«Dystopia: Inferno»: Μια παράσταση χωρίς «αρτιότητα»

newsroom

17 Σεπτεμβρίου 2021, 11:00

Για τη θεατρική παράσταση «Dystopia: Inferno» της Μαριάννας Παφίτη και το θέατρο της αναπηρίας.

Σημείωμα του σκηνοθέτη της παράστασης Λούκα Ιωάννου:

Αν ζούσαμε στη Γερμανία το κείμενο αυτό θα ήταν αχρείαστο. Ήδη από το 2017, όταν η θεατρική ομάδα της Οργάνωσης Πολιτισμού (Αναπηρίας) «Νεόφυτος», ανέβασε το έργο «Dystiopia: Il Paradiso» στο Θέατρο Αποθήκες του ΘΟΚ, στις 14 και 15 Οκτωβρίου, αφού επιλέχθηκε να συμμετάσχει στην 1η Πλατφόρμα Νέων Δημιουργών dubitanda.

Αυτή ήταν η πρώτη εμφάνιση, στο θεατρικό σανίδι της Κύπρου, ηθοποιού με αναπηρία και μάλιστα με αναπηρία εξαιτίας νευρολογικής νόσου η οποία, ουσιαστικά, θέτει στον σκηνοθέτη σειρά προκλήσεων οι οποίες αν αντιμετωπιστούν στο πλαίσιο του Πολιτισμού της Αναπηρίας, τον οποίο πρεσβεύουμε ως Οργάνωση, απεκδύονται τον στερεοτυπικό χαρακτήρα του εμποδίου και γίνονται δημιουργία και έμπνευση για τον καλλιτέχνη, εμένα και όσους συμμετέχουμε στο κίνημα αυτό.

Εάν, λοιπόν, ζούσαμε στη Γερμανία το έργο μας θα είχε αγκαλιαστεί από όλους τους θεσμούς και τα media, θα είχε προβληθεί στην Ευρώπη, θα είχε προβληθεί στα σχολεία καθώς θα είχε υποστηριχθεί από το Υπουργείο Παιδείας και αντίστοιχους φορείς Πολιτισμού και Παιδείας, θα είχε, γενικότερα, γίνει σύμβολο κοινωνικής συμπερίληψης και αποδοχής της αναπηρίας.

Μα έλα που δεν ζούμε στη Γερμανία και ζούμε στην Κύπρο! Μα έλα που η αναπηρία που προβάλλουμε δεν επιδέχεται οίκτο και φιλανθρωπία! Μα έλα που η Μαριάννα γράφει η ίδια τα θεατρικά κείμενα που ανεβάζουμε! Μα έλα που η Μαριάννα αρθρώνει λόγο δημόσιο, διεκδικεί, φωνάζει και θυμώνει κιόλας! Φυσικά, αν ζούσε στη Γερμανία η Μαριάννα, όπου τα αυτονόητα είναι αυτονόητα, δεν θα ξέραμε τη φωνή της εκτός σκηνής! Επίσης, αν επιλέγαμε, ως Οργάνωση, ως ομάδα και δημιουργοί, να προβάλλαμε μια κακορίζικη όψη της αναπηρίας, ίσως το έργο μας, στην Κύπρο φυσικά, να προσέλκυε την προσοχή και την αγάπη όλων όσων αρέσκονται να συμμετέχουν σε φιλανθρωπικές εκδηλώσεις και να φωτογραφίζονται με το πολυπόθητο αναπηρικό αμαξίδιο!

Στην παράσταση «Dystopia: Inferno», το δεύτερο έργο της τριλογίας «Dystopia», το οποίο ανεβαίνει στο Ριάλτο την 26η του τρέχοντος μήνα, επέλεξα η ηθοποιός να εμφανιστεί με το τροχοκάθισμα το οποίο ήδη η Μαριάννα χρησιμοποιεί εφόσον η κινητική αναπηρία της έχει αυξηθεί κατά πολύ. Έχω, επίσης, επιλέξει να ακούτε ηχογραφημένη τη φωνή της στη μία και μοναδική δυνατή ανάγνωση του κειμένου της, την πρώτη. Οι λόγοι που καθοδήγησαν την επιλογή μου αυτή είναι πολλοί αλλά, κυρίως, το γεγονός πως αυτή η πρώτη ανάγνωση δεν ταυτίζεται με καμιά «αρτιότητα» όπως θα αναμενόταν στο παραδοσιακό θέατρο.

Δηλαδή δεν επιδιώξαμε καμία ερμηνευτική «τελειότητα» ακριβώς γιατί δεν πιστεύω ακριβώς γιατί δεν πιστεύουμε πως υπάρχει τέτοια όπως ακριβώς δεν πιστεύουμε ότι υπάρχει καμία τελειότητα στην τέχνη γενικότερα. Επιπλέον, η ηχογράφηση επιτρέπει στην ηθοποιό να επεξεργαστεί εσωτερικά τη σιωπή στην οποία την «υποχρεώσαμε», έτσι όπως η κοινωνία και το κράτος στην Κύπρο αναμένουν μια ανάπηρη γυναίκα να είναι. Ανάμεσα στην ηχογραφημένη φωνή και την έκφραση της ηθοποιού εντοπίζεται ο «χώρος» που με ενδιαφέρει πιο πολύ καλλιτεχνικά. Είναι πράγματι «φιμωμένη» η ηθοποιός ή μήπως τα μηνύματα μεταφέρονται στον θεατή ισχυρότερα διαμέσου αυτής της «ενδιάμεσης οδού»;

Λούκας Ιωάννου, Σκηνοθέτης

* Το θεατρικό έργο της Μαριάννας Παφίτη, είναι πρωτότυπο, μέρος της τριλογίας Dystopia και αποτυπώνει τη σχέση μιας γυναίκας με αναπηρία, με τον φροντιστή της. Εν μέρει βιωματικό, το κείμενο διερευνά τα όρια της ανθρώπινης ψυχοσύνθεσης όταν η καθήλωση είναι μόνιμη και η εξάρτηση από το πρόσωπο του φροντιστή αναγκαία και υποχρεωτική.

Το κείμενο της παράστασης είναι ηχογραφημένο εξαιτίας της αναπηρίας της ηθοποιού, αναπηρία η οποία δεν επιτρέπει την απομνημόνευση μεγάλων κειμένων. Η σκηνοθετική προσέγγιση, προσαρμοσμένη στη διαφορετικότητα της αναπηρίας, ρέπει προς ένα υβριδικό θεατρικό είδος, το οποίο υποχρεωτικά καθηλώνει την κίνηση των ηθοποιών και προβάλλει την αέναη κίνηση του Λόγου ως της μόνης παράστασης.