«20 συν Μια» σε σκηνοθεσία/ χορογραφία Γιώργου Δημόπουλου- Μαρίας Χαραλάμπους
Η ενθουσιώδης υποδοχή και το όρθιο χειροκρότημα από το κοινό στο κατάμεστο Δημοτικό Θέατρο Στροβόλου, όπως και μια εβδομάδα προηγουμένως στο Παττίχειο Δημοτικό Θέατρο Λεμεσού, ήταν αναμενόμενη. Δεν είναι απλή και τυπική υπόθεση στην Κύπρο μια τέτοια μαζική και ηχηρή «δήλωση» από κάθε ηλικίας γυναίκες- θύματα ενδοοικογενειακής και έμφυλης βίας. Γυναίκες που βρίσκουν το θάρρος να συντρίψουν τη σιωπή σε κοινή θέα, αυτοπροσώπως, με το ίδιο τους το σώμα, με όλο τους το είναι.
Η ιδέα του Γιώργου Δημόπουλου για το έργο «20 συν Μια» είχε προφανώς αφετηρία και έμπνευση το κίνημα #MeToo. Στη σκηνή παρατάχθηκαν 19 γυναίκες (δύο απουσίαζαν επειδή νόσησαν με Covid) από 18 μέχρι 65 ετών, επαγγελματίες περφόρμερ ή ερασιτέχνιδες και μία-μία, σε ακανόνιστη σειρά, «αφηγήθηκαν» την ιστορία τους. Όχι με λόγια, αλλά με κινήσεις, με βλέμματα, με κραυγές. Συμπίεζαν τη μέγιστη ποσότητα έκφρασης στην ελάχιστη ποσότητα λέξεων κι επέστρεφαν στην καρέκλα τους. Στο τέλος, κάθε μια απαλλάσσεται συμβολικά από την αλυσίδα στη μέση της, προκειμένου να βρει τη λύτρωση.
Η διαδικασία είναι ένας τρόπος να διεκδικήσουν τη χαμένη αξιοπρέπεια και υπερηφάνεια τους. Κι εκεί έγκειται η ρίζα του προβλήματος. Διότι, κανονικά σε μια υγιή και ιδανική κοινωνία την αξιοπρέπεια και την περηφάνεια δεν τη χάνει το θύμα, αλλά ο θύτης. Δεν είναι ντροπή να είσαι παθούσα, επειδή δεν κατάφερες να προστατέψεις τον εαυτό σου. Το όνειδος καταλογίζεται στον αυτουργό. Μια γυναίκα που έχει βρεθεί σ’ αυτή τη θέση δεν είναι εκείνη που ατιμάζεται. Η διαπόμπευση του θύτη, η δυνατότητα να το βροντοφωνάξει μέσα στα μούτρα του, θα έπρεπε να την ατσαλώνει.
Στην εν λόγω παράσταση, υποθέτω ότι το δύσκολο μέρος ήταν το κάστινγκ. Το να εντοπίσεις, δηλαδή, γυναίκες πρόθυμες ν’ ανοιχτούν, να ξύσουν το βαθύ τραύμα που τους προκάλεσε όχι μόνο μια κακοποιητική συμπεριφορά αλλά και η κοινωνική της αντιμετώπιση. Με τα υφιστάμενα δεδομένα, χρειάζεται πολύ κουράγιο για να σπάσεις το κουκούλι της μοναξιάς και να τολμήσεις συλλογικά ένα μικρό βήμα, που σιγά- σιγά θα εξελιχθεί σε άλμα.
Περισσότερο ακτιβιστική δράση παρά παραστατικό δρώμενο, το «20 συν Μια» είχε σκοπό να λειτουργήσει παράλληλα κι ως αλληλέγγυα προτροπή προς κάθε γυναίκα που υφίσταται έμφυλη βία. Και στατιστικά να το πάρεις, οπωσδήποτε ανάμεσα στις εκατοντάδες γυναίκες που αποτελούσαν την καθαρή πλειοψηφία των θεατών θα υπήρχαν αρκετές που με οποιονδήποτε τρόπο υπέστησαν κάποιου είδους έμφυλη βία, καταπίεση, εκμετάλλευση ή δυσμενή διάκριση.
Αυτή η συγκεκριμένης φύσης κακοποίηση υπάρχει. Είναι ένα πραγματικό κοινωνικό νόσημα κι όσοι δυσκολεύονται ή αρνούνται να το διακρίνουν, όσοι ενοχλούνται από τις ορολογίες του, ηθελημένα ή άθελά τους αποτελούν μέρος του προβλήματος. Συμβάλλουν στην κανονικοποίηση συμπεριφορών και στερεοτύπων που την ευνοούν, στη θεσμοποίηση του μισογυνισμού αλλά και στην ετικετοποίηση όσων αντιδρούν και διεκδικούν τα αυτονόητα.
Πρωτοβουλίες όπως η συγκεκριμένη παράσταση, πέραν από την όποια συγκίνηση, τον όποιο προβληματισμό, την όποια «αριστοτελική κάθαρση» έχουν να προσφέρουν στον θεατή, αφορούν περισσότερο τον ερμηνευτή. Το έξοχο, όσο και ανατριχιαστικό μουσικό περιβάλλον του Γιώργου Κολιά, οι ατμοσφαιρικοί φωτισμοί της Καρολίνας Σπύρου, τα βίντεο της Μισέλ Σταματάρη με τις φωτογραφίες του Στέφανου Κουρατζή, όλα αυτά συναποτελούν μια συντονισμένη και φορτισμένη χειρονομία στήριξης. Εκτός από κραυγή αφύπνισης, είναι και μια απαραίτητη διαβεβαίωση προς όλα τα θύματα, πάνω και κάτω από τη σκηνή, ότι δεν είναι μόνα τους.
Ελεύθερα, 24.7.2022
