Διεθνής έκθεση στη Μύκονο με κυπριακή συμμετοχή

 

Η έκθεση, που εμπνέεται από τη συλλογή του Αρχαιολογικού Μουσείου της Μυκόνου, άνοιξε στις 17 Μαΐου και θα διαρκέσει μέχρι τις 31 Οκτωβρίου. Η Χάρις Επαμεινώνδα δημιούργησε μια εγκατάσταση από τεχνουργήματα, που παραπέμπουν τόσο στον πλατωνικό όσο και στον σαρκικό έρωτα. Στον κήπο του μουσείου, η Μαρία Λοϊζίδου (στην κύρια φωτογραφία) έχει κρεμάσει ένα τεράστιο τομάρι υφασμένο στο χέρι από ένα πλέγμα από ανοξείδωτο ατσάλι, κατάλοιπο ενός όντος που είτε έχει κυνηγηθεί και γδαρθεί, ή έχει αποβάλλει το δέρμα του για να μπορέσει να ξαναζήσει.

Η έκθεση διοργανώνεται από τον οργανισμό ΝΕΟΝ και την Εφορεία Αρχαιοτήτων Κυκλάδων, σε επιμέλεια της Ελίνας Κουντούρη, διευθύντριας του ΝΕΟΝ και της Ιβόνα Μπλάζβικ, διευθύντριας της Whitechapel Gallery του Λονδίνου. Τα έργα συνυπάρχουν με τη μόνιμη αρχαιολογική συλλογή του Μουσείου και κάποια πρόσθετα τεχνουργήματα που έχουν επιλεγεί προσεκτικά από τους αρχαιολόγους της Εφορείας Αρχαιοτήτων Κυκλάδων. Μεταξύ αυτών και τρία αγγεία από τον Βόθρο της Καθάρσεως που μετά την ολοκλήρωση της συντήρησής τους επανατοποθετούνται στην έκθεση, αποκτώντας νέο περιεχόμενο με τη νέα μουσειογραφική προσέγγιση.

Ο τίτλος της έκθεσης αναφέρεται στο έργο Αλμπέρτο Τζιακομέτι «The Palace at 4 a.m.» (1932), μια μικρή γλυπτική σύνθεση από ξύλο, που δημιουργήθηκε ως μια σουρεαλιστική συνάντηση, ένα μυστηριώδες θέατρο που περιλαμβάνει τη δραματική συνάντηση ανάμεσα σε μια γυναίκα, ένα πουλί και μια σπονδυλική στήλη. Πάνω από αυτούς τους πρωταγωνιστές δεσπόζει μία τοτεμική οντότητα. Η σκηνή είναι ένα ανάκτορο πριν το ξημέρωμα, μια ώρα ονείρων, φαντασμάτων και μυστικών αναθέσεων.

 

Αυτή την αλλόκοτη σκηνή του αριστουργήματος του Τζιακομέτι αξιοποιεί η έκθεση για να επικαλεστεί τα πνεύματα, τις τελετές και τους μύθους που στοιχειώνουν τους αρχαιολογικούς χώρους, όπως η Δήλος. Τα αγάλματά της, τα αρχιτεκτονικά της θραύσματα, τα αγγεία και οι επιτύμβιες στήλες της που έχουν συλλεχθεί εδώ, χαρακτηρίζουν μια κοσμοπολίτικη κοινότητα που εξαφανίστηκε πριν από δύο χιλιετίες.

Όπως ακριβώς η Δήλος ένωσε κάποτε ανθρώπους από όλο το εύρος του αρχαίου κόσμου, η έκθεση «The Palace at 4 a.m.» περιλαμβάνει έναν παγκόσμιο κατάλογο 13 καλλιτεχνών. Παρουσιάζονται συνολικά 32 έργα, εκ των οποίων τα δύο αποτελούν νέες αναθέσεις του ΝΕΟΝ ειδικά για την έκθεση. Η αφήγηση ρέει ανάμεσα στους χώρους, επιδιώκοντας να αναδείξει τα κοινά στοιχεία που εκτείνονται σε διαφορετικές χιλιετίες, πολιτισμούς και ηπείρους.
 
Το έργο της Μαρίας Λοϊζίδου
Η Μαρία Λοϊζίδου κατασκευάζει τα λεπτεπίλεπτα, αιωρούμενα γλυπτά με ένα χειροποίητο υφαντό από ατσάλι και μεταλλική κλωστή. Η επαναληπτική κίνηση που περιλαμβάνεται στην κατασκευή αυτού του υλικού δίνει στο έργο της μια αίσθηση κίνησης, συνέχειας και τελετουργικότητας. Ενώ τους εξασφαλίζει αιώρηση (χρησιμοποιώντας γάντζους συνδεδεμένους σε μία μεταλλική δομή) και τα σμιλεύει, έχει στο νου της την αρχέγονη φόρμα ενός καταφυγίου.
 
Ο τίτλος του έργου, «Pelage», σημαίνει «γούνα, μαλλί ή έριο» και σηματοδοτεί το προστατευτικό στρώμα ανάμεσα στο δέρμα και τον κόσμο, ωστόσο το πλεκτό άκαμπτο μεταλλικό «δέρμα» των γλυπτών της Λοϊζίδου, που επιτρέπει στο φως να περάσει, υποδηλώνει ευθραυστότητα. Στο κέντρο του υπάρχει μια κηλίδα από κόκκινο, σε μία απόχρωση που περιγράφεται από την καλλιτέχνιδα ως «sanguine» (κόκκινο του αίματος), και υποδηλώνει τη ζωτική δύναμη του αίματος, η οποία σιγά-σιγά φθίνει. Τοποθετημένο στο προαύλιο, το Pelage βρίσκεται εκτεθειμένο στα στοιχεία της φύσης, το απρόβλεπτο των οποίων αντανακλάται στις επιτάφιες επιγραφές που είναι χαραγμένες στις μαρμάρινες επιτύμβιες στήλες οι οποίες καταγράφουν τους θανάτους των ανθρώπων από τη Δήλο.
 
Το έργο αμφισβητεί την εσφαλμένη διάκριση που γίνεται συχνά ανάμεσα στην τέχνη και τη χειροτεχνία. Το έργο της συνδυάζει και τα δύο, με έμφαση στο πώς παραδοσιακά γυναικείες μορφές οικιακής χειροτεχνίας, όπως η ύφανση, παρέχουν ένα ζωτικό σύνδεσμο με την κληρονομιά του παρελθόντος μας και συνεισφέρουν σε μία μοναδική σύγχρονη γλυπτική γλώσσα.

 

Το έργο της Χαράς Επαμεινώνδα

Περπατώντας ανάμεσα σε μία εγκατάσταση της Χάρης Επαμεινώνδα νιώθεις ότι εισέρχεσαι σε μια τρισδιάστατη νεκρή φύση, όπου τα αντικείμενα είναι πρωταγωνιστές. Αντλώντας έμπνευση από φωτογραφίες τοπίων και εσωτερικών χώρων που υπάρχουν στα βιβλία και τα περιοδικά του 20ου αιώνα, τα περιβάλλοντα, οι φωτογραφίες και οι ταινίες της Επαμεινώνδα εκτείνονται σε όλο το εύρος του υλικού πολιτισμού.
 
Η καλλιτέχνιδα, που έχει τη βάση της στο Βερολίνο, αντλεί επίσης έμπνευση από το έδαφος και τα αρχαία τεχνουργήματα της πατρίδας της, της Κύπρου. Εδώ τοποθετεί πλάι-πλάι σύγχρονα αντικείμενα που μιμούνται την αρχαιότητα και αναλαμβάνουν ένα απροσδόκητο ταξίδι στη γυναικεία σεξουαλικότητα: το αγαλματίδιο ενός αλόγου, ένα φίδι που τυλίγεται γύρω από τον κορμό και τους βραχίονες μιας γυμνής γυναίκας· οι σελίδες ενός βιβλίου που απεικονίζουν ένα αρχαιοελληνικό αγγείο στο οποίο μια γυναίκα ικανοποιείται όχι με ένα, αλλά με δύο ψεύτικους φαλλούς. Ο γυναικείος έρως που ξεπηδάει μέσα από αυτά τα αντικείμενα έρχεται σε αντίστιξη με την καθαρή γεωμετρία των τριών σφαιρών και των τριών πλατωνικών φορμών ενός κίονα και μιας σκάλας, βαμμένων με τρόπο που να μοιάζουν με μάρμαρο. Όπως ο Τζιακομέτι, ξεκλειδώνει το θεατρικό και σουρεαλιστικό δυναμικό των επίπλων του μουσείου. Η κολόνα είναι μια σκηνή για ένα άγαλμα που χειρονομεί· το μαύρο άλογο ξεπροβάλλει δραματικά πίσω από τα λευκά σκαλοπάτια, με φόντο τον ουρανό. Αυτή η εγκατάσταση είναι μια κομψή σύνθεση από σιλουέτα, χρώμα και γραμμή· συγχρόνως εντυπωσιακή και ποιητική.
 
Τα υπόλοιπα έργα
 
Σαν μια θεατρική αυλαία, η μνημειώδης διακοσμητική κουρτίνα του Ντούρο Ολόβου (νέα ανάθεση από τον ΝΕΟΝ για την έκθεση) συνδυάζει πολυποίκιλτα υφάσματα από το βόρειο και το νότιο ημισφαίριο και λειτουργεί ως πρελούδιο της έκθεσης. Η Σιμόν Φατάλ παρουσιάζει τα κεραμικά της, που παραπέμπουν σε χαϊκού και φέρνουν στο νου ερείπια της κλασικής εποχής και μορφές τεράτων, ενώ η Ρένα Παπασπύρου μετασχηματίζει με μαγικό τρόπο σύγχρονα απορρίμματα σε αρχαιολογικά θραύσματα. O Ίαν Λο επεμβαίνει στις προθήκες με τα καθαγιασμένα τεχνουργήματα, με αναθηματικές φιγούρες οι οποίες ενσωματώνουν την τέφρα των νεκρών.

Στην κεντρική αίθουσα, η Παλόμα Βάργκα Βάις ρίπτει μια όμορφα σμιλεμένη στοχαστική θηλυκή φιγούρα από τον ουρανό• αιωρείται κρεμάμενη από μια κουρτίνα που ανακαλεί το μπαρόκ. Κάτω από αυτήν βρίσκονται δυο δυναμικά, εκφραστικά κεραμικά που φέρνουν στο νου τη σύνδεση τοπίου και ενδιαιτήματος, έργα της διάσημης Αμερικανίδας γλύπτρας Λίντα Μπένγκλις. Το έργο του Τζιακομέτι ζωντανεύει στην ταινία της Ντάρια Μάρτιν «In the Palace», όπου η δημιουργός αναδομεί το μικροσκοπικό γλυπτό ως ένα σκηνικό σε φυσικό μέγεθος για μια ομάδα performer που επιτελούν στάσεις και χειρονομίες της avant garde. Ένας σπειροειδής χάρτης από θραύσματα της Στεφανίας Στρούζα (νέα ανάθεση από τον ΝΕΟΝ για την έκθεση) παραπέμπει στις περιπλανήσεις της Λητούς -της ερωμένης του Δία- στα νησιά του Αιγαίου, συνθέτοντας ένα βωμό αφιερωμένο στις θηλυκές θεότητες.

Σε μια άλλη πτέρυγα του μουσείου, τα επιβλητικά πορσελάνινα αγγεία του Μπαρτελεμί Τογκό επενδύονται με λεπτές στρώσεις για να παρουσιάσουν τη θανατηφόρο εικονογραφία του ιού στην αφρικανική κοινωνία. Απέναντί τους κρέμονται αυτοπροσωπογραφίες της Ζόχρα Οπόκου τυπωμένες σε υφάσματα από την Γκάνα, με τη εικόνα της να μεταμορφώνεται από στοιχεία της χλωρίδας που την περιβάλλει. Εκεί όπου το μουσείο γίνεται ο τόπος απόσυρσης για τα αγγεία της αρχαιότητας, ο Πετρίτ Χαλιλάι δίνει ξανά ζωή σε θραύσματα κεραμικών και τα μεταμορφώνει σε πουλιά για τα οποία έχει κατασκευάσει δυο φωλιές. Σε ένα άλλο σημείο έχει εγκαταστήσει τον πιο θανάσιμο εχθρό των συντηρητών μουσείων – έναν τεράστιο σκώρο που κρέμεται από το ταβάνι του μουσείου, μια μεταφορά για αυτούς που αποκαλύπτουν τον εαυτό τους μόνο υπό την προστασία της νύχτας.

 

Πηγή: philenews