… απλά αλλάζει κατεύθυνση. Το κομμάτι έχει δύο κινήσεις οι οποίες διαφέρουν στη συνολική προσέγγιση όσον αφορά την ενορχήστρωση και τα ηχοχρώματα. Με αυτό τον τρόπο, ο συνθέτης επιχειρεί να παρουσιάσει την ορχήστρα σαν ένα μηχανισμό ζωής ο οποίος λειτουργεί τόσο σε αυτόνομες μονάδες όσο και σαν σύνολο. Παρουσιάζεται μόνο η δεύτερη κίνηση του έργου, όπου εμβαθύνει στην έννοια του συνόλου σαν ένα μηχανισμό ζωής.
Το έργο «Naked Branches I» (Γυμνά Κλαδιά, Εγώ) για ορχήστρα εγχόρδων της Χριστίνας Αθηνοδώρου, γράφτηκε το 2006 και αντλεί έμπνευση από τη θέαση ενός απογυμνωμένου δέντρου, δίχως φύλλα, κατά τις βραδινές ώρες, με τα κλαδιά του να προσομοιάζουν σε χέρια υψωμένα σε αγωνιώδη προσευχή. Συνδεδεμένο με τις έννοιες της εγκατάλειψης αλλά και της αναγέννησης, το σύντομο σε διάρκεια έργο ξεδιπλώνεται σε μια σειρά «επεισοδίων» στα οποία είναι διακριτή η διαφορετική ποιότητα κίνησης. Ήχοι από ξύλο στα έγχορδα, κάμψεις του ήχου ως glissandi, με μικροτονικά βήματα ή με τη χαλάρωση των χορδών, είναι κάποια από τα τεχνικά στοιχεία τα οποία χρωματίζουν τον μουσικό καμβά και που σε συνδυασμό με τις αυξομειώσεις της ταχύτητας της μουσικής, δημιουργούν μια επιθυμητή ηχητική ελαστικότητα. Το έργο γράφτηκε κατόπιν παραγγελίας της Φιλαρμονικής Ορχήστρας Aldworth της Αγγλίας και παρουσιάστηκε το 2006 από την ίδια ορχήστρα υπό τη διεύθυνση της συνθέτριας.
Αποτίνοντας φόρο τιμής στο μπαρόκ κοντσέρτο γκρόσο, το «Divertimento για ορχήστρα εγχόρδων, Sz. 113» του Μπέλα Μπάρτοκ ιντριγκάρει με την ευρηματική εναλλαγή μεταξύ της πλήρους ορχήστρας εγχόρδων (tutti) και μιας μικρής ομάδας σολίστ (soli), και μας γοητεύει με τους ζωηρούς ουγγρικούς λαϊκούς ρυθμούς και τον πλούσιο καμβά τροπικών μελωδιών του. Μια στιβαρή πρώτη κίνηση φορτίζει την ατμόσφαιρα με τις αέναες εναλλαγές του μετρικού οπλισμού, φορτίζοντας διαρκώς τις φολκλορικές (τσιγγάνικες) μελωδίες και τους αντισυμβατικούς ρυθμούς.
Η μαέστρος
Η Χριστίνα Αθηνοδώρου (γεν. Πάφος, 1981), συνθέτρια με ενεργή παρουσία και δράση διεθνώς, αριθμεί στον κατάλογό της πάνω από εξήντα έργα, γραμμένα για όργανα, φωνές, ηλεκτρονικά, για όπερα και διαθεματικές δράσεις. Η μουσική της που έχει χαρακτηριστεί ως «ατμοσφαιρική, παράξενα συναρπαστική» από τον διεθνή τύπο, έχει παρουσιαστεί σε σημαντικά φεστιβάλ όπως Μπιενάλε Βενετίας, Aix-en-Provence, Grafenegg, Μέρες Σύγχρονης Μουσικής ISCM κ.α., από την Tonkünstler Αυστρίας, Εθνική Ορχήστρα της Île-de-France, Κρατική Ορχήστρα Αθηνών, Klangforum Wien, Ensemble Aleph κλπ. Έργα της έχουν ανατεθεί από τη Γαλλική Ραδιοφωνία, Ίδρυμα Ωνάση, La Monnaie/De Munt ενώ έχει φιλοξενηθεί ως συνθέτρια στα κέντρα CAMAC, Queen Elisabeth Music Chapel και Cité des Arts στο Παρίσι.
Είναι απόφοιτος της Ανώτατης Σχολής Μουσικής και Δραματικής Τέχνης Guildhall στο Λονδίνο, όπου σπούδασε σύνθεση αλλά και διεύθυνση ορχήστρας. Παρακολούθησε σειρά μαθημάτων στο Πανεπιστήμιο του Βορείου Τέξας, Κονσερβατόριο της Λυών, Ακαδημία Ensemble Modern και IRCAM. Κατέχει διδακτορικό τίτλο στη σύνθεση από το Πανεπιστήμιο του Λονδίνου, ενώ παράλληλα μελέτησε βυζαντινή μουσική. Ως μαέστρος έχει συνεργαστεί με ορχήστρες αλλά και με σύνολα σύγχρονης μουσικής, όπως Συμφωνική Ορχήστρα του Πόρτο, DissonArt, Jyväskylä Sinfonia και London Sinfonietta, μεταξύ άλλων. Είναι καλλιτέχνις- μέλος του δικτύου ΕΝΟΑ.
