Στους τοίχους των κτιρίων της παλιάς βιομηχανικής περιοχής του Τελ Αβίβ οι καλλιτέχνες του γκράφιτι αποτυπώνουν με το δικό τους τρόπο τα συναισθήματά τους για όσα συνέβησαν στο Ισραήλ πριν από ένα χρόνο, και κυρίως τα γεγονότα της 7ης Οκτωβρίου. Οι ήρωες που αντιστάθηκαν για να βοηθήσουν, οι άμαχοι που σφαγιάστηκαν και οι απαχθέντες από τους τρομοκράτες της Χαμάς.
Σ’ έναν απ’ αυτούς του δρόμους… δύο αγγελάκια έχουν πιαστεί στα χέρια και παλεύουν μεταξύ τους, στα αριστερά το παλαιστινιακό και στα δεξιά το ισραηλινό. Εάν ο καλλιτέχνης έμενε ως εδώ, το ωραίο αυτό γκράφιτι θα περνούσε μερικώς απαρατήρητο. Φρόντισε όμως να θέσει ένα, ενδεχομένως ρητορικό, αλλά πολύ ουσιαστικό ερώτημα στις δύο πλευρές του έργου του: «How can there be peace, when there is no trust» (Πως μπορεί να υπάρξει ειρήνη, όταν δεν υπάρχει εμπιστοσύνη).
Συνομιλώντας στη διάρκεια της εβδομάδας με αρκετούς Ισραηλινούς, κυρίως άτομα τα οποία είχαν βιώσει της θηριωδίες της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου και κατάφεραν να γλυτώσουν, άτομα τα οποία περιμένουν ακόμα τους δικούς τους ανθρώπους να γυρίσουν πίσω, και άτομα τα οποία έφυγαν από τα σπίτια τους για να γλυτώσουν τις επιθέσεις της Χεζμπολάχ, το ερώτημα αυτό είναι και δικό μου.
Γιατί δεν υπάρχει εμπιστοσύνη σε όλα τα επίπεδα της κοινωνίας όχι μόνο προς την κατεύθυνση των Παλαιστινίων αλλά και σ’ ό,τι αφορά το πως η δική τους η κυβέρνηση χειρίζεται την κατάσταση. Όμως υπάρχει και θυμός, πάρα πολλής θυμός ανάμεσα στον κόσμο και το αισθάνεσαι από τις πρώτες λέξεις.
Πηγαίνοντας ανάποδα, ως προς το ερώτημα, θα βρούμε και την απάντηση. Χωρίς εμπιστοσύνη δεν μπορεί να υπάρξει ειρήνη. Χωρίς εμπιστοσύνη δεν μπορούν να βρεθούν λύσεις.
Και αυτή τη στιγμή εκείνο που επικρατεί στο Ισραήλ είτε έχει να κάνει με τους Παλαιστίνιους είτε με τη Χαμάς, είτε με το Λίβανο και τη Χαμπολάχ η έλλειψη εμπιστοσύνης είναι διάχυτη παντού, σε όλα τα επίπεδα της κοινωνίας. Δεν είναι μόνο σε πολιτικό ή στρατιωτικό επίπεδο. Γι’ αυτό και κανείς δεν μπορεί να προβλέψει ποια θα είναι η επόμενη μέρα, ή πότε θα τελειώσει αυτός ο πόλεμος που ξεκίνησε η Χαμάς την 7η Οκτωβρίου 2023 σφάζοντας και σκοτώνοντας 1200 ανθρώπους, από βρέφη μέχρι ηλικιωμένους.
Το ίδιο ερώτημα, εάν μπορεί να υπάρξει ειρήνη όταν δεν υπάρχει εμπιστοσύνη, μπορεί να τεθεί και για σωρεία άλλων διεθνών ζητημάτων, αλλά κυρίως στο δικό μας το πρόβλημα στην Κύπρο. Ενδεχομένως στη δική μας περίπτωση να είναι πολύ πιο έντονο απ’ ότι σε άλλες περιπτώσεις, ίσως να βρίσκεται λίγο πιο πίσω από το Μεσανατολικό.
Ανεξαρτήτως του τι μπορεί να λέγεται και να γράφεται κατά καιρούς, η απουσία εμπιστοσύνης ήταν και παραμένει ένας από τους βασικούς παράγοντες που επηρεάζουν αρνητικά στο Κυπριακό. Και ας μην γελιόμαστε ότι η έλλειψη εμπιστοσύνης είναι μόνο σε επίπεδο πολιτικό ή ηγεσίας. Απουσία εμπιστοσύνης υπάρχει και στο επίπεδο της κοινωνίας των πολιτών.
Το γεγονός ότι εδώ και μια 20ετία έχουν αναπτυχθεί οι επαφές, πραγματοποιούνται επισκέψεις εκατέρωθεν του συρματοπλέγματος και υπάρχει μια επικοινωνία αυτό δεν σημαίνει ότι δημιουργήθηκε εκείνη η εμπιστοσύνη που απαιτείται προκειμένου να μπορεί να λύσει ένα πρόβλημα όπως το Κυπριακό. Ούτε και μπορεί να πιστεύει κανείς ότι Ελληνοκύπριοι και Τουρκοκύπριοι έφτασαν στο σημείο να εμπιστεύονται ο ένας τον άλλο και να μην ανησυχούν για τίποτε.
Η καχυποψία, καλώς ή κακώς, υπήρχε ανέκαθεν ανάμεσα στις δύο πλευρές και θα συνεχίσει να υπάρχει σε πολύ μεγάλο βαθμό. Το ότι μικρές ομάδες πολιτών συνατώνται και συνεργάζονται δεν σημαίνει ότι όλοι υπόλοιποι έχουν ξεπεράσει την καχυποψία που είχαν και συνεχίζουν να έχουν για την άλλη πλευρά.
Δεν είναι, λοιπόν, μόνο θέμα ηγεσιών αλλά και πολιτών, του απλού κόσμου. Και ενόσο η εμπιστοσύνη απουσιάζει η ειρήνη, η επίτευξη συμφωνία, καθίσταται από δύσκολη έως και αδύνατη. Στον πραγματικό κόσμο δυστυχώς τα πράγματα δεν λειτουργούν διαφορετικά, δεν μπορεί μια συμφωνία να δημιουργήσει εμπιστοσύνη. Όμως η εμπιστοσύνη μπορεί να φέρει μια συμφωνία.
