Στο Κυπριακό ο Πρόεδρος Αναστασιάδης παραμένει στη θέση ότι βασική καινοτομία της πρωτοβουλίας και του Πλαισίου Γκουτέρες ήταν η Κύπρος ως φυσιολογικό κράτος χωρίς εγγυήσεις-επεμβάσεις και τουρκικό στρατό.
Εύχεται ο κ. Ακιντζί αλλά και η Τουρκία να δέχονταν αυτή την πρόταση του ΓΓ και με αποδέχτη το ΑΚΕΛ διερωτάται αφού και το ίδιο δεν αποδέχεται λύση με εγγυήσεις και παραμονή τουρκικών κατοχικών στρατευμάτων γιατί ζητά από τον ίδιο να αποδεχτεί την πρόσκληση Ακιντζί για στρατηγική συμφωνία.
– Ο Μουσταφά Ακιντζί σάς έχει απευθύνει πρόσκληση για να συμφωνήσετε επί του Πλαισίου Γκουτέρες. Από δικής σας πλευράς δεν υπήρξε θετική απάντηση.
– Ο κ. Ακιντζί έκανε μια δήλωση για να αποδεχθούμε το Πλαίσιο Γκουτέρες ως στρατηγική συμφωνία και εν συνεχεία να μπούμε σε διάλογο. Θα πρέπει πριν και πάνω απ’ όλα να διευκρινίσουμε το εξής: Δήλωσα ότι θεωρώ θετική την πρόσκληση, εάν βεβαίως εννοείτε το Πλαίσιο Γκουτέρες όπως αυτό διαμορφώθηκε τελικά, στις 4 Ιουλίου και όπως σε αυτό περιέχονται και τα θέματα των εγγυήσεων, των επεμβατικών δικαιωμάτων και της αποχώρησης των κατοχικών στρατευμάτων.
Η απάντηση που έδωσε ο κ. Ακιντζί αναφερόταν σε κάτι άλλο. Μιλά για ένα πρώτο άτυπο έγγραφο που παρουσιάστηκε, στις 30 Ιουνίου, από τον κ. Άιντε. Στο άτυπο έγγραφο ο κ. Άιντε αποτύπωνε ο ίδιος, όπως εκείνος τις αντιλήφθηκε, τις παραμέτρους που πρότεινε στις 28 Ιουνίου ο κ. Αντόνιο Γκουτέρες. Είναι δημοσίως γνωστά τα γεγονότα. Το αποτέλεσμα ήταν τότε και οι δύο πλευρές (εμείς και οι Τουρκοκύπριοι) να διαμαρτυρηθούμε -και υπάρχουν προς τούτο και τα σχετικά μηνύματα που έστειλε και που έλαβε ο κ. Μαυρογιάννης. Έτσι τα Ηνωμένα Έθνη πρότειναν τότε να προχωρήσουμε χωρίς το άτυπο έγγραφο Άϊντε. Όμως στις 4 του Ιουλίου επανήλθε ο κ. Άιντε και μας γνωστοποίησε ότι, κατόπιν εντολής του Γενικού Γραμματέα και προς άρση των οποιωνδήποτε παρερμηνειών και παρεξηγήσεων σε σχέση με το άτυπο έγγραφο, «θα σας υπαγορεύσω επακριβώς τι ο Γ.Γ. μου έδωσε εντολή να αποτυπώσω ως το δικό του πλαίσιο». Εκείνο είναι το Πλαίσιο Γκουτέρες.
-Υπάρχει δηλαδή θετική απάντηση της πλευράς μας;
-Η δική μας πλευρά ήταν η μόνη που αντιμετώπισε θετικά το Πλαίσιο Γκουτέρες από εκείνη την πρώτη στιγμή, στο Κραν Μοντάνα. Εξ ού και στις 5 του μηνός, μετά την τελική διαμόρφωση του Πλαισίου όπως εξαρχής, από τις 28 Ιουνίου, το εννοούσε ο Γενικός Γραμματέας, υπέβαλα τις γραπτές προτάσεις μας που άπτονταν των εσωτερικών πτυχών και του θέματος των εγγυήσεων και των στρατευμάτων.
Στις 6 Ιουλίου, έκανα ακόμα ένα βήμα πιο πέρα για να βοηθήσω τη διαδικασία και κατέθεσα πλήρες και εμπεριστατωμένο έγγραφο που άπτεται της νέας κατάστασης πραγμάτων. Στο οποίο περιλαμβάνεται βέβαια η κατάργηση των εγγυήσεων, των επεμβατικών δικαιωμάτων, η αποχώρηση των κατοχικών στρατευμάτων, οι τρόποι παρακολούθησης της εφαρμογής των όσων θα συμφωνηθούν ανάμεσα στις δύο κοινότητες και οι μηχανισμοί επίβλεψης υλοποίησης των όσων θα έχουν συμφωνηθεί. Εκεί πρότεινα ότι για κάποιο διάστημα θα μπορούσε να υπάρχει μια πολυεθνική αστυνομική δύναμη από δύο χιλιάδες. Δηλαδή, ενόψει της αποχώρησης των στρατευμάτων και προκειμένου –ως επικουρικό Σώμα– να αντιμετωπίζει διακοινοτικές συγκρούσεις. Η πρότασή μας προνοούσε πως εάν υπήρχε ένα επεισόδιο σε μια εκ των συνιστωσών πολιτειών, πρώτη αρμοδιότητα έχει η Αστυνομία της πολιτείας. Ακολούθως, εάν αυτή δεν μπορεί να ελέγξει την κατάσταση, τότε έχει αρμοδιότητα η Ομοσπονδιακή Αστυνομία. Στη συνέχεια, σε τρίτο χρόνο, και αν χρειάζεται να αναλαμβάνει η πολυεθνική αστυνομική δύναμη. Και τέλος, αν η κατάσταση παρέμενε εκτός ελέγχου, ο Πρόεδρος ή ο Αντιπρόεδρος να μπορεί να απευθυνθεί στον ΓΓ των Η.Ε. ούτως ώστε το Συμβούλιο Ασφαλείας να αποφασίσει τι μέτρα θα πρέπει να ληφθούν.
Έτσι έχουν τα πράγματα, γι’ αυτό και ετέθη ως απάντηση της πρότασης του κ. Ακιντζί το ερώτημα κατά πόσο ο ίδιος, αλλά πρωτίστως και η Τουρκία υιοθετούν τις πρόνοιες του Πλαισίου Γκουτέρες που επί λέξει αναφέρουν:«Αυτό που χρειάζεται είναι ένα νέο καθεστώς ασφάλειας και όχι η συνέχιση του παλιού. Θα πρέπει να καταργηθούν τα μονομερή επεμβατικά δικαιώματα και η Συνθήκη Εγγυήσεως. Η παρούσα κατάσταση να αντικατασταθεί από ισχυρούς μηχανισμούς εφαρμογής, παρακολούθησης και εποπτείας της υλοποίησης της λύσης που θα περιλαμβάνουν τη διεθνή διάσταση (ΟΗΕ/πολυμερές πλαίσιο/φιλικές χώρες) και όπου ολόκληρη η Κύπρος και το σύνολο των Κυπρίων και από τις δυο κοινότητες θα αισθάνονται ασφαλείς. Οι σημερινές εγγυήτριες δυνάμεις δεν είναι σε θέση να εφαρμόζουν και να εποπτεύουν την εφαρμογή των δικών τους υποχρεώσεων». Ο ίδιος ο κ. Ακιντζί προέβη σε διευκρινίσεις ότι δεν εννοούσε τις εγγυήσεις, τα επεμβατικά δικαιώματα και τον στρατό. Επομένως πώς ήταν δυνατό να δεχθώ ως στρατηγική συμφωνία κάτι που εξαιρούσε δύο σημαντικές πτυχές, τα επεμβατικά δικαιώματα και την τουρκική αξίωση γα μόνιμη παρουσία τουρκικών στρατευμάτων στην Κύπρο, αφού αυτή ήταν και η αιτία για το ναυάγιο της προσπάθειας στο Κραν Μοντάνα;
– Επικρίνεστε έντονα από το ΑΚΕΛ ότι έγινε βήμα από τον Τουρκοκύπριο ηγέτη για να σπάσει το αδιέξοδο, αλλά όχι από εσάς.
– Ακούω τον ΓΓ του ΑΚΕΛ να λέει ότι δεν θα δεχθεί εγγυήσεις, επεμβατικά δικαιώματα, παρουσία στρατού. Πώς μπορώ εγώ να δεχθώ αυτά που εισηγείται ο κ. Ακιντζί προβάλλοντας ένα άτυπο κείμενο της 30ής Ιουνίου το οποίο παρουσιάστηκε από τον κ. Άιντε και για το οποίο οι δύο πλευρές είχαμε κάθετες διαφωνίες και στο οποίο δεν περιλαμβανόταν επακριβώς το τι ο ΓΓ έθεσε μέσα στις παραμέτρους; Δέχονται στο ΑΚΕΛ να υπογράψουν ως στρατηγική συμφωνία το έγγραφο που εισηγείται ο κ. Ακιντζί; Εάν εκείνοι δέχονται, εγώ λέω ρητώς και απεριφράστως ότι δεν πρόκειται να δεχθώ κάτι ανάλογο γιατί δεν θα έχω πλέον το περιθώριο της διαπραγμάτευσης για κάτι που ο κυπριακός ελληνισμός έχει έντονες απόψεις, έντονες ανησυχίες, δηλαδή τα θέματα ασφάλειας. Επιπλέον αυτά που προβάλλει τώρα ο κ. Ακιντζί παραβιάζουν την αρχή που είχαμε συμφωνήσει μαζί, ότι η ασφάλεια του ενός δεν μπορεί να αποτελεί απειλή για την ασφάλεια του άλλου. Στόχος της διαπραγμάτευσης για μια βιώσιμη και αποδεκτή λύση είναι να έχουμε μια συμφωνία και συνεννόηση μεταξύ μας, αλλά χωρίς επεμβάσεις και στρατιωτική παρουσία της Τουρκίας.
– Ο κ. Ακιντζί σας ενοχοποιεί συνέχεια ότι είστε υπεύθυνος του αδιεξόδου. Είχατε ξεκινήσει μέσα σ’ ένα πολύ θετικό κλίμα. Τι πήγε στραβά και χάλασε η μεταξύ σας χημεία και τι του απαντάτε σ’ όλες τις κατηγορίες που εκτοξεύει εναντίον σας;
– Αποτελεί γεγονός ότι μετά την ανάδειξή του ως ηγέτη της τουρκοκυπριακής κοινότητας υπήρξε μια πάρα πολύ δημιουργική επαφή, αλλά και καλός διάλογος, οφείλω να το πω. Πρέπει όμως να παρατηρήσω πως η όποια πρόοδος στις διαπραγματεύσεις είχε καταγραφεί πριν από τη διακοπή τους, από τον Μάιο μέχρι τον Αύγουστο του 2016. Όταν επανήλθαμε, άρχισαν να παρατηρούνται κάποιες διαφοροποιήσεις στις θέσεις στις οποίες είχαμε ήδη καταλήξει. Όσο ο χρόνος περνούσε, η επιρροή της Τουρκίας περιόριζε τα περιθώρια της διαπραγμάτευσης για ένα σχέδιο το οποίο, όπως ήταν από την αρχή η συνεννόησή μας, την ίδια ώρα που θα διασφάλιζε τα δικαιώματα των Τουρκοκυπρίων, δεν θα παραγνώριζε τα δικαιώματα των Ελληνοκυπρίων.
Είδα μέσα από αναθεωρημένες τοποθετήσεις της τουρκοκυπριακής πλευράς να αναπτύσσεται μια τάση για να μας σπρώξουν σε ένα καθεστώς όπου η μικρότερη σε πληθυσμό κοινότητα θα καταλήγαμε να είναι η προνομιούχος κοινότητα και να ελέγχει μάλιστα την πλειοψηφούσα κοινότητα. Εν τη ουσία θα αναστρέφαμε το «η πλειοψηφία κυβερνά και η μειοψηφία κατοχυρώνεται» και θα είχαμε τη μειοψηφία να κυβερνά.
-Μπορείτε να είστε πιο διαφωτιστικός επί τούτου;…
– Πιο συγκεκριμένα τι εννοώ: Μια από τις αξιώσεις ήταν να προνοείται υποχρεωτικά θετική τουρκοκυπριακή ψήφος για οποιαδήποτε απόφαση θεσμικού οργάνου της Κυβέρνησης. Η απάντηση προς τον κ. Ακιντζί γι’ αυτή την απαίτησή τους ήταν ότι μπορούσε να καταλήξουμε, όπως είχαμε συμφωνήσει, σε γενικές ασφαλιστικές δικλίδες για όλους. Όπου δεν θα επιτρεπόταν επέμβαση της κεντρικής κυβέρνησης στα εσωτερικά της καθεμιάς των πολιτειών ούτε και αντίστροφα επέμβαση των πολιτειών στα θέματα της κεντρικής Κυβέρνησης, αλλά ούτε και ανάμιξη της καθεμιάς πολιτείας στα θέματα της άλλης. Πρόσθεσα τότε ότι θα μπορούσα να αποδεχτώ αναγκαιότητα να υπάρχει θετική ψήφος κάθε κοινότητας για αποφάσεις, εάν και εφόσον τέτοιες αποφάσεις της Κυβέρνησης ή του Υπουργικού Συμβουλίου ή άλλου θεσμικού οργάνου θα επηρέαζαν αρνητικά τη μια κοινότητα ή πολιτεία. Νοουμένου βέβαια ότι θα υπάρχει και ένας αποτελεσματικός μηχανισμός επίλυσης των όποιων διαφορών.
Η τουρκοκυπριακή πλευρά επέμενε όμως μέχρι τέλους στην αξίωση να απαιτείται για κάθε απόφαση του κράτους τουλάχιστον μία θετική ψήφος τους. Κάτι που ισοδυναμεί με γενικευμένο «βέτο».
-Δεν απαντάτε όμως στα όσα σας καταλογίζει ο Τουρκοκύπριος ηγέτης…
-Δεν θα εμπλακώ σε ένα παιχνίδι απόδοσης ευθυνών. Θέλω όμως ξανά να ρωτήσω τον κ. Ακιντζί εάν τα όσα διεκδικεί από την ελληνοκυπριακή πλευρά, είτε λέγονται εγγυήσεις είτε επεμβατικά δικαιώματα είτε μόνιμη παρουσία τουρκικού στρατού είτε θετική ψήφος είτε να εκπροσωπούνται οι Τουρκοκύπριοι με ίσο αριθμό, διαλαμβάνονται σε οποιοδήποτε σύνταγμα σε κάποια από τις 195 χώρες που είναι μέλη του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών. Ο κ. Ακιντζί, που μου ασκεί κριτική και προσπαθεί να μετατοπίσει ευθύνες, χρειάζεται, αν είναι έτοιμος για διαπραγμάτευση, να τοποθετηθεί σε όλα τα ζητήματα του Πλαισίου Γκουτέρες και ιδιαίτερα σε όσα η τουρκική πλευρά δεν ήταν διατεθειμένη και δεν συζήτησε καν στο Κραν Μοντάνα.
Άλλοι ζητούν λύση δύο κρατών
– Πολλοί υποστηρίζουν ότι ήδη φλερτάρετε με την ιδέα της λύσης δύο κρατών. Τι απαντάτε σ’ αυτό και πώς κρίνετε εσείς ένα τέτοιο σενάριο; Διότι και παρασκηνιακά φουντώνει αυτή η συζήτηση.
– Δεν ξέρω ποιοι το λένε και γιατί το λένε. Αυτό που υπάρχει είναι η σαφέστατη τοποθέτησή μου και έναντι του Γ.Γ. ότι επιζητούμε επανέναρξη της διαπραγμάτευσης από εκεί όπου είχαμε μείνει, δηλαδή την αναζήτηση μιας συμφωνίας στη βάση των αποφάσεων και των ψηφισμάτων των Η.Ε. Δηλαδή για μια συμφωνία δικοινοτικής-διζωνικής ομοσπονδίας. Αυτό ζητήσαμε και ζητούμε.
Είναι άλλοι που συζητούν για δυο κράτη. Από την πρώτη μέρα μετά το αδιέξοδο του Κραν Μοντάνα ακούμε την ηγεσία της Τουρκίας κατ’ επανάληψη να συζητά «λύση εκτός του πλαισίου των Η.Ε.». Ενώ και πρόσφατα, σύμφωνα με πληροφορίες, ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών ήρθε στα κατεχόμενα για να προωθήσει λύση δύο κρατών.
Δέχονται κράτος με βραχύβια βιωσιμότητα;
-Εκτός όμως από τον κ. Ακιντζί, σας καταλογίζουν ευθύνη και από τη δική μας πλευρά κάποιοι.
-Θα ερωτήσω και κάτι άλλο απευθυνόμενος προς όλους: Ποιός από εμάς, ποιος από την ελληνοκυπριακή πλευρά θα αποδεχόταν να δημιουργήσουμε ένα κράτος του οποίου η βιωσιμότητα θα ήταν από την αρχή αμφίβολη και πιθανότατα βραχύβια; Ποιος θα δεχόταν ένα κράτος-μέλος της ΕΕ που να έχει εγγυητές εκείνους που εισέβαλαν και παραβίασαν βασικές αρχές του διεθνούς δικαίου και τα ανθρώπινα δικαιώματα, αλλά και κατέστησαν πρόσφυγες στην ίδιά τους την πατρίδα το ένα τρίτο που πληθυσμού; Από την άλλη, πώς μπορούμε να παραγνωρίσουμε το ενδεχόμενο, μέσα από αυτές τις υπερεξουσίες ή και το γενικό δικαίωμα «βέτο» που ζητά η τουρκοκυπριακή πλευρά, να καταλήξουμε μέσω μιας τέτοιας λύσης να ελέγχει η Τουρκία την Κύπρο ολόκληρη; Δεν βλέπουμε τη σημερινή κατάσταση με τον σχεδόν απόλυτο έλεγχο που ασκεί η Τουρκία στα κατεχόμενα και τις συνεχείς προσπάθειες να ενισχύσει τον έλεγχο;
Θα επαναλάβω τη θέση μου που δεν αλλάζει. Είμαι πάντα επικεντρωμένος στην προσπάθεια για εξεύρεση λύσης και έχω την πολιτική βούληση, γιατί δεν θεωρώ με κανέναν τρόπο ως λύση τη σημερινή κατάσταση με την κατοχή και τη διαίρεση. Αλλά θεωρώ ως λύση ένα συμβιβασμό που θα δίνει ένα βιώσιμο και σύγχρονο ευρωπαϊκό κράτος, ενώ ταυτόχρονα ένας τέτοιος συμβιβασμός θα πρέπει να είναι και αποδεκτός. Διότι δεν πρόκειται ποτέ να φέρω σε δημοψήφισμα κάποια συμφωνία που δεν θα νιώθω ότι μπορεί να γίνει αποδεκτή από τον λαό. Όλοι γνωρίζουμε ότι δεν μπορεί ποτέ να γίνει αποδεκτή κάποια συμφωνία που δεν θα δίνει ασφάλεια στην Κύπρο και στους Κυπρίους.
– Είχατε μιλήσει και παλαιότερα για το ενδεχόμενο μπροστά σε παράταση του αδιεξόδου να κάνουμε και άλλες σκέψεις…
– Δεν εννοούσα να αλλάξουμε τον στόχο για την απελευθέρωση και την επανένωση της Κύπρου μέσα από τις αποφάσεις των Η.Ε. Εννοούσα ότι εάν επιβεβαιωθεί η απροθυμία της Τουρκίας να διαπραγματευτεί μια πραγματική λύση, θα έπρεπε να προβληματιστούμε για το πώς αντιμετωπίζουμε την κατάσταση αυτή. Αφού όλοι συμφωνούμε στη βασική διαπίστωση ότι «το κλειδί της λύσης βρίσκεται στην Άγκυρα», εάν τελικά η Τουρκία δεν εννοεί να επιτρέψει λύση, πρέπει να δούμε τα επόμενα βήματά μας, να προβληματιστούμε από κοινού.
– Πότε θα γίνει αυτός ο προβληματισμός;
– Οφείλουμε να εξαντλήσουμε κάθε περιθώριο. Γι’ αυτό και δήλωσα ότι είμαι ανά πάσα στιγμή έτοιμος να συνεχίσουμε τη διαπραγμάτευση, από εκεί που μείναμε στο Κραν Μοντάνα. Επειδή όμως εισηγήθηκα παράλληλα ότι για να πάμε ξανά σε διάσκεψη των Η.Ε. πρέπει να υπάρξει καλή προετοιμασία, είναι κάποιοι που προσπαθούν να δημιουργήσουν εντυπώσεις ότι…
– Ότι θέτετε προϋποθέσεις γα επανέναρξη των διαπραγματεύσεων.
– Αυτό δεν είναι προϋποθέσεις με την έννοια ότι βάζουμε όρους. Καθόλου. Ο σκοπός είναι να μην πάμε ξανά σε μια σύνοδο και να περιμένουμε ότι κάποτε, σε κάποια στιγμή, όπως έλεγε η Τουρκία, «μπορεί να δείξει ευελιξία». Το ζητούμενο είναι από την αρχή να έχει και η Τουρκία την πολιτική βούληση να συζητήσει λύση.
Ας ρωτήσουν όμως και τον ΓΓ γιατί άραγε θέλει να διορίσει κάποιο σύμβουλο, ειδικό αντιπρόσωπο, για να διερευνήσει τις δυνατότητες ή τις πιθανότητες να επαναρχίσει ο διάλογος. Δικαιολογημένα ο ΓΓ θέλει να γνωρίζει την κατάσταση. Γιατί μια τυχόν νέα αποτυχία θα έχει πολύ αρνητικό αντίκτυπο. Και θα πρέπει να το υπολογίσουν όσοι με επικρίνουν ότι τάχα θέτω προϋποθέσεις. Δεν είναι προϋποθέσεις. Εάν θέλετε, να πούμε ότι είναι συνθήκη εκ των ων ουκ άνευ προκειμένου να έχουμε επιτυχία σε μια νέα σύνοδο. Χωρίς διερεύνηση των θέσεων των δύο πλευρών μέσα από την απόφαση του ΓΓ, την οποία άμεσα αποδέχθηκα, δεν δημιουργείται το απαιτούμενο έδαφος. Μήπως θέλουμε να δημιουργήσουμε και πάλι ελπίδες στον κόσμο και να τον απογοητεύσουμε την επομένη; Ποιες θα είναι οι συνέπειες μιας νέας αποτυχίας;
– Σε προηγούμενη συνέντευξη στον «Φ» είχατε πει ότι προβληματίζεστε πάρα πολύ για το ποια θα είναι η άλλη οδός. Έχετε καταλήξει ποια μπορεί να είναι η άλλη οδός;
– Επιμένω ότι θα πρέπει να συνεχίσει ο διάλογος για να διαφανεί τελικά πού οδηγούμαστε. Παρακολουθείτε και τις διάφορες κριτικές οι οποίες αναφέρονται σε αφηγήματα κ.λπ. Δεν θέλω να ασχοληθώ με τα αφηγήματα, θέλω να ασχοληθώ με την πραγματικότητα. Ας αναμένουμε να δούμε και μετά τις τουρκικές εκλογές ποια θα είναι η στάση της Τουρκίας. Είναι επιβεβλημένη μια νέα προσπάθεια. Πρέπει να εξαντλήσουμε κάθε περιθώριο. Είμαι υπέρ της επανένωσης, στη γνωστή βάση των Η.Ε. πάνω στην οποία διεξάγονται οι διαπραγματεύσεις. Αλλά επιδιώκουμε ταυτόχρονα οι διαπραγματεύσεις να έχουν κατάληξη ένα λειτουργικό και βιώσιμο κράτος. Μιλούμε για ένα κράτος που δεν θα είναι υπό την κηδεμονία κανενός. Ένα ανεξάρτητο κράτος όπου οι Κύπριοι θα αποφασίζουν για τους Κύπριους.
– Για το σχέδιο Β είναι κατάλληλη ώρα;
– Όχι. Δεν τίθεται θέμα συζήτησης αυτή την ώρα του οποιουδήποτε σχεδίου Β ή Γ. Ένα σχέδιο υπάρχει αυτή τη στιγμή.
– Όπως έχουν τα πράγματα τώρα κύριε Πρόεδρε, θα πρέπει να αναμένουμε κάποια εξέλιξη τέλος του καλοκαιριού;
– Εκ των πραγμάτων μάλλον έτσι θα είναι. Εάν υπολογίσουμε ότι θα πρέπει να τελειώσουν οι εκλογές στην Τουρκία, να υπάρξει σχηματισμός της κυβέρνησης κ.λπ., να απαντήσει η Άγκυρα και να διοριστεί ο σύμβουλος, υπολογίζω ότι θα είμαστε σε θέση τότε. Λαμβάνοντας υπόψη ότι και ο ΓΓ του ΟΗΕ θα θέλει να δει όλα τα μέρη. Συνεπώς η δική μου θέση παραμένει αναλλοίωτη ότι θα πρέπει να επανέλθουμε στην τράπεζα των διαπραγματεύσεων με καλή διάθεση και πολιτική βούληση. Όχι με στόχο κάποια συμφωνία που να αδικεί τη μια και να ευνοεί την άλλη κοινότητα, αλλά με στόχο μια λύση που να μας οδηγεί όλους από κοινού σε ένα σύγχρονο, ευρωπαϊκό κράτος, που να μπορεί να λειτουργεί και οι πολίτες του να αποφασίζουν για την τύχη τους.
– Τι θα μπορεί να διαφοροποιήσει τη στάση του Ερντογάν μετά από μια νέα εκλογική επιτυχία του; Σε αυτό είχατε επενδύσει παλαιότερα, χωρίς να έχει κάνει βήματα προσέγγισης για λύση του Κυπριακού.
– Πάντοτε λέγαμε ότι θα πρέπει να υπάρχει καλή θέληση και από πλευράς Τουρκίας, η οποία διαδραματίζει πρωτεύοντα ρόλο αφού η τουρκοκυπριακή κοινότητα εξαρτάται απόλυτα είτε οικονομικά είτε λόγω της παρουσίας του στρατού είτε και πληθυσμιακά πλέον από την Τουρκία. Αλλά και γιατί το Κυπριακό δημιουργήθηκε από την τουρκική εισβολή και τη συνεχιζόμενη παρουσία των κατοχικών στρατευμάτων. Δεν είναι θέμα εμπιστοσύνης ή αν κάποτε έγιναν εκτιμήσεις για τις επιλογές του κ. Ερντογάν. Το θέμα είναι ότι χωρίς και τη βούληση της Τουρκίας δεν μπορεί να υπάρξει λύση. Το τι θα συμβεί μετά τις εκλογές δεν το γνωρίζω.
Η ανησυχία μου είναι μια: οι διάφορες δηλώσεις για αναβίωση της οθωμανικής αυτοκρατορίας. Είναι ένας πρόσθετος λόγος για να είμαστε προσεκτικοί στις διαπραγματεύσεις. Να μην οδηγηθούμε σε λύση που θα επιτρέπει να μετατρέψουμε την Κυπριακή Δημοκρατία ή γενικότερα την Κύπρο σε μέρος της οθωμανικής αυτοκρατορίας.
– Μετά το Κραν Μοντάνα είχατε κατηγορηθεί ότι σκεφτόσασταν τις επόμενες εκλογές αντί τις επόμενες γενιές…
– Εάν ίσχυε αυτό, θα έπρεπε να είμαι πολύ ανόητος ή ξένος προς την πολιτική πραγματικότητα για να υποβάλω, εφτά μήνες πριν τις εκλογές, γραπτές προτάσεις για την επίλυση του Κυπριακού και να κατηγορούμαι από τους μεν ότι έδωσα τα πάντα και από τους άλλους ότι έπρεπε να δώσω περισσότερα.
Κατηγορούν εμένα, αλλά γιατί δεν διερωτώνται γιατί η τουρκοκυπριακή πλευρά δεν κατέθεσε καθόλου προτάσεις ή έστω αντιπροτάσεις; Ξεχνούν ότι κατέθεσα πολύ συγκεκριμένες προτάσεις υπό την προϋπόθεση βέβαια ότι καταργούνται οι εγγυήσεις, τα επεμβατικά δικαιώματα, αποχωρεί ο κατοχικός στρατός; Κάνουν ότι αγνοούν πως, με δεδομένες κάποιες επιφυλάξεις για να διασφαλίσω εκείνο που πρέπει να διασφαλιστεί, ανταποκρίθηκα σε όλες τις παραμέτρους που έθετε το Πλαίσιο Γκουτέρες; Επομένως αντί να μου αποδίδουν τόσο αβασάνιστα και εύκολα τις ευθύνες, καλύτερα θα ήταν να ελέγξουν με πραγματισμό ποια είναι η στάση της Τουρκίας και ποια είναι η στάση του κ. Ακιντζί. Υπάρχει και η δική τους μαρτυρία…
– Σας κατηγορούν ότι είναι οι θέσεις της Τουρκίας που έχουν περάσει στο εξωτερικό και όχι η δική σας…
– Λυπάμαι που το λέω, αλλά δεν μπορεί να μην παρατηρήσει κάποιος ότι είναι και με δική τους μαρτυρία που κάποτε λέγονται και στο εξωτερικό όσα λέγονται…
Διερωτώμαι όμως, όταν το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο καταλήγει σε συμπεράσματα με τα οποία καταδικάζει τις ενέργειες της Τουρκίας ή της ζητά να ανταποκριθεί στις «κυπρογενείς υποχρεώσεις» της και ακόμα να συμβάλει σε επίλυση του Κυπριακού, αυτό δεν είναι καταλογισμός ευθυνών;
Στο επίπεδο των Ηνωμένων Εθνών, σς μην ξεχνάμε ότι ο ΓΓ το είπε εξαρχής: «Οι συνομιλίες είναι κυπριακής ιδιοκτησίας, εγώ ως ΟΗΕ δεν υποβάλλω προτάσεις και γι’ αυτό δεν θα αποδώσω ευθύνες». Πώς ανέμεναν λοιπόν να αποδώσει ευθύνες; Εξάλλου, όλοι καταλαβαίνουμε ότι αν απέδιδε ο Γ.Γ. ευθύνες, εξυπακούεται ότι τερματίζει οριστικά και τη διαδικασία. Δεν θα αναλάμβανε όποια άλλη πρωτοβουλία εάν απέδιδε ευθύνες. Ενώ έτσι, άφησε παράθυρα ανοικτά. Τα διαγράφουν όλα αυτά και λένε ότι δεν απέδωσε ευθύνες.
Παραγνωρίζουν ακόμα εκείνη την παράγραφο που αναφέρεται σε ιστορική ευκαιρία «ως αποτέλεσμα της τόλμης και της αποφασιστικότητας των δύο ηγετών». Βγαίνει από αυτή την παράγραφο των Η.Ε. συμπέρασμα για δικές μας ευθύνες;
Ένα άλλο ερώτημα που γεννάται όμως, όταν αποδίδουν ευθύνες σε εμένα, είναι ωσάν να αποδίδουν ευθύνες και στην Ελλάδα. Διότι με την Ελλάδα είμαστε σε μια κοινή πορεία, σε κοινή γραμμή. Μαζί δώσαμε τις μάχες και τις προσπάθειες για να εξευρεθεί μια λύση. Πώς είναι δυνατόν να ευθύνομαι εγώ και να μην ευθύνεται η Ελλάδα και ο ΓΓ να παραλείπει να το πει;
Εξάλλου, οι θέσεις που προβάλλω ή εκείνες για την προάσπιση των οποίων αντιστέκομαι σε άλλες θέσεις είναι οι ίδιες με εκείνες που προβάλλει το ΑΚΕΛ. Ούτε το ΑΚΕΛ δέχεται εγγυήσεις ή επεμβατικά δικαιώματα ούτε παρουσία στρατού. Πώς είναι δυνατόν να μου καταλογίζει το ΑΚΕΛ ευθύνες γιατί απέρριψα μια ανάλογη αξίωση της Τουρκίας και του κ. Ακιντζί;
– Στο εσωτερικό λέγεται ότι σας παρέσυρε ο κ. Κοτζιάς σ’ αυτή τη θέση, ενώ αντίθετα άλλοι λένε ότι είναι ο σωτήρας μας γιατί παρενέβη τη δεδομένη στιγμή για να σας αποτρέψει από νέα διολίσθηση…
– Ο κ. Κοτζιάς ακολουθούσε μια γραμμή που χαράξαμε από κοινού με τον Έλληνα Πρωθυπουργό. Ήταν απόλυτα ταυτισμένες οι θέσεις μας, δεν προκάλεσε κανένα απολύτως πρόβλημα στη διάρκεια του διαλόγου, ήταν θετικότατος. Μας συμπαραστάθηκε όσο κανένας. Και έτσι θα συνεχίσουμε την αγαστή συνεργασία και τη συμπόρευση με την ελληνική κυβέρνηση, αυτό είναι εθνικό καθήκον και απαραίτητος σχεδιασμός για το καλό της Κύπρου και ο καθένας ας λέει ό,τι νομίζει.
