Η απόφαση του Υπουργείου Μεταφορών να αξιοποιήσει την τεχνητή νοημοσύνη και τις κινητές κάμερες για τον εντοπισμό οδηγών που χρησιμοποιούν κινητό ή δεν φορούν ζώνη ασφάλειας ανοίγει μια δύσκολη, αλλά αναγκαία συζήτηση: μέχρι που φτάνει η ατομική ευθύνη και που αρχίζει η υποχρέωση του κράτους να προστατεύει ζωές, ακόμη κι αν αυτό σημαίνει αυστηρότερη επιτήρηση στους δρόμους.

Τα στοιχεία είναι αμείλικτα. Δεκαεννέα άνθρωποι έχασαν πέρυσι τη ζωή τους σε θανατηφόρα δυστυχήματα που αποδίδονται σε απρόσεκτη ή αμελή οδήγηση, κυρίως λόγω χρήσης κινητού τηλεφώνου. Άλλοι σκοτώθηκαν επειδή δεν φορούσαν ζώνη ασφαλείας, παρότι οι θέσεις οδηγού και συνοδηγού παρέμειναν άθικτες. Δεν μιλάμε, λοιπόν, για θεωρητικούς κινδύνους ή ψυχρές στατιστικές, αλλά για απώλειες που θα μπορούσαν να είχαν αποφευχθεί με μια απλή κίνηση: τα χέρια στο τιμόνι, η ζώνη δεμένη.

Σε αυτό το πλαίσιο, η τεχνολογία δεν έρχεται ως τιμωρός, αλλά ως ένα χρήσιμο εργαλείο. Οι κάμερες με τεχνητή νοημοσύνη δεν κυνηγούν οδηγούς, αλλά εντοπίζουν συμπεριφορές που αποδεδειγμένα σκοτώνουν. Το επιχείρημα ότι «παραβιάζεται η ιδιωτικότητα» ακούγεται συχνά, όμως αξίζει να αναρωτηθούμε: πόση ιδιωτικότητα διεκδικούμε όταν η επιλογή μας να στείλουμε ένα μήνυμα εν ώρα οδήγησης μπορεί να στερήσει τη ζωή ενός τρίτου; Η οδήγηση σε δημόσιους δρόμους δεν είναι ιδιωτική υπόθεση. Είναι μια πράξη που επηρεάζει άμεσα τη ζωή των άλλων. Συνεπώς, το δικαίωμα στην προσωπική επιλογή σταματά εκεί όπου αρχίζει ο κίνδυνος για τον συνάνθρωπο.

Βεβαίως, κανένα σύστημα δεν είναι από μόνο του πανάκεια. Η επιτυχία του θα κριθεί από τη διαφάνεια, τη σωστή νομοθετική θωράκιση και τον ουσιαστικό έλεγχο της εφαρμογής του. Η σύσταση επιτροπής για την αξιολόγηση της μέχρι σήμερα εμπειρίας είναι ένα θετικό βήμα, αρκεί να μη μείνει στα χαρτιά. Χρειάζεται συνεχής αναθεώρηση, διόρθωση λαθών και κυρίως ξεκάθαρο μήνυμα προς την κοινωνία ότι ο στόχος δεν είναι τα πρόστιμα, αλλά η πρόληψη, έτσι ώστε η πρωτοβουλία να συνοδευτεί από κοινωνική αποδοχή.

Το μεγαλύτερο στοίχημα, ωστόσο, παραμένει η αλλαγή νοοτροπίας, διότι καμία κάμερα δεν μπορεί να υποκαταστήσει τη συνείδηση. Όσο θεωρούμε μαγκιά να απαντάμε στο κινητό ενώ οδηγούμε ή υπερβολή να φοράμε τη ζώνη ασφαλείας σε κοντινές διαδρομές, καμία κάμερα δεν θα αρκεί. Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να δει τα χέρια μας και τη ζώνη μας, δεν μπορεί όμως να μας διδάξει σεβασμό στην ανθρώπινη ζωή. Αυτό είναι ευθύνη όλων μας.

Αν λοιπόν η νέα αυτή προσέγγιση καταφέρει να σώσει έστω και μία ζωή, τότε η συζήτηση για την ενόχληση ή την αυστηρότητα χάνει αυτόματα το νόημά της. Γιατί στους δρόμους, το πραγματικό κόστος της αδιαφορίας δεν μετριέται σε εξώδικα, αλλά σε ανθρώπους που δεν γύρισαν ποτέ στο σπίτι τους.

panayiota.charalambous@phileleftheros.com