Είναι καλύτερα να ζει κανείς σε μια κατάσταση παροδικότητας παρά σε μια οριστικότητας». Γκαστόν Μπασελάρ, Η Ποιητική του Χώρου
Το έργο Φοίνικας της Κυριακής Κώστα παρουσιάζεται στο Δημοτικό Κέντρο Τεχνών Λευκωσίας στο πλαίσιο της έκθεσης Terra Mediterranea: In Action:
Μου αρέσουν τα ερείπια. Έχω μάθει να ζω ανάμεσά τους. Για να φτάσω στο σπίτι μου διαβαίνω μέσα από χαλάσματα. Είναι αυτή η εγκατάλειψη της ύλης, το ίχνος που αφήνει πίσω της μια υλική παρουσία, η διατήρηση ή η λήθη αυτής που ανέκαθεν αποτελούσαν κεντρικά σημεία του στοχασμού και του καλλιτεχνικού μου έργου. Στη συγκεκριμένη περίπτωση, την αφορμή για εικαστική αναζήτηση την έδωσε το χωριό Φοίνικας, ένα εγκαταλελειμμένο χωριό από το 1960, στην επαρχία Πάφου. Ο Φοίνικας, ένα αμιγές τουρκοκυπριακό χωριό που το εγκατέλειψαν και οι τελευταίοι κάτοικοί του το 1974, βρίσκεται κατά μήκος του φράγματος του Ασπρόκρεμμου, λίγα χιλιόμετρα βορειοανατολικά του χωριού Αναρίτα. Την περίοδο της Φραγκοκρατίας, το χωριό ονομαζόταν «Κομαντερία του Φοίνικα», αφού σύμφωνα με τον μύθο στο χωριό υπήρχε ένας φοίνικας. Το χωριό είναι γνωστό και ως «βυθισμένο», αφού μερικά από τα κτίσματά του είναι μισοβυθισμένα στο νερό εξαιτίας του φράγματος.
Στόχος του έργου ήταν η ανασύνθεση της ετεροτοπίας του Φοίνικα, ενός τόπου αλλοτινού που καθίσταται προσπελάσιμος μέσω της τέχνης. Η αναγέννηση του οικισμού με νέα υπόσταση επιτεύχθηκε μέσω της αισθητοποίησης των αντιθέσεων, της συναίρεσης των χρονικών βαθμίδων και της ανάδυσης της ετερότητας. Μαζί με την αναβίωση του οικισμού, ζητούμενο ήταν ο επαναστοχασμός στη σημασία του χώρου ως διαφοροποιητικό σύστημα και στοιχείο ταυτότητας.
Τις πρώτες ύλες για το έργο τις έδωσε ο χώρος. Συλλέχθηκαν από τον οικισμό θραύσματα, στοιχεία ετερόκλητα, όπως σκόνη, στάχτες, πέτρες και γύψος, που μεταφέρθηκαν από τη φυσική τους θέση σε έναν αλλότριο τόπο για να ακινητοποιηθούν αποκτώντας νέα υπόσταση.
Στη συνέχεια, πάσης φύσεως δεδομένα, όπως υλικά, τοποθεσία, κλιματικές συνθήκες, διαστάσεις, βάρος και οτιδήποτε γίνεται αντιληπτό από τις αισθήσεις έγιναν αντικείμενο επεξεργασίας από υπολογιστή με στόχο το αποτέλεσμα να παρουσιαστεί σε μορφή σχήματος.
Για την παραγωγή του έργου συνεργάστηκα με το Τμήμα Μηχανικών Υπολογιστών του Πανεπιστημίου Frederick της Κύπρου και μέσω τεχνικών εξελικτικού υπολογισμού, καθώς και άλλων τεχνικών διαδικασιών που αναφέρονται παρακάτω, δημιουργήθηκε ένα πρόγραμμα που αναγεννιέται από μόνο του. Τα φυσικά και υλικά στοιχεία του Φοίνικα έδωσαν τη θέση τους σε νέες μορφές, επηρεασμένες αρχικά από την ιδιαίτερη αρχιτεκτονική του οικισμού, συγχωνεύοντας όλες τις προηγούμενες μορφές και όλες τις προηγούμενες εποχές. Μέσω της ύλης και της χωροχρονικής συναρμογής, οδηγηθήκαμε στην ετερότητα και την ομογενοποίηση.
Το επόμενο στάδιο του προβληματισμού μου ήταν το πώς μπορεί να μεταφερθεί όλη αυτή η σκέψη στον χώρο της έκθεσης. Πώς θα μπορούσε μια τέτοια ιδέα και μια τόσο πλούσια ιστορία να ειπωθεί εικαστικά στον πεπερασμένο δισδιάστατο εκθεσιακό χώρο και να παραγάγει νόημα; Έχοντας διανύσει στάδια αφαίρεσης και συναίρεσης, το τελευταίο στάδιο της εκθεσιακής πραγμάτωσης με καλούσε σε νέες προκλήσεις και περιπέτειες.
ΚΥΡΙΑΚΗ ΚΩΣΤΑ
