Υπάρχει μια πάγια αντίληψη εδώ στο νησί που θέλει την Κύπρο ως μια χώρα η οποία απλώς υφίσταται τις εξελίξεις. Ένα νησί που βρίσκεται στο περιθώριο μεγάλων αποφάσεων, που «καλά κάνει να μην πάει να μπλέκεται» σε ιστορίες μεγάλων και θα ήταν προτιμότερο να κάθεται φρόνιμη. Μια αντίληψη που δεν είναι απλώς λανθασμένη, είναι και επικίνδυνη.
Ο Υπουργός Εξωτερικών, Κωνσταντίνος Κόμπος, σε δήλωσή του στον «Φ» ήταν σαφής λέγοντας πως «τα δεδομένα αλλάζουν και δεν είμαστε απλοί παρατηρητές». Μια φράση που δεν μπορεί να χαρακτηριστεί απλώς ρητορική, καθώς αποτυπώνει την κατάσταση στην ευρύτερη Μέση Ανατολή, με συνέπειες που αγγίζουν και την Κύπρο.
Η απόφαση των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων να αποχωρήσουν από τον ΟΠΕΚ χαρακτηρίζεται από διπλωματικούς κύκλους ως μια από τις πιο σημαντικές εάν όχι και «η πιο σημαντική εξέλιξη από τις αρχές του χρόνου». Κίνηση η οποία δεν έχει να κάνει τόσο με την αύξηση της πετρελαϊκής παραγωγής, λαμβανομένου υπόψη ότι τα στενά του Ορμούζ είναι κλειστά και οι εξαγωγικές δυνατότητες των Εμιρατινών είναι περιορισμένες.
Πρόκειται για μια καθαρά πολιτική κίνηση η οποία δεν αποκλείεται να έγινε και σε συνεννόηση με τους Αμερικανούς. Κίνηση που σηματοδοτεί αναδιάταξη δυνάμεων στην περιοχή του Κόλπου και η οποία δεν αναμένεται ότι θα σταματήσει ως εδώ. Είναι καλό να παρακολουθούμε τις επόμενες κινήσεις τους με την προσοχή να είναι στραμμένη προς την κατεύθυνση του Αραβικού Συνδέσμου. Εκεί αναμένεται να εκδηλωθεί η επόμενη κίνηση των ΗΑΕ, καθώς δεν έχουν ακόμα εξωτερικεύσει τη δυσαρέσκειά τους για το πώς ο Σύνδεσμος στάθηκε απέναντι στις ιρανικές επιθέσεις εναντίον των χωρών του Κόλπου.
Σ’ αυτό το νέο γεωπολιτικό τοπίο που αναδιαμορφώνεται, όχι μόνο στην περιοχή του Κόλπου αλλά και ευρύτερα, η Κύπρος επέλεξε να μην καθίσει και να παρακολουθεί τις εξελίξεις εξ αποστάσεως. Ο Κωνσταντίνος Κόμπος ήταν από τους πρώτους που επισκέφθηκαν τις χώρες του Κόλπου μετά τις ιρανικές επιθέσεις. Κινήσεις οι οποίες είχαν διττή σημασία: ενίσχυσαν τις διμερείς σχέσεις και ταυτόχρονα το αποτύπωμα της Κυπριακής Προεδρίας του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης. «Είμαστε εκεί και θα πάμε ξανά», είπε ο Κύπριος Υπουργός Εξωτερικών, προαγγέλλοντας νέα επίσκεψη στην περιοχή.
Το άτυπο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο που πραγματοποιήθηκε μόλις πριν από μερικές μέρες στην Κύπρο – το πρώτο που γίνεται από την ένταξη του νησιού στην ΕΕ το 2004 – ανέδειξε με εύγλωττο τρόπο τι σημαίνει να είναι κάποιος «ουσιαστικός συνομιλητής» και να μην περιορίζεται σε ρόλο παρατηρητή. Έδειξε πως ενώ θα μπορούσε η Λευκωσία να περιοριστεί στο να φιλοξενήσει τη σύνοδο, που από μόνη της ήταν σημαντική, επέλεξε να φέρει στο τραπέζι σημαντικούς παίκτες από την περιοχή. Στην κυπριακή πρωτεύουσα βρέθηκαν οι ηγέτες της Αιγύπτου, του Λιβάνου, της Συρίας και της Ιορδανίας, καθώς και ο επικεφαλής του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου. Παρουσίες που αποτελούν δείγμα αναγνώρισης του ρόλου και της σημασίας της Κύπρου.
Και οι εξελίξεις δεν φαίνεται ότι θα σταματήσουν σύντομα, καθώς οι παρενέργειες από το κλείσιμο των στενών του Ορμούζ θα πάνε σε βάθος χρόνου και δεν θα αφορούν μόνο τα καύσιμα και την ενέργεια. Υπάρχει η ροή λιπασμάτων, το ένα τρίτο της παγκόσμιας αγοράς περνά από εκεί. Πρόβλημα στα λιπάσματα – χαμηλή ροή, αύξηση των τιμών κ.λπ. – σημαίνει πρόβλημα στην επισιτιστική ασφάλεια στην Αφρική και, συνεπώς, νέες μεταναστευτικές πιέσεις. Ακόμα κι αν τελειώσει σήμερα ο πόλεμος, τα ασφάλιστρα στη ναυτιλία θα παραμείνουν υψηλά για μήνες, προκαλώντας επιπτώσεις στην παγκόσμια ναυτιλία.
Πρόκειται για κύματα εξελίξεων που θα φτάσουν μέχρι την Κύπρο, ανεξάρτητα από το αν η ίδια επιλέξει να αντιμετωπίσει ενεργά ή παθητικά. Είναι αρκούντως ξεκάθαρο πως η Κύπρος δεν έχει την πολυτέλεια της αδιαφορίας. Η γεωγραφία της δεν είναι μόνο πηγή προβλημάτων· είναι ταυτόχρονα πλεονέκτημα και ευθύνη. Και η Λευκωσία φαίνεται να το αντιλαμβάνεται αυτό, όπως εξάλλου φαίνεται και από τις κινήσεις της.
Εξάλλου, ο αμέτοχος θεατής δεν καθορίζει τίποτα. Απλώς παρακολουθεί. Ο ουσιαστικός συνομιλητής, έστω κι αν είναι μικρός, αφήνει ίχνος.
