Η σκηνοθέτις και υπεύθυνη επικοινωνίας του Διεθνούς Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Λεμεσού είναι πεπεισμένη πως το κοινό της Κύπρου ξέρει καλά πια την αξία του ντοκιμαντέρ, το οποίο καταφέρνει με ένα δημιουργικό τρόπο να αναδείξει μια διαφορετική πραγματικότητα του σύγχρονου κόσμου.
Τι θα δούμε στο 13ο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Λεμεσού; Το φεστιβάλ προβάλλει δημιουργικά ντοκιμαντέρ, όχι σε στυλ ρεπορτάζ ή απλής αναπαραγωγής κάποιων γεγονότων. Έχουν να κάνουν με κοινωνικά ζητήματα και ο κάθε δημιουργός τα προσεγγίζει σαν να πρόκειται για ταινίες μυθοπλασίας, με τη διαφορά πως πρόκειται για αληθινά γεγονότα. Αυτό στο οποίο διαφοροποιείται το φεστιβάλ φέτος, σε σχέση με προηγούμενες χρονιές, είναι πως οι περισσότερες από τις μισές ταινίες έχουν δημιουργηθεί από γυναίκες σκηνοθέτιδες. Κάτι που θεωρώ πολύ σημαντικό, γιατί δίνεται φωνή στη γυναίκα δημιουργό, η οποία προσεγγίζει με διαφορετικό τρόπο το κάθε θέμα.
Ποιο ξεχωρίζει από τα ντοκιμαντέρ που συμμετέχουν; Ένα από τα highlights του φεστιβάλ είναι η ταινία Faces Places, της φημισμένης Γαλλίδας σκηνοθέτιδας Agnès Varda, που θεωρείται μητέρα της γαλλικής νουβέλ βαγκ. Μαζί με τον νεαρό φωτογράφο και εικαστικό JR διασχίζουν τη γαλλική ύπαιθρο, μοιράζονται μια απροσδόκητη φιλία και αποθεώνουν τους απλούς ανθρώπους που συναντούν καθοδόν, μετατρέποντας τα φωτογραφικά τους πορτρέτα σε τεράστιες τοιχογραφίες. Το ντοκιμαντέρ ήταν υποψήφιο για Όσκαρ, ενώ απέσπασε τα βραβεία Golden Eye και Palme de Whiskers, στο περσινό Φεστιβάλ Καννών.
Το κοινό της Κύπρου έχει αλλάξει μέσα σε αυτά τα 13 χρόνια; Δεν πιστεύω πως είναι διαφορετικό από το κοινό μιας άλλης χώρας. Αυτό που έχει σημασία, όμως, σε όλες τις περιπτώσεις είναι η πρόσβαση που έχει αυτό το κοινό σε υλικό. Αν το κοινό στην Κύπρο πριν από 15 χρόνια δεν ήξερε τι είναι το δημιουργικό ντοκιμαντέρ, τώρα ξέρει και το περιμένει και θα πάει να το δει με μεγάλη χαρά. Συνειδητοποίησε ότι μπορεί να ενημερωθεί και με έναν εναλλακτικό τρόπο για ζητήματα, τα οποία τα συμβατικά ΜΜΕ δεν τα καλύπτουν σε αυτή την έκταση. Σίγουρα βοήθησαν και τα κοινωνικά δίκτυα προς αυτή την κατεύθυνση, καθώς ένας άνθρωπος σκεπτόμενος δεν θα αρκεστεί πια σε ένα ρεπορτάζ ή μια είδηση, αλλά θα την αμφισβητήσει, θα ψάξει άλλες πηγές, θα επαληθεύσει. Και τα ντοκιμαντέρ, αναδεικνύουν μια άλλη πραγματικότητα του σύγχρονου κόσμου, προσεγγίζοντας το κάθε θέμα σε πολύ μεγαλύτερο βάθος.
Ανάμεσά τους και το νέο σου ντοκιμαντέρ, Birth Days. Πώς εμπνεύστηκες το θέμα του; Αρχικά, είχα γνωρίσει κάποιες μαίες και με εντυπωσίασε το έργο τους. Μέσα σε όλη αυτή την ιατρική και τεχνολογική εξέλιξη, βλέπεις αυτές τις γυναίκες που δεν μιλούν με όρους ιατρικούς, να είναι φιγούρες σχεδόν μητρικές και να αντιμετωπίζουν την έγκυο ανθρώπινα. Πήγα την πρώτη φορά σε έναν τοκετό, με πολύ βασικό εξοπλισμό, για να δω πιλοτικά τι μπορώ να δω και πόσο κοντά μπορώ να πάω και αυτό που συνάντησα ήταν πραγματικά εντυπωσιακό. Έτσι, γεννήθηκε η ιδέα να κάνω το ντοκιμαντέρ για την εμπειρία της γέννας.
Σε επηρέασαν οι στατιστικές που δείχνουν ότι περισσότερες από τις μισές γυναίκες στην Κύπρο γεννάνε με καισαρική; Αυτή ήταν η αφετηρία μου. Γιατί το κάθε ντοκιμαντέρ ξεκινά από ένα γεγονός. Το ότι ενώ ο Π.Ο.Υ. συνιστά 10-15% ποσοστό καισαρικών και στην Κύπρο έχουμε 56%, με είχε προβληματίσει και άρχισα να το ψάχνω. Στην πορεία, όμως, αποφάσισα να επικεντρωθώ πιο πολύ στη γέννα ως εμπειρία, στο πόση δύναμη δίνει αλλά και παίρνει μια γυναίκα κατά τον φυσιολογικό τοκετό και στο ρόλο της μαίας που είναι πολύ σημαντικός ώστε να γίνει θετική αυτή η εμπειρία. Θεωρώ ότι είναι ενδυναμωτικό για τις γυναίκες που το βλέπουν, ακόμα κι αν δεν έχουν γεννήσει ποτέ, αν είναι πολύ μικρές ή έχουν ξεπεράσει τα 60. Γιατί η γέννα είναι μια εμπειρία που καταγράφεται. Μια πολύ γυναικεία ταινία, που όμως αφορά στον καθένα, γιατί ο τρόπος που γεννήθηκες, χαράζεται μέσα σου.
Ποια ήταν η μεγαλύτερη δυσκολία που αντιμετώπισες στην καταγραφή αυτών των εμπειριών; Στην αρχή είχα μια ανησυχία για το πώς θα παρουσιάσω έναν τοκετό, καθώς η γυναίκα εκείνη τη στιγμή είναι ευάλωτη και σε μια πολύ ευαίσθητη θέση. Πέρασα, λοιπόν, πολύ χρόνο μαζί με την κάθε κοπέλα πριν από τη γέννα, επενδύοντας στη σχέση μας πριν έρθει εκείνη η ώρα. Μια άλλη πρόκληση ήταν ότι όλες οι κοπέλες που παρακολούθησα με την κάμερα, μπήκαν αυθόρμητα σε τοκετό, οπότε ήμουν συνεχώς σε εγρήγορση. Κάτι που και για εμένα ήταν μια υπέρβαση, καθώς ήμουν συνηθισμένη να έχω τον απόλυτο έλεγχο στα πάντα. Έπρεπε, όμως, να ξεχάσω οτιδήποτε είχε να κάμει με πρόγραμμα και απλά να αφήσω τα πράγματα να γίνουν με το ρυθμό τους.
INFO: Το Διεθνές Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Λεμεσού πραγματοποιείται από την 1 μέχρι τις 8 Αυγούστου στο Κέντρο Ευαγόρα Λανίτη. Το ντοκιμαντέρ της Δανάης Στυλιανού Birth Days θα προβληθεί την Κυριακή, 5 Αυγούστου, στις 18:30. Είσοδος €2, Πληροφορίες στo τηλέφωνο 99517910 και στο www.filmfestival.com.cy
