Έργα τέχνης στο θέατρο του ΘΟΚ απαιτούν οι καλλιτέχνες

Οι εικαστικοί Μαρία Λοϊζίδου και Νίκος Κουρούσιης ζητούν την εφαρμογή του νόμου του 1% για έργα τέχνης σε δημόσια κτήρια. 
 
Την προκήρυξη δημόσιου διαγωνισμού για εμπλουτισμό του κτηρίου του θεάτρου του ΘΟΚ με έργα τέχνης, σύμφωνα με τις πρόνοιες του νόμου του 1%, ζητούν οι καλλιτέχνες Μαρία Λοϊζίδου και Νίκος Κουρούσιης, με επιστολή που έστειλαν μέσω του δικηγόρου τους Αχιλλέα Δημητριάδη προς τον Θεατρικό Οργανισμό Κύπρου.

 

«Σας καλούμε όπως, εντός 20 ημερών από σήμερα, εξετάσετε το όλο θέμα και προκηρύξετε σχετικό διαγωνισμό, έτσι ώστε να εκπληρώσετε τις υποχρεώσεις του ΘΟΚ που πηγάζουν από τον Νόμο», αναφέρεται στην επιστολή που ο δικηγόρος των δυο καλλιτεχνών απέστειλε στις 20 Μαΐου στον Θεατρικό Οργανισμό Κύπρου και την πρόεδρο του ΔΣ Αντιγόνη Παπαφιλίππου. Όπως επισημαίνει ο κ. Δημητριάδης, σύμφωνα με πληροφόρηση από τον Γενικό Ελεγκτή, το συνολικό κόστος ανέγερσης του κτηρίου ανήλθε στο ποσό των €20.532.000. Άρα, σύμφωνα με τον νόμο, ο ΘΟΚ θα έπρεπε να προκηρύξει διαγωνισμό για εμπλουτισμό του κτηρίου με έργα τέχνης αξίας €205.320. Στην επιστολή του προς τον ΘΟΚ ο δικηγόρος των εικαστικών σημειώνει ότι «τα δικαιώματα των πελατών, περιλαμβανομένου του δικαιώματος λήψης δικαστικών μέτρων επιφυλάσσονται πλήρως».

 

Ο Αχιλλέας Δημητριάδης σχολίασε στον «Φ» ότι την ευθύνη για την εφαρμογή της νομοθεσίας έχει το υπουργείο Παιδείας, το οποίο μεταξύ άλλων έχει υποχρέωση να τηρεί μητρώο δημόσιων κτηρίων και μητρώο έργων τέχνης. «Τον έλεγχο της εφαρμογής του νόμου από το υπουργείο Παιδείας έχει ο Γενικός Ελεγκτής. Πέραν από την ευθύνη του να εξετάσει τη λειτουργία και επικαιροποίηση των μητρώων αυτών, πιστεύω ότι έχει και υποχρέωση, όταν γίνονται προϋπολογισμοί για νέα κτήρια, να εξετάζει κατά πόσον περιλαμβάνονται σε αυτούς το 1% για την τέχνη».

 

Σε παλαιότερη δήλωση του στον «Φ», ο Γενικός Ελεγκτής Οδυσσέας Μιχαηλίδης είχε αναφέρει ότι το θέμα αυτό δεν είναι αρμοδιότητα της υπηρεσίας του. «Εμείς ελέγχουμε αν υπάρχουν απώλειες δημοσίου χρήματος», υποστήριξε, και παρέπεμψε τους καλλιτέχνες στην Επίτροπο Διοικήσεως. Ωστόσο, ο Αχιλλέας Δημητριάδης υποστηρίζει πως «ο Γενικός Ελεγκτής έχει υποχρέωση να ελέγχει τον προϋπολογισμό των κτηρίων και κατά πόσον το 1% του κόστους δαπανάται για την τέχνη, σύμφωνα με τον κανονισμό. Αν το 1% δαπανάται για την αγορά άλλων πραγμάτων, αυτό συνιστά κατάχρηση δημοσίου χρήματος και χρήζει έρευνας από τον Γενικό Ελεγκτή», διευκρινίζει. 

 

Το Διοικητικό Συμβούλιο του ΘΟΚ, όπως πληροφορούμαστε, θα εξετάσει το θέμα στην επόμενη συνεδρία του την ερχόμενη Τρίτη 4 Ιουνίου.

 

Η εικαστικός Μαρία Λοϊζίδου υποστηρίζει ότι αποφάσισαν να κάνουν αρχή από τον ΘΟΚ, επειδή το θέατρό του είναι ο πλέον επισκέψιμος χώρος και ο πιο κοντινός στην τέχνη. «Η μη εφαρμογή του νόμου επηρεάζει όλους τους πολίτες. Οι μόνοι χώροι οι οποίοι επιτρέπουν την επιμόρφωση του κοινού, είναι οι δημόσιοι χώροι, επομένως η απουσία έργων τέχνης είναι επιζήμια για την καλλιτεχνική παιδεία των πολιτών και εις βάρος του πολιτισμού μας. Επίσης, η εν λόγω νομοθεσία είναι και ένα μέτρο στήριξης της καλλιτεχνικής δημιουργίας», σχολίασε.

Ο Νίκος Κουρούσιης, ένας από τους πρωτεργάτης για την προώθηση της νομοθεσίας του 1%, μας είπε πως, όταν ξεκίνησαν αυτό τον αγώνα από το 1972, ο στόχος ήταν διπλός: «Να ενισχυθεί το καλλιτεχνικό δυναμικό του τόπου μέσα από τη δημιουργία έργων τέχνης για δημόσιους χώρους, αλλά και να δοθεί η ευκαιρία στο κοινό να έρχεται σε επαφή με έργα τέχνης στην καθημερινότητά του. Κερδίσαμε αυτόν το θεσμό, ο οποίος υπήρχε στη Γαλλία και σε άλλες χώρες εδώ και χρόνια. Στη Ρώμη και σε άλλες πόλεις, όπου περπατήσεις οι δημόσιοι χώροι είναι γεμάτοι γλυπτά. Το κράτος στην Κύπρο παρανομεί, και δεν είναι δική μας δουλειά να βρούμε ποιο τμήμα δεν κάνει καλά τη δουλειά του και δεν εφαρμόζει τον νόμο. Όταν ένας πολίτης παρανομεί, τον βάζουν φυλακή. Όταν το κράτος παρανομεί τι γίνεται; Ο πολιτισμός είναι ένα όπλο για μας. Επίσης, ένας καλλιτέχνης που κάνει ένα έργο δίνει δουλειά σε πολλούς άλλους, όπως τεχνίτες και ανθρώπους που δουλεύουν σε εκδοτικούς οίκους, γκαλερί, μουσεία, τυπογραφεία. Στηρίζονται και άλλοι επαγγλεματίες από την παραγωγή των έργων εκτός από τους ίδιους τους καλλιτέχνες».

 

 

Την προσπάθεια για την εφαρμογή της νομοθεσίας του 1% που ψηφίστηκε το 1992, ξεκίνησε ο  Σύνδεσμος Εικαστικών Καλλιτεχνών Κύπρου. Σύμφωνα με την έρευνά του, περισσότερα από 63 κτήρια του δημοσίου δεν έχουν εμπλουτιστεί με έργα τέχνης, ενώ πάνω από δύο εκατ. ευρώ θα πρέπει να δοθούν για έργα τέχνης.  

 

«Σε κάθε δημόσιο κτήριο, ο φορέας που το χρησιμοποιεί είναι υποχρεωμένος να τοποθετήσει έργα τέχνης και να αναλάβει τη διεκπεραίωση της διαδικασίας επιλογής τους», δήλωσε το 2017 ο υπουργός Παιδείας Κώστας Καδής, απαντώντας σε σχετική ερώτηση που έθεσε στη Βουλή ο βουλευτής του Κινήματος Οικολόγων Γιώργος Περδίκης. Ο υπουργός παραδέχθηκε πως «η μέχρι σήμερα εμπειρία καταδεικνύει αδυναμία εφαρμογής του εν λόγω νόμου εκ μέρους των διάφορων κρατικών φορέων», και παρέπεμψε το θέμα στο Υπουργικό Συμβούλιο. Το οποίο αποφάσισε ότι, αφενός για κάθε δημόσιο κτήριο που θα κατασκευάζεται από τούδε και στο εξής, θα εφαρμόζεται η σχετική νομοθεσία με τη συμπερίληψη στον προϋπολογισμό του αντίστοιχου έργου του κόστους για τοποθέτηση έργων τέχνης. Αφετέρου δε, εξουσιοδότησε σε πρώτη φάση τον υπουργό Παιδείας και Πολιτισμού να εισηγηθεί στο Συμβούλιο την τοποθέτηση έργων τέχνης σε υπό κατασκευή δημόσια έργα, το κόστος των οποίων θα καλυφθεί από εξοικονομήσεις των αντίστοιχων υπουργείων.

 

Το υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού απέστειλε εγκύκλιο προς όλα τα υπουργεία για ενημέρωσή τους, ωστόσο μέχρι σήμερα δεν έχουμε δει τη συμμόρφωσή τους στην πράξη. Αυτός είναι, άλλωστε, και ο λόγος που οι δύο καλλιτέχνες πήραν την πρωτοβουλία να προχωρήσουν σε δραστικότερα μέτρα.