Σχεδόν πουθενά αλλού στον κόσμο δεν αμφισβητούνται τα δικαιώματα των γυναικών και των κοριτσιών σε τέτοιον βαθμό όπως στο Αφγανιστάν. Οι τελευταίες εξελίξεις προκαλούν μεγάλη ανησυχία.Η ΕΕ έχει καταστήσει σαφές ότι η όποια μελλοντική αναπτυξιακή βοήθεια της ΕΕ προς το Αφγανιστάν θα εξαρτηθεί από τον σεβασμό του διεθνούς νομικού πλαισίου και των κανόνων για τα ανθρώπινα δικαιώματα, συμπεριλαμβανομένων των δικαιωμάτων των γυναικών και των κοριτσιών. Η ΕΕ είναι αποφασισμένη και έχει δεσμευτεί να συνεχίσει να στηρίζει τις γυναίκες και τα κορίτσια του Αφγανιστάν και παγκοσμίως, παραμένοντας πιστή στις αξίες και τις πεποιθήσεις της.
Μαζί με τα ανθρώπινα δικαιώματα, την ελευθερία και τη δημοκρατία, η ισότητα αποτελεί μία από τις βασικές αξίες που καθιστούν την Ευρωπαϊκή Ένωση αυτό που είναι. Εμπλουτίζει τις κοινωνίες μας και ενισχύει την ανθεκτικότητά τους. Η ισότητα των φύλων αποτελεί βασικό στοιχείο της ειρήνης, της ασφάλειας, της οικονομικής ευημερίας και της βιώσιμης ανάπτυξης. Επιπλέον, η προάσπιση και η προώθηση της ισότητας των φύλων απαιτείται από τις Συνθήκες της ΕΕ.
Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο οι προσπάθειες σε πολιτικό, επιχειρησιακό και οικονομικό επίπεδο για την προώθηση και τη διασφάλιση της προόδου όσον αφορά την ισότητα των φύλων αποτελούν πολιτική προτεραιότητα και βασικό στόχο της ΕΕ. Το σχέδιο δράσης της ΕΕ για την ισότητα των φύλων ΙΙΙ και ο νέος προϋπολογισμός εξωτερικής δράσης της ΕΕ παρέχουν έναν χάρτη πορείας για παγκόσμια δράση με στόχο έναν κόσμο με ισότητα των φύλων. Για την επίτευξη των στόχων αυτών συνεργαζόμαστε στενά με πολυμερείς, περιφερειακούς και διμερείς εταίρους, συμπεριλαμβανομένων των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών. Έχουμε όμως πολύ δρόμο ακόμα· δεν υπάρχουν περιθώρια εφησυχασμού. Ωστόσο, παρότι εξακολουθούν να υφίστανται πολλές προκλήσεις, από κοινού μπορούμε να τις αντιμετωπίσουμε πιο αποτελεσματικά.
Σε πολλές χώρες, η κρίση COVID-19 έχει επιδεινώσει τις υφιστάμενες ανισότητες μεταξύ των φύλων σε διάφορους τομείς: στην εκπαίδευση, την επαγγελματική κατάρτιση, την υγεία, την ασφάλεια και την προστασία, τη σεξουαλική και αναπαραγωγική υγεία και τα συναφή δικαιώματα, τη λήψη αποφάσεων και τις οικονομικές ευκαιρίες.
Οι περιορισμοί λόγω της νόσου COVID-19 είχαν σε πολλές περιπτώσεις ως αποτέλεσμα την αύξηση της έμφυλης βίας, ιδίως της ενδοοικογενειακής βίας, ενώ η πρόσβαση των γυναικών και των κοριτσιών σε υπηρεσίες σεξουαλικής και αναπαραγωγικής υγείας έχει περιοριστεί. Ταυτόχρονα, σημαντικό μέρος του φόρτου σε θέματα φροντίδας έχει πέσει στις γυναίκες και τα κορίτσια. Τα άτομα που εργάζονται στην άτυπη οικονομία και σε θέσεις εργασίας χαμηλής ειδίκευσης (εκ των οποίων οι περισσότερες είναι γυναίκες), οι μετανάστες/-ριες και όσες/-οι ανήκουν σε μειονότητες διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο και αντιμετωπίζουν πολλαπλές και διασταυρούμενες μορφές διακρίσεων.
Επιπλέον, στις περιπτώσεις όπου έχουν κλείσει σχολεία, τα κορίτσια έχουν εκτεθεί σε αυξημένο κίνδυνο σεξουαλικής εκμετάλλευσης, πρώιμης εγκυμοσύνης, παιδικής εργασίας και καταναγκαστικού γάμου. Το Malala Fund εκτιμά ότι 20 εκατομμύρια περισσότερα κορίτσια κινδυνεύουν να εγκαταλείψουν το σχολείο, ανεβάζοντας τον συνολικό αριθμό των κοριτσιών που δεν έχουν εκπαιδευτικές προοπτικές σε 150 εκατομμύρια —αριθμός που ισοδυναμεί με το ένα τρίτο του πληθυσμού της ΕΕ.
Σύμφωνα με πρόσφατη έκθεση των Ηνωμένων Εθνών, οι στρατιωτικές δαπάνες το 2020 ξεπέρασαν και πάλι τις παγκόσμιες δαπάνες για την υγεία, ακόμη και σε ένα έτος όπου κυριαρχούσε η πανδημία του κορονοϊού. Για μια βιώσιμη ανάκαμψη από την πανδημία της COVID-19 πρέπει να διπλασιάσουμε τις προσπάθειές μας όσον αφορά την προώθηση της ισότητας των φύλων.
Τώρα είναι η ώρα να κάνουμε περισσότερα
Η πρόκληση αυτή απαιτεί μια παγκόσμια απάντηση και πρέπει να αντιμετωπιστεί τώρα, καθώς οικοδομούμε το μέλλον στο οποίο επιθυμούμε να μεγαλώσουν τα παιδιά και τα εγγόνια μας μετά την πανδημία, σε έναν κόσμο πιο ισότιμο, πιο ποικιλόμορφο και στον οποίο οι ίσες ευκαιρίες είναι πραγματικότητα. Για να επιτύχουμε βιώσιμη αλλαγή πρέπει να αντιμετωπίσουμε τα βαθύτερα αίτια της ανισότητας των φύλων και των έμφυλων διακρίσεων.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση και τα κράτη μέλη της, καθώς και τα ευρωπαϊκά χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, έχουν σταθεί στο πλευρό των γυναικών και των κοριτσιών ανά τον κόσμο καθ’ όλη τη διάρκεια της πανδημίας. Ως «ομάδα Ευρώπη», έχουμε ήδη κινητοποιήσει 46 δισ. ευρώ για τη στήριξη περισσότερων από 130 χωρών-εταίρων, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στις γυναίκες και τα νεαρά άτομα.
Ενδεικτικά αναφέρουμε τρία παραδείγματα: στο Νεπάλ βοηθήσαμε ένα εκατομμύριο κορίτσια και αγόρια να συνεχίσουν την εκπαίδευσή τους με τηλεκπαίδευση μέσω ραδιοφώνου. Στο Τόγκο στηρίξαμε τη δημιουργία ενός συστήματος καθολικού βασικού εισοδήματος και τον διορισμό γυναικών σε ηγετικές θέσεις σε νέους δήμους. Σε παγκόσμιο επίπεδο, η πρωτοβουλία Spotlight της ΕΕ και του ΟΗΕ βοήθησε 650 000 γυναίκες και κορίτσια να προλάβουν ή να αντιμετωπίσουν τη βία εναντίον τους, και εκπαίδευσε 880 000 άνδρες και αγόρια σχετικά με τη θετική αρρενωπότητα, τη μη βίαιη επίλυση συγκρούσεων και τη γονική μέριμνα.
Ωστόσο, για να αντιμετωπίσουμε τις αυξανόμενες προκλήσεις, πρέπει να διευρύνουμε και να βελτιώσουμε τις ενέργειές μας. Αυτός είναι ο σκοπός του σχεδίου δράσης για την ισότητα των φύλων ΙΙΙ. Το σχέδιο αυτό προωθεί την ανάληψη ηγετικών θέσεων και την ουσιαστική συμμετοχή των γυναικών, των κοριτσιών και των νέων στην πολιτική, οικονομική, κοινωνική και πολιτιστική ζωή, καθώς και σε όλα τα θέματα που σχετίζονται με την ειρήνη και την ασφάλεια, σε παγκόσμιο επίπεδο.
Εργαζόμαστε για να επαναφέρουμε την ανθρώπινη ανάπτυξη σε καλό δρόμο
Το σχέδιο αυτό υλοποιείται τώρα με τη βοήθεια του νέου μέσου NDICI-Global Europe, ύψους 79,5 δισ. ευρώ, το οποίο θα στηρίξει την εξωτερική δράση της ΕΕ για την επόμενη επταετία.
Η στήριξη της εκπαίδευσης και ιδίως της εκπαίδευσης των κοριτσιών θα διαδραματίσει κεντρικό ρόλο. Με τον ίδιο τρόπο που στηρίζει την εκπαίδευση σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης, η ΕΕ έχει συνεργαστεί με χώρες εταίρους καθ’ όλη τη διάρκεια της πανδημίας για να ελαχιστοποιήσει τον αντίκτυπο της πανδημίας στη μάθηση και την ευημερία των παιδιών και να διευκολύνει την ασφαλή επιστροφή στο σχολείο.
Ως «ομάδα Ευρώπη» παρέχουμε ήδη πάνω από το ήμισυ της συνολικής παγκόσμιας βοήθειας στην εκπαίδευση. Ωστόσο, θα αυξήσουμε περαιτέρω τη χρηματοδότηση ώστε να προωθήσουμε την ισότητα των φύλων μέσω ποιοτικής εκπαίδευσης σε όλα τα επίπεδα. Η κοινή μας δέσμευση τον Ιούλιο για παροχή στήριξης ύψους 1,7 δισ. ευρώ προς την παγκόσμια εταιρική σχέση για την εκπαίδευση —για τον μετασχηματισμό της εκπαίδευσης για κορίτσια και αγόρια σε έως και 90 χώρες και εδάφη— αποτελεί κομμάτι αυτής της νέας αρχής.
Πολλαπλασιάζουμε τις προσπάθειές μας σε όλους τους τομείς, από τη στήριξη της εκπαίδευσης και των οικονομικών ευκαιριών για τις γυναίκες και τα κορίτσια έως τη βελτίωση της πρόσβασής τους σε υπηρεσίες σεξουαλικής και αναπαραγωγικής υγείας. Έως το 2025 το 85 % όλων των νέων εξωτερικών δράσεων της ΕΕ ―σε όλους τους τομείς― θα συμβάλλει στην ισότητα των φύλων και την ενδυνάμωση των γυναικών.
Η διαδικασία αυτή βρίσκεται στο στάδιο της ολοκλήρωσης με τις χώρες εταίρους μας, και έχει βασιστεί σε στενή συνεργασία με τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, τους ακτιβιστές των δικαιωμάτων των γυναικών, και τους νέους.
Πρέπει να επαναφέρουμε την ανθρώπινη ανάπτυξη σε καλό δρόμο και να επιτύχουμε τους Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης έως το 2030, χωρίς να αφήσουμε καμία γυναίκα και κανένα κορίτσι στο περιθώριο.
Είναι ζωτικής σημασίας να το πετύχουμε.
Mε την ευκαιρία της Παγκόσμιας Ημέρας για την Εξάλειψη της Βίας κατά των Γυναικών
*Ζοζέπ Μπορέλ, Ύπατος Εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Ένωσης για θέματα Εξωτερικής Πολιτικής και Πολιτικής Ασφαλείας.
* Γιούτα Ουρπιλάινεν, Επιτρόπος αρμόδια για τις Διεθνείς Εταιρικές Σχέσεις.
