Τον προκαταρκτικό κατάλογο των υποψηφίων έργων για τα Κρατικά Βραβεία Λογοτεχνίας 2025 ανακοίνωσε το Υφυπουργείο Πολιτισμού, μέσω του Τμήματος Σύγχρονου Πολιτισμού, ανοίγοντας παράλληλα και τη διαδικασία ενστάσεων, η οποία θα διαρκέσει έως και τις 8 Ιουνίου.
Η ανακοίνωση του καταλόγου αποτελεί κάθε χρόνο ένα πρώτο ουσιαστικό «στίγμα» της εκδοτικής παραγωγής της χρονιάς στην Κύπρο, καθώς καταγράφει τις νέες λογοτεχνικές εκδόσεις που θα τεθούν ενώπιον των Κριτικών Επιτροπών των Κρατικών Βραβείων. Η φετινή διαδικασία συνοδεύεται, ωστόσο, και από σημαντικές αλλαγές στον τρόπο κατηγοριοποίησης των έργων.
Μία από τις βασικές διαφοροποιήσεις αφορά τη Νουβέλα, η οποία από φέτος εντάσσεται στην κατηγορία «Μυθιστόρημα».
Μέχρι σήμερα -και συγκεκριμένα από το 2014- η Νουβέλα αξιολογούνταν μαζί με το Διήγημα, μια επιλογή που είχε κατά καιρούς προκαλέσει συζητήσεις στον λογοτεχνικό χώρο, καθώς αρκετοί συγγραφείς και μελετητές θεωρούσαν ότι ως αυτόνομη αφηγηματική φόρμα βρίσκεται εγγύτερα στο μυθιστόρημα παρά στη μικρή φόρμα του διηγήματος.
Η αλλαγή αυτή επηρεάζει τόσο τη σύνθεση των υποψηφιοτήτων όσο και τον τρόπο αξιολόγησης των έργων στις πεζογραφικές κατηγορίες.
Ιδιαίτερης σημασίας θεωρείται και η πρόσφατη θεσμοθέτηση ξεχωριστής κατηγορίας για τη «Λαϊκή Ποίηση» στα Κρατικά Βραβεία Λογοτεχνίας, μια εξέλιξη που είχε ήδη ανακοινωθεί και έρχεται να αποτυπωθεί για πρώτη φορά και στη φετινή διαδικασία.
Η προσθήκη της νέας κατηγορίας θεωρείται από αρκετούς στον χώρο ως μια προσπάθεια αναγνώρισης της ιδιαίτερης παράδοσης της κυπριακής λαϊκής και διαλεκτικής ποιητικής δημιουργίας, η οποία μέχρι σήμερα δεν είχε αυτόνομη παρουσία στον θεσμό.
Στον προκαταρκτικό κατάλογο των υποψηφίων έργων για τα Κρατικά Βραβεία Λογοτεχνίας 2025 περιλαμβάνονται συνολικά 245 εκδόσεις. Στην κατηγορία της Ποίησης καταγράφονται 60 έργα, ενώ στη νέα ξεχωριστή κατηγορία της Λαϊκής Ποίησης περιλαμβάνονται 17 τίτλοι. Στην κατηγορία Μυθιστόρημα/Νουβέλα καταγράφονται 34 έργα, ενώ στο Διήγημα 23. Στην κατηγορία Μελέτη/Δοκίμιο για τη Λογοτεχνία περιλαμβάνονται 4 έργα και στην κατηγορία Νέος Λογοτέχνης 6 υποψηφιότητες. Ιδιαίτερα αυξημένη εμφανίζεται η συμμετοχή στη Λογοτεχνία για Μικρά Παιδιά με 41 τίτλους, ενώ στη Λογοτεχνία για Μεγάλα Παιδιά και Εφήβους καταγράφονται 11 έργα. Στην κατηγορία Εικονογράφηση περιλαμβάνονται 20 συμμετοχές. Παράλληλα, στον κατάλογο αναφέρονται και 29 εκδόσεις που κρίθηκε ότι δεν εμπίπτουν στις κατηγορίες των Κρατικών Βραβείων Λογοτεχνίας, με σχετικές επεξηγήσεις για κάθε περίπτωση.
Σύμφωνα με το Υφυπουργείο Πολιτισμού, συγγραφείς ή εικονογράφοι που διαπιστώνουν ότι κάποιο έργο τους δεν περιλαμβάνεται στον κατάλογο -παρότι εκδόθηκε εντός του 2025 και έχει κατατεθεί στην Κυπριακή Βιβλιοθήκη- ή διαφωνούν με την κατηγορία στην οποία έχει ενταχθεί, μπορούν να υποβάλουν γραπτή ένσταση. Οι ενστάσεις θα πρέπει να αποστέλλονται από τους ίδιους τους δημιουργούς προς τη Διευθύντρια του Τμήματος Σύγχρονου Πολιτισμού, υπόψη Ιωάννας Ηλιάδη, μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου.
Μετά την ολοκλήρωση της διαδικασίας εξέτασης των ενστάσεων, ο κατάλογος θα οριστικοποιηθεί και θα αποσταλεί στις Κριτικές Επιτροπές των Κρατικών Βραβείων Λογοτεχνίας.
Το Υφυπουργείο διευκρινίζει ότι μετά την οριστικοποίηση του καταλόγου δεν θα γίνονται δεκτές νέες ενστάσεις για συμπερίληψη έργων.
Οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να ανατρέξουν στον σχετικό Κανονισμό των Κρατικών Βραβείων Λογοτεχνίας μέσω της ιστοσελίδας του Υφυπουργείου Πολιτισμού.
Ο πλήρης προκαταρκτικός κατάλογος των υποψηφίων έργων για τα Κρατικά Βραβεία Λογοτεχνίας 2025 είναι διαθέσιμος στην ιστοσελίδα του Υφυπουργείου Πολιτισμού.
