Νέα δεδομένα στη σύνθετη εικόνα των ταφικών πρακτικών της Χαλκολιθικής περιόδου στην Κύπρο προσθέτει η ανασκαφική έρευνα στο νεκροταφείο της Μακούντας, στην επαρχία Πάφου. Παράλληλα, η έρευνα αναδεικνύει τόσο ομοιότητες όσο και διαφορές με τα γνωστά νεκροταφεία της Σουσκιού, παρέχοντας νέα στοιχεία για την κοινωνική οργάνωση στην προϊστορική Κύπρο.

Η ανασκαφική περίοδος του 2025 έφερε στο φως τμήμα προϊστορικού νεκροταφείου, το οποίο είχε εντοπιστεί κατά την επιφανειακή έρευνα του καθηγητή Ντάριους Μαλιζέβσκι. Οι τάφοι, ορισμένοι από τους οποίους ήταν ήδη ορατοί πριν από την έναρξη των εργασιών, βρίσκονται στην κορυφή λόφου κοντά στον χαλκολιθικό οικισμό, τμήμα του οποίου είχε ανασκαφεί από την αποστολή σε προηγούμενες ανασκαφικές περιόδους.

Η αποστολή ανέσκαψε δέκα λαξευτούς στον βράχο τάφους, ορισμένοι από τους οποίους είχαν διαταραχθεί κατά τους νεότερους χρόνους, ενώ άλλοι είχαν υποστεί μερική διάβρωση κατά μήκος της βραχώδους πλαγιάς.

Στο νεκροταφείο φαίνεται να κυριαρχούν τρεις τύποι τάφων:

  1. κυκλικοί λάκκοι διαμέτρου περίπου ενός μέτρου, λαξευτοί στον βράχο, με ελαφρά διεύρυνση στη βάση,
  2. κυκλικοί λάκκοι διαμέτρου περίπου δύο μέτρων, επίσης λαξευτοί στον βράχο, με ελαφρά διεύρυνση στη βάση και, σε ορισμένες περιπτώσεις, μικρό πλευρικό θάλαμο — πιθανόν αποτέλεσμα ταφονομικών διεργασιών και όχι ανθρώπινης δραστηριότητας, και
  3. ένας ορθογώνιος λαξευτός στον βράχο λάκκος.

Όλοι οι τάφοι ήταν διαταραγμένοι και μόνο σε δύο εντοπίστηκαν κτερίσματα. Ο ένας περιείχε δεκάδες χάντρες από όστρεο, πικρόλιθο, φαγεντιανή και χαλαζία, ενώ στον δεύτερο βρέθηκαν τμήμα ανθρώπινου σκελετού, δύο χάλκινες σπείρες και θραύσματα χάλκινου σύρματος. Με βάση τη μορφολογία των τάφων και τα ευρήματα, φαίνεται ότι οι περισσότεροι χρονολογούνται στη Χαλκολιθική περίοδο.

Χάντρες από φαγεντιανή, πικρόλιθο και χαλαζία από το νεκροταφείο στη θέση Μακούντα–Βούλες/ Μερσινούδια.

Στην περιοχή του νεκροταφείου τα επιφανειακά ευρήματα είναι περιορισμένα, σε αντίθεση με την περιοχή του οικισμού στη Μακούντα, όπου η επιφάνεια του εδάφους είναι πλούσια σε αρχαιολογικό υλικό. Εξαίρεση αποτελούν ένας μεγάλος τριπτήρας και ορισμένα κεραμικά θραύσματα που εντοπίστηκαν κοντά σε έναν από τους τάφους.

Χάλκινη σπείρα από το νεκροταφείο στη θέση Μακούντα–Βούλες/ Μερσινούδια.

Το Τμήμα Αρχαιοτήτων του Υφυπουργείου Πολιτισμού ανακοίνωσε την ολοκλήρωση των εργασιών της αρχαιολογικής αποστολής του Πανεπιστημίου Πολιτείας Βόρειας Καρολίνας στην προϊστορική θέση Μακούντα Βούλες/ Μερσινούδια.

Η ανασκαφή πραγματοποιήθηκε από τις 15 Ιουνίου έως τις 17 Ιουλίου 2025, υπό τη διεύθυνση της δρος Κάθλιν Γκρόσμαν (North Carolina State University), σε συνεργασία με τον δρα Τέιτ Πόλετ (North Carolina State University), τη δρα Λίζα Γκράχαμ (College of Southern Nevada) και τον δρα Άντριου ΜακΚάρθι (College of Southern Nevada). Το ερευνητικό πρόγραμμα χρηματοδοτήθηκε από το Εθνικό Ίδρυμα Επιστημών των ΗΠΑ (National Science Foundation), το Πανεπιστήμιο Πολιτείας Βόρειας Καρολίνας και την Αμερικανική Εταιρεία Υπερπόντιας Έρευνας (American Society for Overseas Research).