Συγκλονισμένη, παρακολούθησα την πρόσφατη συνέντευξη που έδωσε ο τραγικός πατέρας του Παναγιώτη, του παιδιού που υπήρξε θύμα εκφοβισμού, στην εκπομπή «24 ώρες». Χωρίς να σηκώσω ούτε δευτερόλεπτο τα μάτια μου από τη θλιμμένη όψη του, τον άκουσα να μιλά για τις τραγικές στιγμές του παιδιού του στο μοιραίο πάρτι ανηλίκων, λίγο πριν καταλήξει. Διέγνωσα τον πόνο στα μάτια του, ένας πόνος που, όπως ομολόγησε (εύκολα μπορεί να τον αντιληφθεί κανείς στα μάτια των γονιών) θα είναι μόνιμος. Ελπίζω, όχι μόνο όσοι έχουν βιώσει «bullying» να ένιωσαν τι πάει να πει ο πόνος που προκαλεί και ότι δεν είναι αστείο πράγμα ο εκφοβισμός. Ξεκινώντας από τον ψίθυρο, τη λοιδορία, τον αποκλεισμό, μπορεί να φτάσει σε πιο ακραίες μορφές όπως ο πειθαναγκασμός και η βία και να οδηγήσει στον θάνατο. Τι πιο τραγικό.
Η τραγική περίπτωση του Παναγιώτη μας, αυτού του αγνού προφανώς παιδιού στην τόσο τρυφερή ηλικία των 16 χρόνων δεν αφήνει κανένα περιθώριο αδράνειας. Τα άτομα που δέχονται «bullying» είναι άτομα χαμηλών τόνων, τα οποία κάνουν το τραγικό λάθος να μη μιλούν, οπόταν οι «νταήδες» και συχνά επιτήδειοι θύτες λαμβάνουν θάρρος και το εκλαμβάνουν ως «άδεια» να συνεχίσουν τα ανοσιουργήματά τους, θεωρώντας ότι δεν θα μιλήσουν ή δεν θα αντιδράσουν τα θύματα από φόβο ή ατολμία. Σημειωτέον ότι, κατά το συνηθέστερον, η συμπεριφορά των θυτών επαναλαμβάνεται. Δυστυχώς, οι θεατές και οι απαθείς, συνήθως, είναι η πλειονότητα, που διευκολύνει έτσι ή και «επικροτεί» την προκλητική συμπεριφορά των θυτών, ακόμη και την άσκηση βίας. Και αν στην περίπτωση των εφήβων, μπορούν να υπάρξουν κάποια ελαφρυντικά λόγω ηλικίας, ας φέρουμε εις γνώσιν μας, όσοι αδιαφορούμε, ότι αύριο αυτοί θα αποτελέσουν τους μελλοντικούς απαθείς πολίτες. Ως συμπέρασμα, όλα στο μέλλον θα επιτρέπονται ελέω απαθούς στάσης, ακόμη και η βία. Αισθάνομαι την ανάγκη να αποκαλέσω το παιδί αυτό «Παναγιώτη μας» γιατί προφανώς του έλειπε η αγάπη, η αποδοχή, η στήριξη, η αγκαλιά, όχι των γονιών του, αλλά του κοινωνικού του περιβάλλοντος. Ίσως, γι’ αυτό πήγε σ’ εκείνο το πάρτι. Είχε τη φυσιολογική υγιή ανάγκη να γίνει αρεστός, την ανάγκη για ομαδοποίηση, το αίσθημα ότι ανήκει κάπου. Πόσο επιφανειακοί και, κυρίως πόσο αδιάφοροι μπορεί να είναι αυτοί που αγνοούν την τρυφερή ψυχούλα ενός παιδιού που βγαίνει, ίσως στο πρώτο του πάρτι, και την ανάγκη του να είναι με συνομήλικούς του, να βρίσκεται σε μια παρέα. Δεν είναι το μόνο παιδί ο Παναγιώτης που είχε ευαίσθητη ψυχούλα. Όμως, υπήρξε το τραγικό θύμα στην πιο ακραία μορφή.
Πώς μπορεί να νιώθει κάθε κοινωνία γι’ αυτό το γεγονός; Η απάντηση είναι πασιφανής και αποκαρδιωτική: αποτύχαμε. Αποτύχαμε γιατί δεν καλλιεργήσαμε την ενσυναίσθηση από τη βρεφική ηλικία στα παιδιά. Αποτύχαμε γιατί μάθαμε να μην αντιδρούμε, μάθαμε να σιωπούμε, να εφησυχαζόμαστε. Η απώλεια της ζωής ενός παιδιού δεν είναι αμελητέα, κυρίως όταν πάει σ’ ένα πάρτι για να ξεσκάσει και για να κοινωνικοποιηθεί.
«Πώς αναγιώννεις ένα μωρό τζιαι να το χάσεις;» είπε ο τραγικός πατέρας. «Θέλω δικαιοσύνη κι όχι εκδίκηση».
Το μήνυμα της ετυμηγορίας των δικαστών δεν έδωσε ηχηρό μήνυμα προς αποφυγήν του φαινομένου και προς την ενίσχυση του σκοπού της γενικής πρόληψης. Όταν μάλιστα έχει πλέον αποτέλεσμα την αφαίρεση ζωής ή την κατάθλιψη, που αφορά πολλές περιπτώσεις, το άδικο δεν επιτρέπεται και συνεχίζεται ατιμωρητί. Όσο σιωπούμε, ο εκφοβισμός γίνεται βίωμα και καθημερινή συνήθεια, που οδηγεί στην ψυχική ή και σωματική αυτοκτονία. Ένα παιδί πέθανε κι οι δικοί του άνθρωποι πεθαίνουν κάθε μέρα. Θέλω να πιστεύω πως η κοινωνία δε θα μείνει υπνώττουσα.
Ας υπάρξουν κέντρα αναμόρφωσης και κατάλληλες δομές για εκπαίδευση ανηλίκων. Ας θεσπιστούν αυστηροί νόμοι κατά του εκφοβισμού. Ας ακούσουμε τη φωνή των παθόντων:«Γονείς εκπαιδευτικοί, διευθυντές σχολείων να δείξουν περισσότερο ενδιαφέρον».
Η οικογένεια έχει να διαδραματίσει ρόλο κλειδί, μέσα από την ανατροφή να καλλιεργήσει την ενσυναίσθηση, την αποδοχή της διαφορετικότητας, την αντίδραση κατά της βίας. Η υπεράσπιση του θύματος, έτσι δε θα γίνεται, κατά το σύνηθες από λίγα παιδιά χαμηλών τόνων. Ας καλλιεργήσουμε υπεύθυνες προσωπικότητες που θα γίνουν ενεργοί αυριανοί πολίτες κι όχι φοβισμένα όντα που ακολουθούν τους θύτες από φόβο μη βρεθούν στη θέση του θύματος. Ας μάθουμε στα παιδιά από βρεφική ηλικία να μιλούν και να εκμυστηρεύονται. Μέσα από την επικοινωνία ας εστιάσουμε στην ενδυνάμωση της αυτοπεποίθησης και προσπάθεια ένταξης σε υγιείς κοινωνικές ομάδες.
Όλη η κοινωνία ας ζητήσει συγγνώμη, ας σταθεί στο πλευρό των πονεμένων γονιών που ομολογούν «Η ζωή μας σταμάτησε. Έγνοια μας είναι τα μνημόσυνα του Παναγιώτη μας». Είναι αργά για να επανορθώσουμε. Μόνο αν αγωνιστούμε μπορεί να περιορίσουμε τον εκφοβισμό, το bullying. Ας ποινικοποιηθεί επιτέλους αυστηρά το φαινόμενο. Ίσως αν αναπαυτεί η ψυχούλα του Παναγιώτη, να απαλύνουμε λίγο τον πόνο αυτών των ανθρώπων κι όχι μόνο αυτών.
Ο λόγος μας πρέπει να είναι ηχηρός, ανυποχώρητος, καθώς πηγάζει από τη φωνή μιας δυνατής συνείδησης και οι νόμοι πρέπει να είναι ανάλογα αυστηροί, γιατί «αν ένα παιδί σωθεί, υπάρχει ελπίδα».
*Φιλόλογος- εκπαιδευτικός
maria.chatzinicola@gmail.com)
