Διακόσια χρόνια ιστορίας κλείνει ο συνεργατικός τομέας στην ΕΕ, με τις συνεργατικές τράπεζες να μετρούν μέσο μερίδιο αγοράς το 20% και 209 εκατομμύρια πελάτες. Τον ρόλο των συνεργατικών τραπεζών στην Ευρώπη αναλύει σε συνέντευξή του στον «Φ» ο πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Ένωσης Συνεργατικών Τραπεζών (EACB), Gerhard Hofmann.
Ο κ. Hofmann αναφέρεται στην κοινωνική αξία του συνεργατισμού, προσθέτοντας ότι οι συνεργατικές τράπεζες επηρεάστηκαν λιγότερο από την κρίση και έκλεισαν λιγότερα υποκαταστήματα σε σχέση με άλλα ιδρύματα. Τονίζει ότι σε μια κοινωνία που συνυπάρχουν εμπορικές τράπεζες και συνεργατικές τράπεζες, είναι πιθανόν η οικονομία να είναι πιο σταθερή, ανταγωνιστική και υγιής.
Ο κ. Hofmann καλεί τέλος τις ευρωπαϊκές εποπτικές Αρχές να διασφαλίσουν ένα πλαίσιο πολιτικής που θα στηρίζει και δεν θα παρεμποδίζει τον ρόλο των συνεταιριστικών τραπεζών στις περιφέρειες της ΕΕ.
Πιστεύετε ότι οι συνεργατικές τράπεζες παίζουν σημαντικό ρόλο στην οικονομική ανάπτυξη των χωρών;
Οι συνεργατικές τράπεζες εδώ και 200 χρόνια από τη δημιουργία τους συνεχίζουν να διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στην οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη, ενώ πιστεύω ότι θα συνεχίσουν να το κάνουν και στο μέλλον. Δημιουργήθηκαν για να ανταποκριθούν στις οικονομικές ανάγκες των μη εξυπηρετούμενων τμημάτων του πληθυσμού, καθώς και των μικρομεσαίων επιχειρήσεων (ΜμΕ). Κατά τον 20ό αιώνα, οι τοπικές και περιφερειακές συνεργατικές τράπεζες έχουν εξαπλωθεί στο τραπεζικό τοπίο, συμβάλλοντας σημαντικά στη χρηματοοικονομική ένταξη και εκπαίδευση εκατομμυρίων πολιτών που έχουν επιλέξει να γίνουν μέλη με την απόκτηση συνεταιριστικής μετοχής.
Σήμερα, οι συνεργατικές τράπεζες διαθέτουν στην ΕΕ μέσο μερίδιο αγοράς 20%, με συνολικά 80,5 εκατομμύρια μέλη και 209 εκατομμύρια πελάτες. Σε ορισμένες χώρες, όπως στην Αυστρία, τη Γαλλία, τη Γερμανία, την Ιταλία, το Λουξεμβούργο, τη Φινλανδία ή την Ολλανδία, το μερίδιο αγοράς κυμαίνεται μεταξύ 20% και 60%. Οι συνεργατικές τράπεζες αποτελούν βασικό στοιχείο του τραπεζικού τομέα της ΕΕ και συμβάλλουν σημαντικά στην κοινωνικοοικονομική ανάπτυξη των περιφερειών, ως κινητήριο δύναμη της τοπικής ανάπτυξης.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ: «Απαραίτητος ο Συνεργατισμός», δηλώνει ο πρόεδος της EACB
Αυτός είναι και ο λόγος για τον εορτασμό της ιστορίας του κινήματος το 2018 που αποτίει φόρο τιμής στη 200ή επέτειο του Friedrich Wilhelm Raiffeisen, ενός εκ των ιδρυτών των συνεταιριστικών τραπεζών. Αξίζει επίσης να αναφερθεί ότι η δύναμη της συνεταιριστικής ιδέας έχει επίσης αναγνωριστεί από την UNESCO που την ενέγραψε το 2016 στον κατάλογο της άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς της ανθρωπότητας.
Ποιες προκλήσεις αντιμετωπίζουν οι συνεργατικές τράπεζες σήμερα;
Θα έλεγα ότι οι κύριες προκλήσεις του συνεργατισμού είναι η περαιτέρω ρύθμιση και ο μετασχηματισμός του τραπεζικού κλάδου, συμπεριλαμβανομένης της ψηφιοποίησης, για την κάλυψη αναγκών των πελατών στο μέλλον.
Οι συνεταιριστικές τράπεζες έχουν ένα ξεχωριστό μοντέλο βασισμένο στην ιδιοκτησία των μελών, την οργάνωση του δικτύου με εσωτερικά συστήματα αλληλεγγύης και σταθερή εστίαση στις καταθέσεις. Αυτές οι ιδιαιτερότητες επιτρέπουν στις συνεργατικές τράπεζες να συνεχίσουν να ενισχύουν την οικονομική ανάπτυξη.
Ωστόσο, οι διεθνείς και ευρωπαϊκές ρυθμιστικές/εποπτικές πρωτοβουλίες συχνά δεν λαμβάνουν υπόψη τις ιδιαιτερότητες των συνεργατικών τραπεζών και τα χαρακτηριστικά κινδύνου τους. Επιπρόσθετα, το σημερινό πλαίσιο είναι υπερβολικά πολύπλοκο, οδηγώντας σε δυσανάλογο κόστος εφαρμογής και συμμόρφωσης για τις τράπεζές μας. Πρέπει να εξασφαλίσουμε χαμηλότερο διοικητικό φόρτο όσον αφορά στην υποβολή εκθέσεων, τις απαιτήσεις γνωστοποίησης και την εταιρική διακυβέρνηση. Το κανονιστικό πλαίσιο δεν θα πρέπει να διαμορφώνει τραπεζικά μοντέλα και δομές.
Όσον αφορά στον μετασχηματισμό του τραπεζικού τομέα, το σημερινό πλαίσιο των χαμηλών επιτοκίων και της υποτονικής οικονομικής ανάπτυξης μαζί με τη διαδικασία τεχνολογικής αναβάθμισης και τον αυξημένο ανταγωνισμό ασκούν πίεση σε όλες τις τράπεζες. Έχοντας ένα μοντέλο εγγύτητας με τους πελάτες και ένα επιχειρηματικό μοντέλο που βασίζεται στη λιανική αγορά και τα έσοδα από τόκους, οι συνεργατικές τράπεζες αντιμετωπίζουν συγκεκριμένες προκλήσεις. Παρά τις εξελίξεις αυτές, παραμένουμε ισχυρά καινοτόμοι και συνεχίζουμε να ασχολούμαστε με τη χρηματοδότηση των ΜμΕ, την πράσινη ανάπτυξη και την ενεργειακή μετάβαση.
Ελπίζουμε ότι οι ρυθμιστικές Αρχές θα διασφαλίσουν ένα πλαίσιο πολιτικής που θα στηρίζει και δεν θα παρεμποδίζει τον ρόλο των συνεταιριστικών τραπεζών στις περιφέρειες της ΕΕ. Στηριζόμαστε στην EACB (Ευρωπαϊκή Ένωση Συνεργατικών Τραπεζών) για να στείλουμε αυτό το μήνυμα τόσο στις ευρωπαϊκές όσο και τις διεθνείς ρυθμιστικές Αρχές.
Τι γίνεται με τον τεχνολογικό μετασχηματισμό;
Σχετικά με τον τεχνολογικό μετασχηματισμό, παρά τις τεράστιες μεταρρυθμίσεις που θα επέλθουν, τολμώ να πω ότι χάρη στο μοντέλο μας, που βασίζεται στην κοινότητα και στα μέλη μας, θα μας είναι ευκολότερο να ανταποκριθούμε καλύτερα στις ανάγκες τους στον ψηφιακό μετασχηματισμό για την οικοδόμηση των μελλοντικών συνεργατικών τραπεζών.
Με άλλα λόγια, οι τράπεζές μας αγκαλιάζουν την τεχνολογική καινοτομία και επανασχεδιάζουν τα νέα μοντέλα εγγύτητας για να συνεχίσουν να εμπλέκουν μέλη και πελάτες σε μια σχέση εμπιστοσύνης.
Ωστόσο, οι υπεύθυνοι λήψης αποφάσεων θα πρέπει να διασφαλίσουν ότι στο κανονιστικό περιβάλλον θα διατηρούνται ίσοι όροι ανταγωνισμού με τους άλλους παρόχους ψηφιακών χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών.
Σε αυτή τη διαδικασία αναπροσαρμογής των επιχειρηματικών μοντέλων υπό την πίεση των ρυθμιστικών Αρχών και της εξέλιξης της τεχνολογίας, είναι σημαντικό να ανταλλάσσουμε πληροφορίες και βέλτιστες πρακτικές μεταξύ των συνεργατικών τραπεζών σε ευρωπαϊκό επίπεδο, να παραμένουμε καινοτόμοι και αποτελεσματικοί. Το EACB αποτελεί σημαντική πλατφόρμα αυτού του διαλόγου.
Ποια είναι τα μειονεκτήματα για μια οικονομία και κοινωνία που δεν διαθέτει συνεργατικό τομέα, όπως η Κύπρος;
Αυτό είναι δύσκολο να προβλεφθεί, αλλά έρευνες δείχνουν ότι οι χώρες με ποικιλόμορφο τραπεζικό σύστημα, δηλ. όπου οι συνεταιριστικές τράπεζες ή τα ταμιευτήρια συνυπάρχουν με τις εμπορικές τράπεζες, είναι πιθανό να έχουν μια οικονομία πιο σταθερή, ανταγωνιστική και υγιή.
Οι καταναλωτές και οι ΜμΕ στις χώρες αυτές έχουν περισσότερη ελευθερία να επιλέξουν την τράπεζά τους, ενώ όπως και στην επιστήμη, έτσι και στον χρηματοπιστωτικό τομέα, τα πλεονεκτήματα της βιοποικιλότητας ισχύουν και προσδίδουν οφέλη. Η ποικιλομορφία μειώνει τον κίνδυνο διαταραχής της αγοράς, αυξάνει την αντίσταση στους κραδασμούς και επιτρέπει καλύτερες προσαρμογές στις ανάγκες του πελάτη. Με το συγκεκριμένο μοντέλο και τις αξίες τους, οι συνεργατικές τράπεζες αποτελούν έναν ιδιαίτερα σημαντικό πυλώνα αυτής της ποικιλίας.
Αυτό δεν συμβαίνει μόνο σε σχέση με οικονομικούς όρους -όπου οι συνεταιριστικές τράπεζες συμβάλλουν με τις υψηλές επιδόσεις τους (υψηλός δείκτης κεφαλαίου, χαμηλό προφίλ κινδύνου και σταθερή απόδοση ιδίων κεφαλαίων που παρέμειναν κατά μέσο όρο υψηλότερα από αυτά των υπόλοιπων τραπεζών κατά την περίοδο 2008-2016)- αλλά και σε σχέση με την κοινωνική αξία. Αυτός ο εδαφικός δυναμισμός στην κουλτούρα των συνεταιριστικών τραπεζών είναι μοναδικός. Και πιστεύουμε ότι αυτό είναι ένα μεγάλο πλεονέκτημα για την Ευρώπη.
Οι κυπριακές Αρχές ή η ηγεσία της Συνεργατικής Κυπριακής Τράπεζας ζήτησαν οποιαδήποτε βοήθεια από εσάς κατά τη διάρκεια της διαδικασίας της ιδιωτικοποίησης;
Αυτό δεν έχει συμβεί μέχρι στιγμής, αλλά είμαστε πρόθυμοι να βοηθήσουμε στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων μας.
AΠΟΔΥΝΑΜΩΣΗ ΧΡΗΜΑΤΟΠΙΣΤΩΤΙΚΟΥ ΤΟΜΕΑ
Υπάρχουν χώρες στην ΕΕ χωρίς συνεργατικές τράπεζες;
Ναι, σε ορισμένες χώρες για νομικούς ή ιστορικούς λόγους οι συνεταιριστικές τράπεζες είτε δεν υπήρξαν ποτέ είτε έχουν αλλάξει χαρακτήρα. Αυτό συνέβη, για παράδειγμα, με τη μεγάλη διαδικασία αλλαγών (με τις ιδιωτικοποιήσεις) που πραγματοποιήθηκε στη δεκαετία του 1990 στο Ηνωμένο Βασίλειο. Το αποτέλεσμα δεν ήταν θετικό. Ήδη το 2006 ολοκληρώθηκε έρευνα από ομάδα βουλευτών του βρετανικού Κοινοβουλίου στην οποία καταγράφηκε ότι «η ποικιλομορφία υπήρξε ένα ισχυρό χαρακτηριστικό του τομέα των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών του Ηνωμένου Βασιλείου και οι ιδιωτικοποιήσεις το αποδυνάμωσαν, εις βάρος των καταναλωτών» (The True costs of Demutualization – The All-Party Parliamentary Group for Building Societies & Financial Mutuals Inquiry Panel). Είμαστε πεπεισμένοι ότι το συνεργατικό κίνημα αποτελεί ένα θετικό στοιχείο σε όλες τις χώρες.
