Μέσα από φοιτητικές μνήμες στο Παρίσι, προσωπικές στιγμές και κοινές διαδρομές μιας φιλίας πενήντα χρόνων, ο διπλωμάτης και πρώην διαπραγματευτής της ελληνοκυπριακής πλευράς για το Κυπριακό, Ανδρέας Μαυρογιάννης, σκιαγραφεί τον σεφ Ανδρέα Μαυρομμάτη, έναν άνθρωπο που άφησε βαθύ αποτύπωμα τόσο στη γαστρονομία όσο και στους ανθρώπους που είχαν την τύχη να βρεθούν στο πλευρό του.
Καταγόταν από τον Άγιο Ιωάννη Πιτσιλιάς, δίπλα από τον Αγρό και οι γονείς μας ήταν φίλοι και κουμπάροι. Από την πλευρά του πατέρα του, η οικογένεια είχε ρίζες από τον Αγρό και τον Άγιο Ιωάννη, ενώ από την πλευρά της μητέρας του, οι μισοί ήταν από τον Κάτω Μύλο και οι άλλοι από τον Αμίαντο, την οικογένεια του ήρωα της ΕΟΚΑ Ευαγόρα Παπαχριστοφόρου.
Με τον Αντρέα γνωριστήκαμε πολύ αργότερα. Για να δείτε καμιά φορά πώς τα φέρνει η τύχη. Πήγαμε στο Παρίσι τον Οκτώβριο του 1977, την ίδια μέρα, χωρίς να γνωριζόμαστε, και συναντηθήκαμε δύο μέρες μετά στην Alliance Française, όπου είχαμε πάει για να μάθουμε γαλλικά. Από εκείνη τη μέρα και για τα επόμενα πενήντα χρόνια ήμασταν αχώριστοι, πιο κοντά κι από αδέλφια.
Έφτασε στο Παρίσι με εκατό λίρες στην τσέπη, τα μόνα χρήματα που μπορούσε να του δώσει η οικογένειά του. Από την πρώτη κιόλας μέρα βρήκε δουλειά σε ελληνικά εστιατόρια για να συντηρηθεί και να σπουδάσει. Έκανε τα πάντα. Τον επόμενο χρόνο ήρθε και ο αδελφός του, ο Ευαγόρας. Έμεναν μαζί σε ένα μικρό δωμάτιο, δούλευαν ασταμάτητα και ζούσαν χωρίς καμία οικονομική άνεση.
Δύο χρόνια αργότερα, ενώ συνέχιζαν τις σπουδές τους, ο Ανδρέας βρήκε την ευκαιρία να αγοράσει ένα μικρό μπακάλικο. Ξεκίνησε να πουλά ελληνικά προϊόντα, πρόσθεσε μια απλή κουζίνα γκαζιού, μαγείρευε λίγες μερίδες μουσακά και σιγά σιγά έβαλε μερικά ψηλά τραπέζια και σκαμπό. Το μικρό μαγαζί άρχισε να μεταμορφώνεται.
Οι πρώτες του γνώσεις στη μαγειρική προέρχονταν από τη μητέρα του. Η ουσία, όμως, ήταν το πάθος του. Ήταν τελειοθήρας. Σταδιακά, το μικρό μαγαζάκι έγινε εστιατόριο, αυξήθηκαν τα τραπέζια και κάθε δύο χρόνια προχωρούσε σε αλλαγές, μέχρι που εξελίχθηκε στο Les Délices d’Aphrodite.
Δεν του αρκούσε, όμως, μια απλή ελληνική ταβέρνα. Θέλησε να πάει παραπέρα. Έτσι φοίτησε στη σχολή του Lenôtre, μαθητεύοντας δίπλα σε έναν από τους σημαντικότερους εκπροσώπους της γαλλικής γαστρονομίας. Από εκεί ξεκίνησε η βαθύτερη γαστρονομική του αναζήτηση. Στη δεκαετία του ’90 άνοιξε το Mavrommatis, το γαστρονομικό του εστιατόριο που τιμήθηκε με αστέρι Michelin, ενώ παράλληλα δημιούργησε και χώρους με έτοιμο φαγητό και ελληνικά προϊόντα. Στις αρχές της ίδιας δεκαετίας είχε ήδη αναπτύξει μια επιχείρηση με τέσσερα καταστήματα.
Η οικογένεια στάθηκε καθοριστική. Ο αδελφός του Ευαγόρας ανέλαβε την επιχειρηματική διάσταση, ενώ στη συνέχεια προστέθηκαν ο μικρότερος αδελφός του Διονύσης και ο ανιψιός του Κώστας. Όλοι μαζί δούλευαν ως ομάδα. Ο ίδιος, όμως, ήταν αφοσιωμένος σε κάτι βαθύτερο: τον εξευγενισμό της κυπριακής και ελληνικής κουζίνας και την προσαρμογή της στα δεδομένα της γαλλικής γευσιγνωσίας.
Σε μια εποχή που τα ελληνικά εστιατόρια στη Γαλλία λειτουργούσαν κυρίως με φολκλορικό χαρακτήρα, ο Ανδρέας έθεσε άλλες απαιτήσεις. Δημιούργησε μια ουσιαστική σύζευξη μεσογειακών και ελληνικών γεύσεων με τη γαλλική γαστρονομία και συνέβαλε καθοριστικά στην αναβάθμισή τους. Παράλληλα, από τη δεκαετία του ’80 ανέπτυξε έντονη δραστηριότητα στο catering, φτάνοντας να είναι ο βασικός συνεργάτης της ελληνικής και κυπριακής πρεσβείας στο Παρίσι. Συχνά, όπως μπορώ να επιβεβαιώσω και από τη δική μου θητεία εκεί — πρώτα ως διπλωματικός λειτουργός και αργότερα ως πρέσβης — αναλάμβανε πρωτοβουλίες και έξοδα, ώστε ο ελληνισμός να εκπροσωπείται με τον καλύτερο δυνατό τρόπο.
Χαρακτηριστική ήταν η συμβολή του κατά την Κυπριακή Προεδρία του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης το 2012. Ανέλαβε όλα τα γεύματα για έξι μήνες, με αποτέλεσμα που άφησε εξαιρετικές εντυπώσεις. Οι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι μιλούσαν για την αρτιότερη γαστρονομική παρουσία που είχαν συναντήσει σε τέτοιου είδους διοργανώσεις.
Φυσικά και κάναμε πολιτικές συζητήσεις, για τα πάντα μιλούσαμε! Πάνω απ’ όλα, όμως, ο Ανδρέας ήταν ένας άνθρωπος που νοιαζόταν για τον τόπο του, νοιαζόταν για τον ελληνισμό, για όλα όσα συμβαίνουν γύρω του και για την πολιτική κατάσταση στη Γαλλία και στον κόσμο.
Εγώ ήμουν και επίσημος… γευσιγνώστης. Για οποιοδήποτε πιάτο έπρεπε να με ειδοποιήσει, να κάνουμε τη γευσιγνωστική εξέταση, τις δοκιμές για να συμφωνήσουμε. Φυσικά και έκανα παρατηρήσεις, πάντα! Αυτή ήταν και η απαίτησή του. Το πιο σπουδαίο, όμως, ήταν ότι προς το τέλος κατάφερνε να βάζει μια πινελιά και να βγάζει ένα αποτέλεσμα που ήταν πάντα πέραν από τις προσδοκίες μας. Άφηνε το πράγμα να ωριμάσει, εισέπραττε τη συνεισφορά μέσα από την ανταλλαγή και αυτός έβαζε αυτό το τελικό άγγιγμα και έκανε το θαύμα!
- Η κηδεία του Ανδρέα Μαυρομμάτη, ο οποίος απεβίωσε το Σάββατο 14 Μαρτίου 2026, θα τελεστεί την Κυριακή 22 Μαρτίου, στις 13:00, στον Ιερό Ναό Αρχαγγέλου Μιχαήλ στον Άγιο Ιωάννη Πιτσιλιάς.
