Την προηγούμενη Κυριακή μιλήσαμε για τη Δημοκρατία που έχουμε, και αυτή που μπορούμε να κτίσουμε. Εστιάσαμε στην πρωτοβουλία που καλούνται να πάρουν τα μεγαλύτερα (τουλάχιστον) κόμματα, για τη δημιουργία μιας κοινής πλατφόρμας οραμάτων, τεχνοκρατικών σχεδιασμών αλλά και επικοινωνίας με τους πολίτες.
Σήμερα, ας εξετάσουμε τη Δημοκρατία που έχουμε από την οπτική του κόσμου. Το πρώτο δεδομένο που εύκολα εντοπίζουμε είναι η αποχή των πολιτών από τις εκλογές. Πώς ερμηνεύεται; Να είναι μόνο αδιαφορία; Ή είναι και απογοήτευση; Η διαφορά είναι τεράστια. Μια μεγάλη μάζα απογοητευμένων πολιτών είναι εν δυνάμει εκρηκτική. Είναι επιρρεπής σε λαοπλάνους, με μικρό σεβασμό στο δημοκρατικό πολίτευμα. Συμφέρει μια εκτροπή τα καθιερωμένα κόμματα;
Αν δεν πάει ο Μωάμεθ στο βουνό, θα πάει το βουνό στο Μωάμεθ. Όσο ο κόσμος φτάνει στα όρια αντοχής του, τόσο πιθανότερη γίνεται η αλλαγή αντιλήψεων. Η αλλαγή αντιλήψεων οδηγεί σε κινήματα. Κι όταν τα κινήματα γίνουν μαζικά, τότε η καθεστηκυία τάξη αντιλαμβάνεται την πίεση! Δεν είναι θεωρία. Κοιτάξτε τη Γαλλία. Το 2018 γέννησε το κίνημα των gilets jaunes. Το 2022 βίωσε μια απίθανη συσπείρωση των δυνάμεων της Αριστεράς υπό τον Jean-Luc Mélenchon, ενάντια στον Πρόεδρο, που την έφερε δεύτερο σχηματισμό στο νέο κοινοβούλιο. Δεύτερο παράδειγμα η Ουγγαρία, η οποία το 2022 εξέλεξε και πάλι κυβέρνηση λαϊκιστών, η οποία αψηφά την ηγεσία της ΕΕ.
Ζούμε καιρούς οξυμένων ανισοτήτων. Οι κυβερνώντες επιβάλλουν στους πολίτες ατομικές και οικογενειακές ποινές και ενοχές για παγκόσμια προβλήματα, των οποίων η δραστική λύση μπορεί να προκύψει μόνο ως απόρροια τεράστιων αλλαγών της πολιτικής των κυβερνήσεων. Τέτοια παραδείγματα είναι η περιβαλλοντική απειλή, η πρόληψη επιδημιών, η έκρηξη της ακρίβειας και η αναπόφευκτη σχετική αισχροκέρδεια (αφού κατάφερε η ηγεσία της ΕΕ να εμπλέξει την Ευρώπη στην ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, με τον τρόπο που το έπραξε, χωρίς μελέτη των συνεπειών στα νοικοκυριά).
Διαβάζουμε τις πρόσφατες στατιστικές που μετρούν τον πλούτο και βρίσκουν ότι τα πλουσιότερα 2000 περίπου άτομα στον πλανήτη κρατούν τόσο πλούτο όσο και το φτωχότερο 60 % του πληθυσμού της γης, και δεν ιδρώνει το αυτί μας. Δυσκολευόμαστε να κατανοήσουμε το πολύ απλό, ότι ο πλούτος που αυξάνει στα χέρια των πλουτοκρατών δεν είναι αποτέλεσμα διαστολής, οφείλεται μόνο στο ότι μερικά δισεκατομμύρια συνανθρώπων μας ολοένα και φτωχαίνουν κι άλλο. Ωραίο το win-win, σε μια συνεργασία, αλλά δεν ισχύει στις περιπτώσεις άκρατου πλουτισμού. Δείτε τα κλασικά παραδείγματα πάμφτωχων αφρικανικών κρατών με εξαιρετικό ορυκτό υπέδαφος, όπου τα ορυκτά πλουτίζουν λίγες οικογένειες, ενώ οι χιλιάδες ντόπιοι εργαζόμενοι στα ορυχεία βρίσκονται κάτω από το όριο της φτώχειας.
Μην διανοηθείς να σκεφτείς πως δεν μας νοιάζει αυτό στην εύκρατη Κύπρο μας. Αφού το μεταναστευτικό τσουνάμι που υφιστάμεθα έχει τα αίτια του στην απύθμενη ένδεια ανθρώπων που διακινδυνεύουν να πνιγούν σε ένα σαπιοκάραβο, προκειμένου να ξεφύγουν.
Ποια στάση λοιπόν θα κρατήσουν τα μεγάλα κυπριακά κόμματα, σε αυτό το περιβάλλον κινούμενης άμμου; Μπορούν να παραμείνουν προσηλωμένα στη συνηθισμένη Δημοκρατία. Όπου στον προεκλογικό λόγο κυριαρχούν τα πρόσωπα, με τα social media του ο καθένας, γενικόλογα, χαμογελαστά, χάριν εντυπωσιασμού, αντί για τεκμηριωμένες προτάσεις που θα φέρουν ευημερία στη νέα γενιά. Η εναλλακτική είναι να δράξουν τα μεγάλα κόμματα την ευκαιρία για να ενώσουν δυνάμεις, συναισθανόμενα το μέγεθος των προκλήσεων και την επιτακτική ανάγκη νέων προσεγγίσεων, που κανένας από μόνος του δεν θα μπορέσει να επιβάλει.
Αρκετοί αναλυτές εντοπίζουν μετατόπιση των μεγάλων πανανθρώπινων μαζικών κοινωνικών προβλημάτων, από την πάλη ιδεολογιών (αριστεράς-δεξιάς, κομμουνισμού-καπιταλισμού), σε μια νέα πάλη στους άξονες ανθρωπισμού-πλουτοκρατίας, ηθικής-πολιτικής διαφθοράς. Αν δεν ερμηνεύσουν σωστά οι ηγεσίες αυτά τα μηνύματα, πού ξέρεις, μπορεί ο ήσυχος Κύπριος (ανήσυχος ατομικά, ήσυχος συλλογικά) μια μέρα να αφυπνισθεί! Εκείνη τη μέρα, sauve qui peut (θα τρέχουν τα κόμματα λαχανιασμένα να αλλάξουν).
*Ph.D., Σύμβουλος και Εκπαιδευτής Στελεχών Επιχειρήσεων και Νέων– Xenophon.hasapis@gmail.com
